Soạn bài Thơ Hai-cư

Buzz

Ngày cập nhật gần nhất: 15/4/2026

Nội dung bài viết

Soạn bài Thơ Hai-cư, Ngắn 1

Soạn bài Thơ Hai-cư, Phần 2

Soạn bài Thơ Hai-cư, Ngắn 3

Xem thêm

Đọc tóm tắt

- Khám phá Thơ Hai-cư.
- một thể loại thơ truyền thống độc đáo của Nhật Bản, chiêm nghiệm giá trị nội dung và nghệ thuật qua bài soạn trang 155 SGK Ngữ Văn 10, tập 1.
- Nhà thơ Ba-sô đưa đến những vần thơ ngắn, súc tích về thiên nhiên và con người trong xã hội Nhật Bản thời kỳ đó.
- Bài số 1: Tình yêu đối với quê hương, đất nước trong lòng mỗi người.
- Bài số 2: Tình cảm nhớ nhung sâu sắc, mối liên kết mạnh mẽ với miền đất đã và đang là nơi sống.
- Bài số 3: Ca tụng cho số phận con người, lòng thương xót dành cho những sinh linh đau khổ.
- Bài số 4: Lời than ông gửi đến những người khốn khổ trong cuộc sống.
- Bài số 5: Mong muốn mọi sinh linh đều có đủ no ấm và ấm áp.
- Bài số 6: Vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời của xứ Phù Tang trong mùa xuân.
- Bài số 7: Sự hòa quyện giữa con người và cảnh vật, tưởng tượng và chuyển đổi cảm giác kỳ diệu.
- Lý tưởng thẩm mỹ: Tôn vinh vẻ đẹp Tịch liêu, Đơn sơ, U huyền, Mềm mại, Khinh thanh.

Khám phá Thơ Hai-cư - một thể loại thơ truyền thống độc đáo của Nhật Bản, chiêm nghiệm giá trị nội dung và nghệ thuật qua bài soạn trang 155 SGK Ngữ Văn 10, tập 1. Nhà thơ Ba-sô đưa đến những vần thơ ngắn, súc tích về thiên nhiên và con người trong xã hội Nhật Bản thời kỳ đó.

Danh sách nội dung:
1. Bài số 1
2. Bài số 2
3. Bài số 3

Soạn bài Thơ Hai-cư

Soạn bài Thơ Hai-cư, Ngắn 1

Câu hỏi 1.

Bài thơ 1

* Tình huống: nhà thơ trở về thăm quê sau hơn 10 năm sống xa Ê - đô, khám phá lại quê hương xưa.

* Quý ngữ:

Mùa sương → mùa thu 🡺 Nỗi buồn, cô đơn, lạnh lẽo

Kỹ thuật hoán dụ: Sử dụng mùa thu để tượng trưng cho khoảng thời gian 10 năm sống xa quê hương.

🡺 Bài thơ là lời hát ca tình yêu đối với quê hương, đất nước trong lòng mỗi người.

Bài 2

* Bối cảnh sáng tác: Khi nghe tiếng chim đỗ quyên hót, ông...

* Thành ngữ: Chim đỗ quyên → Mùa hè

* Xuất hiện từ 'kinh đô' hai lần:

- Kinh đô 1: Ki-ô-tô của hiện thực.

- Kinh đô 2: Ki-ô-tô của hai mươi năm trước.

- Thủ pháp tận dụng cái còn để hồi tưởng cái đã mất: Tiếng chim đỗ quyên vẫn hiện diện, nhưng Ki-ô-tô xưa đã trở nên xa xôi trong dĩ vãng.

⇒ Bài thơ là biểu hiện của tình cảm nhớ nhung sâu sắc, là mối liên kết mạnh mẽ với miền đất đã và đang là nơi sống.

Câu 2.

Bài 3

* Hoàn cảnh xuất hiện: Năm 1684, Ba-sô 40 tuổi. Trở về quê thăm nhà, ngay khi đến, ông mới nghe tin mẹ đã ra đi. Người anh truyền cho ông một mảnh tóc bạc của mẹ.

* Qúy ngữ: Làn sương thu → Tình cảm xót xa, nuối tiếc, tiếc thương trong tâm hồn của tác giả

🡺 Tạo hình lơ lửng, làm cho bài thơ trở nên mơ hồ và đa nghĩa, không chỉ là lời than khóc mẹ mà còn là ca tụng cho số phận con người.

Bài 4.

* Hoàn cảnh xuất hiện: Năm 1685, Ba-sô đi qua một khu rừng, nghe thấy âm thanh buồn bã, ông nghi ngờ không biết đó là tiếng vượn hú hay là tiếng những đứa trẻ bị bỏ rơi khóc lóc.

* Quý ngữ:

Gió mùa thu 🡺 mùa thu.

Gió mùa thu không chỉ là nét đặc trưng của mùa thu mà còn là biểu tượng của nỗi lòng sâu sắc của nhà thơ. Đó là niềm buồn, lòng thương xót dành cho những sinh linh đau khổ.

🡺 Bài thơ là lời than ông gửi đến những người khốn khổ trong cuộc sống.

Câu 3:

Bài 5

*Hoàn cảnh sáng tác:

Trong một chuyến hành hương qua cánh rừng, Ba-sô bất ngờ nhìn thấy một chú khỉ nhỏ đang rùng mình dưới cơn mưa lạnh của mùa đông. Tưởng tượng rằng chú khỉ cũng cần một chiếc áo để che chở trước gió lạnh.

*Quý ngữ: mùa đông 🡪 thời tiết khắc nghiệt, tạo cảm giác lạnh lẽo.

🡺 Mong muốn sở hữu một chiếc áo tơi như chú khỉ nhỏ là ước mơ của nhà thơ, hi vọng mọi sinh linh đều có đủ no ấm và ấm áp.

Câu 4.

Bài 6

Quý ngữ : Hình ảnh cánh hoa đào 🡪 mùa xuân

Gió từ bốn phương thổi tới làm hoa anh đào rơi lả tả như mây hoa. Hoa rơi xuống làm làn nước hồ gợn sóng 🡺 Vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời của xứ Phù Tang trong mùa xuân thể hiện sự hòa quyện, tương tác mạnh mẽ giữa các yếu tố tự nhiên, tạo ra một môi trường hài hòa, giống như tinh thần thiền Tông.

Bài 7

* Hoàn cảnh sáng tác: Trong chuyến thăm chùa Riu-sa-ku-ji, nhìn thấy cảnh đẹp thuần khiết làm cho tâm hồn ông trở nên thanh thản, từ đó ông viết nên bài thơ này.

*Quý ngữ: Tiếng ve – Mùa hè

🡪 Tiếng ve trở nên thanh khi gặp đá - như nguyên tắc semishigure, mô phỏng tiếng mưa rào.

🡺 Liên tưởng, sự tưởng tượng và chuyển đổi cảm giác kỳ diệu, thể hiện sự hòa quyện giữa con người và cảnh vật.

Câu 5.

*Hoàn cảnh: Bài thơ là tác phẩm cuối cùng của Ba-sô. Trong mùa xuân năm 1694, mặc dù sức yếu và tuổi cao, nhưng ông quyết định hành hương về phương Nam. Trên đường đi, ông gặp bệnh và từ trần.

*Quý ngữ: cảnh đồng hoang vu – mùa đông

🡺 Cuộc đời lang thang của Ba-sô, dù sắp phải chia tay thế gian, nhưng ông vẫn mơ về những cuộc phiêu lãng trên những cánh đồng hoang vu. Tình yêu và lưu luyến cuộc sống không bao giờ bị ràng buộc bởi bệnh tật, và ông vẫn giữ vững tinh thần nam nhi tang bồng hồ thỉ.

Câu 6.

Lý tưởng thẩm mỹ: Tôn vinh vẻ đẹp Tịch liêu, Đơn sơ, U huyền, Mềm mại, Khinh thanh…

*Quý ngữ : Hình ảnh của cánh hoa đào 🡪 bức tranh mùa xuân (bài 6)

*Qúy ngữ: Tiếng ve 🡪 âm nhạc của mùa hè (bài 7)

*Qúy ngữ: Cảnh đồng hoang vu 🡪 bức tranh mùa đông (bài 8)

"""""--HẾT BÀI 1""""""--

Cùng với kiến thức đã học, chuẩn bị cho bài học tiếp theo với Soạn bài Tỏ lòng để nắm vững Ngữ Văn 10.

Soạn bài Thơ Hai-cư, Phần 2

Câu 1 (trang 160 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Tình cảm mặn nồng của nhà thơ với thị trấn Ê-đô và sự hoài niệm về kinh đô Ki-ô-tô xinh đẹp, đầy kỷ niệm:

- Về bài 1: Ba-sô quê ở Mi-ê. Sau mười năm sống ở Ê-đô, khi quay trở về quê nhà, ông cảm thấy nhớ quê, nhưng khi ở quê, ông lại bắt đầu nhớ về Ê-đô. Có lẽ ông đã coi Ê-đô như một phần của trái tim mình, muốn liên kết với nơi mình đã gắn bó trong mười năm qua.

- Về bài 2: Ba-sô đề cập đến tiếng chim đỗ quyên trong bài thơ. Đó là âm thanh mà ông nghe thấy khi trở lại Ki-ô-tô sau hai thập kỷ. Tiếng hót của chim mang theo sự gần gũi, khiến nhà thơ ôm ấp ký ức về một Ki-ô-tô xưa. Những kí ức ấy rất xa xôi nhưng tiếng hót của chim đỗ quyên giúp ông lại cảm nhận được hương vị quê nhà.

Câu 2 (trang 160 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Tâm tư của tác giả về mẹ và một đứa bé bị bỏ rơi:

- Bài 3: Ông chia sẻ cảm xúc sâu sắc về tình mẫu tử. Sự đau đớn khi không thể chăm sóc cho mẹ và không thể gặp mẹ lần cuối, điều này khiến 'lệ trào nóng hổi'. Giọt nước mắt như là sự biểu hiện của nỗi xót xa, đau thương và tình yêu thương vô hạn dành cho người mẹ đã ra đi. Hình tượng của sương thu đọng lại như giọt lệ, mái tóc bạc của mẹ, cuộc sống ngắn ngủi vô thường...

- Bài 4: Thơ là hồi ức về những thời kỳ khó khăn ở Nhật Bản, thời kỳ đói nghèo và những gia đình không nuôi nổi con phải bỏ rơi chúng vào rừng, thậm chí là giết chúng. Khi nghe tiếng vượn hú, nhà thơ liên tưởng đến tiếng con trẻ khóc. Tiếng gió mùa thu nghe như là tiếng con khóc, than thở về nỗi đau của cuộc sống. Những âm thanh này đều làm nổi lên cảm giác đau đớn sâu sắc.

Câu 3 (trang 160 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Nét đẹp tinh tế của tâm hồn nhà thơ qua bài 5:

Bức tranh về chú khỉ cô độc trong bài thơ hình dung lại hình ảnh của người nông dân Nhật Bản và những đứa trẻ nghèo đang chịu cảnh khó khăn trong cái lạnh. Bài thơ truyền đạt lòng từ bi với những sinh linh bất hạnh và tình cảm yêu thương sâu sắc của nhà thơ đối với những số phận khó khăn.

Câu 4 (trang 160 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Mối liên kết giữa các hiện tượng và sự vật được thể hiện qua:

- Bài 6: Mô tả cảnh xuân, hoa anh đào nở. Tác giả tưởng tượng hàng ngàn cánh hoa đào mỏng manh như tờ giấy, bay lả tả, rơi xuống hồ làm mặt nước sóng lên. Hình ảnh đẹp này thể hiện triết lý sâu sắc về sự tương tác của mọi thứ trong vũ trụ, mọi vật đều ảnh hưởng lẫn nhau, không có sự tồn tại độc lập.

- Bài 7: Trong không gian yên bình, tiếng ve vang lên như một nỗi buồn nhẹ nhàng, lặng lẽ thấm vào từng hạt đá. Khung cảnh u tịch và lặng lẽ mang đến một chút buồn lạc.

Câu 5 (trang 160 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Khao khát của Ba-sô về cuộc hành trình tiếp theo:

Bài thơ được sáng tác tại Ô-sa-ka vào năm 1694, đánh dấu bức tranh cuối cùng của Ba-sô. Trước khi tận thế, ông cảm thấy mình như một chú chim sắp bay vút lên bầu trời bao la. Dù đã yếu đuối, trước cái chết, Ba-sô không bi quan. Cuộc đời phiêu lưu và lang thang của ông là nguồn động viên mạnh mẽ, ngay cả khi đối mặt với sự ra đi, ông vẫn khao khát hành trình mới - một hành trình của tâm hồn. Bài thơ là thông điệp cho nguyện vọng đó, và đọc nó, ta như cảm nhận được hồn lang thang của Ba-sô trên những cánh đồng hoang vu.

Câu 6 (trang 160 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): 'Quý ngữ' và trải nghiệm thẩm mỹ về Sự Yên bình, Sự Đơn sơ, Sự U huyền trong các bài 6, 7, 8:

- Bài 6: Trong vẻ đẹp của 'hoa anh đào', Ba-sô mở đường cho mùa xuân tươi mới. Bức tranh đơn sơ của bài hai-cư không chỉ là nghệ thuật mà còn là triết lý sâu sắc về cuộc sống.

- Bài 7: Hình ảnh 'tiếng ve ngâm' là giai điệu cuối cùng của mùa hè. Sự u huyền và tịch mịch trong không gian, khi tiếng ve rền rĩ như những giọt âm thanh thấm sâu vào từng kẽ đá, tạo nên trạng thái đặc biệt của bản thân bài thơ.

- Bài 8: Nỗi nhớ về 'những cánh đồng hoang vu' khi tuổi già về, tiếng chim kêu như dấu hiệu của mùa thu hiu quạnh. Cảm thức thẩm mĩ trong bài hai-cư ẩn sau vẻ vắng lặng của những cánh đồng hoang vu.

Soạn bài Thơ Hai-cư, Ngắn 3

Câu 1. Tình cảm mặn nồng của nhà thơ với Ê-đô và niềm hoài cảm về Ki-ô-tô đẹp đẽ đầy kỷ niệm được thể hiện như thế nào trong bài một và hai?

Trả lời:

Bài một: Ghi chép về mười năm quãng thời gian ở Ê- đô, mỗi mùa sương sông như một trang kỉ niệm đẹp.

Bài hai: Ki-ô-tô là nơi Ba-sô trải qua những năm tháng trẻ trung, tiếng chim đỗ quyên hòa mình trong không gian hè mát.

Câu 2. Tình cảm đổi với mẹ và em bé bỏ rơi được thể hiện như thế nào trong ba bài 3, 4?

Trả lời:

Về bài 3: Nỗi lòng xa quê, không thể chăm sóc mẹ già, không thể nhìn thấy mẹ lần cuối => đau đớn, xót xa.

Về bài 4: Gợi lên sự thực đau lòng ở Nhật: những năm mất mùa, đói kém, bỏ con vào rừng. Ba sô nghe tiếng vượn hú lại liên tưởng đến tiếng con khóc => tấm lòng trắc ẩn, thương xót với những số phận nghiệt ngã.

Câu 3. Anh (chị) cảm nhận được điều gì đẹp trong tâm hồn nhà thơ qua bài 5?

Trả lời:

Bài thơ thể hiện tình yêu sâu sắc của tác giả với những kiếp người nghèo khổ qua hình ảnh chú khỉ nhỏ run bên đường => những người nông dân hoặc những em bé đang co ro vì lạnh.

Câu 4. Mối tương giao giữa các sự vật hiện tượng trong vũ trụ được thể hiện như thế nào ở bài sáu, bảy?

Trả lời:

Hình ảnh hoa đào rơi xuống hồ làm sóng nước liên tưởng đến mùa xuân => triết lý sâu sắc về sự tương giao trong vũ trụ.

Cảnh vắng lặng, tiếng ve ngâm: cảnh u huyền trở nên thực tế khi con người đắm chìm trong suy nghĩ của bản thân.

Câu 5. Khát vọng sống và lãng du của Ba-sô được thể hiện như thế nào trong bài 8?

Trả lời:

Khao khát sự sống, mong muốn tiếp tục hành trình lang thang của Ba-sô hiện diện trong bài thơ 8: trước cái chết, ông vẫn muốn du ngoạn, với niềm lưu luyến và mong ước bằng tâm hồn của mình.

Câu 6. Tìm kiếm ngôn ngữ quý và cảm nhận về sự vắng lặng, sự đơn sơ, và sự u huyền trong các bài thơ sáu, bảy, tám?

Trả lời:

Ngôn ngữ đặc sắc:

'cánh hoa đào': hình ảnh của mùa xuân tươi mới

'tiếng ve ngâm': sự u huyền, tịch mịch

'những cánh đồng hoang vu': cảm giác hiu quạnh, yên bình

"""""-KẾT THÚC""""""

Ngoài nội dung trên, các bạn có thể khám phá thêm phần Soạn bài Nhàn để chuẩn bị cho bài học sắp tới.

Hãy tập trung vào Cảm nhận về câu ca dao: 'Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai', một bài học quan trọng trong chương trình Ngữ Văn 10 mà các bạn cần chú ý đặc biệt.

Nội dung từ Mytour nhằm chăm sóc khách hàng và khuyến khích du lịch, chúng tôi không chịu trách nhiệm và không áp dụng cho mục đích khác.

Nếu bài viết sai sót hoặc không phù hợp, vui lòng liên hệ qua Zalo: 0978812412 hoặc Email: [email protected]