
Câu hỏi 1
Câu hỏi 1 (trang 112, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Trong các trường hợp dưới đây, cái nào vi phạm cấu trúc của câu? Phát hiện và đề xuất giải pháp cho các trường hợp đó.
a. Dựa vào các nghiên cứu đáng tin cậy, đã chứng minh rằng, các dòng sông lớn đang dần khô cạn.
b. Rất thú vị, câu chuyện ngắn sử dụng các yếu tố kì ảo, đầy bí ẩn.
c. Những con người nhân từ và hiếu khí ấy.
d. Theo báo Tuổi Trẻ, tình hình ùn tắc nông sản của nông dân miền Tây đang được giải quyết từng bước.
e. Chữ người tử tù, một tác phẩm viết bằng phong cách lãng mạn của Nguyễn Tuân.
g. Thông tin lan truyền trên mạng xã hội không phải lúc nào cũng đúng đắn.
h. Một câu thơ ngắn nhưng rất đặc biệt.
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức về nhận biết thành phần câu và cách sửa chữa để trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
a. Lỗi: thiếu chủ ngữ
Sửa lại: Dựa vào những khảo sát đáng tin cậy này, đã chỉ ra rằng, các con sông lớn đang dần khô cạn.
b. Lỗi: sắp xếp sai vị trí thành phần câu
Sửa lại: Truyện ngắn rất thú vị với việc sử dụng các yếu tố kỳ ảo, lạ lùng.
c. Lỗi: thiếu chủ ngữ
Sửa lại: Họ là những người vị tha giàu đức và sẵn lòng hy sinh.
d. Lỗi: thiếu chủ ngữ
Sửa lại: Theo thông tin từ báo Tuổi trẻ, tình trạng ùn ứ nông sản của nông dân miền Tây đã bắt đầu được giải quyết.
e. Lỗi: thiếu vị ngữ
Sửa lại: Tác phẩm Chữ người tử tù, được viết bằng phong cách lãng mạn của Nguyễn Tuân, đã trở nên rất phổ biến trong cộng đồng.
g. Lỗi: thiếu chủ ngữ
Sửa lại: Thông tin lan truyền trên mạng xã hội không phải lúc nào cũng đáng tin cậy.
h. Lỗi: thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ
Sửa lại: Khổ thơ chỉ với một câu, rất đặc biệt và được mọi người ưa chuộng.
Câu 2
Câu 2 (trang 113, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Phát hiện lỗi về thành phần câu ở các trường hợp sau và sửa lại:
a. Truyện ngắn, một thể loại linh hoạt.
b. Bức tranh tường hoành tráng này đã được vẽ bởi một nhóm họa sĩ đến từ thành phố.
c. Số đỏ không chỉ là một tác phẩm trào phúng đặc sắc nhất trong văn học Việt Nam trước năm 1945.
d. Văn bản nghị luận, một loại văn bản được viết ra với mục đích thuyết phục người đọc.
Phương pháp giải:
Dựa vào phần kiến thức về nhận biết về thành phần câu và cách sửa để trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
a. Lỗi: thiếu vị ngữ
Sửa lại: Truyện ngắn, với thể loại linh hoạt ấy, đều mang theo đầy ẩn ý.
b. Lỗi: sắp xếp sai vị trí thành phần câu
Sửa lại: Một nhóm họa sĩ từ thành phố đã vẽ bức tranh tường hoành tráng này.
c. Lỗi: thiếu vế câu
Sửa lại: Số đỏ không chỉ là một tác phẩm trào phúng đặc sắc vào bậc nhất trong văn học Việt Nam trước 1945 mà còn thể hiện giá trị phê phán sâu sắc về thời cuộc.
d. Lỗi: thiếu vị ngữ
Sửa lại: Trong văn bản nghị luận, loại văn bản được viết ra với mục đích thuyết phục người đọc, tác giả đã áp dụng sáng tạo trong tác phẩm của mình.
Câu 3
Câu 3 (trang 114, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Vì sao những câu sau đây (lấy từ một số văn bản văn học) mặc dù không đầy đủ thành phần câu nhưng vẫn không bị xem là câu sai?
a. Cảm giác như bị cuốn vào một câu chuyện kỳ lạ. Bị lôi cuốn.
(Nguyễn Trương Quý, Câu chuyện bắt đầu từ tầng 10)
b. Ánh mắt quỷ dữ. Em thích khi mẹ nói rằng em có đôi mắt như mèo hoang và dã man.
(Nguyễn Ngọc Thuần, Một thiên nằm mộng)
c. Đó là người chủ của quán rượu. Chào anh Ba Hoành!
(Nguyễn Quang Sáng, Quán rượu của người câm)
Phương cách giải:
Dựa vào kiến thức về nhận diện thành phần câu và cách sửa để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Những câu in đậm, mặc dù không đầy đủ thành phần câu, vẫn không bị coi là sai vì người viết mang theo mục đích riêng của mình. Ví dụ, câu “bị đạo ý” là một cách rút gọn để giải thích ý câu trước của tác giả. Còn câu “Ánh mắt quỷ dữ”, dường như vô lý ban đầu, nhưng khi đọc câu tiếp theo, ta hiểu nó đúng là một cách gây chú ý. Câu cuối “Chào anh Ba Hoành!” được đặt riêng để nhấn mạnh nhân vật mà vế trước muốn đề cập đến – một người câm ở quán rượu.
→ Thỉnh thoảng, việc không hoàn thiện về thành phần trong câu có thể làm cho mục đích truyền đạt của tác giả trở nên rõ ràng hơn so với việc sử dụng câu đầy đủ. Sự tập trung vào ý chính thay vì giải thích chi tiết sẽ luôn tạo ra ấn tượng mạnh mẽ hơn với người đọc.
