Sỏi Túi Mật: Khi Nào Cần Phẫu Thuật?

1. Giới Thiệu Chung Về Sỏi Túi Mật

1.1. Sỏi Túi Mật Là Gì?

Bệnh sỏi túi mật là một trong các bệnh lý về đường tiêu hóa, mà sỏi hình thành ở ống mật chính, túi mật và các đường dẫn mật trong gan. Nói một cách đơn giản, sỏi mật được tạo thành khi các thành phần trong dịch mật kết tụ lại thành những khối cứng, rắn với kích thước từ nhỏ đến lớn. Có hai loại sỏi mật chính là sỏi cholesterol và sỏi sắc tố mật. Đa số trường hợp là do sỏi cholesterol.

1.2. Làm Sao Túi Mật Phát Sinh Sỏi?

Sỏi túi mật có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân sau đây:

• Cholesterol trong máu tăng cao trong thời gian dài;

• Giảm cân nhanh một cách không khoa học: việc này kích thích gan sản xuất nhiều cholesterol, dẫn đến tạo ra nhiều sỏi cholesterol;

• Nhịn ăn: việc bỏ bữa hoặc nhịn đói để giảm cân ảnh hưởng tiêu cực tới hệ tiêu hóa, dẫn đến tăng nguy cơ tạo sỏi mật do dịch mật ứ đọng trong túi mật;

• Béo phì: béo phì làm tăng mức độ cholesterol trong cơ thể, gây khó khăn trong việc làm sạch túi mật và tạo điều kiện cho sự hình thành sỏi mật;

Có nhiều nguyên nhân gây sỏi mật

• Có một số bệnh mạn tính như xơ gan, tiểu đường, viêm loét đại tràng,... cũng có thể gây ra sỏi mật;

• Lạm dụng thuốc tránh thai: sử dụng quá nhiều thuốc tránh thai trong thời gian dài sẽ làm tăng cholesterol trong máu và gây ra ứ đọng dịch mật;

• Yếu tố di truyền;

• Mắc bệnh thiếu máu tán huyết.

2. Đặc Điểm Cơn Đau Do Sỏi Mật?

Cơn đau do sỏi mật thường xuất phát từ vùng thượng vị hoặc vùng hạ sườn phải. Thường xảy ra sau khi ăn, đặc biệt là sau khi ăn các món có nhiều dầu mỡ. Đôi khi cơn đau sỏi mật có thể xảy ra vào ban đêm, gây mất ngủ cho bệnh nhân. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, người bệnh sẽ dần trở nên suy nhược.

Xác Định Vị Trí Sỏi Mật Dựa Trên Nơi Cơn Đau:

• Sỏi trong túi mật: bệnh nhân cảm thấy đau ở vùng hạ sườn phải khoảng 30 phút đến vài giờ, đau ngày càng tăng dần;

• Sỏi ở gan hoặc ống mật chủ: bệnh nhân cảm thấy đau nhói ở vùng hạ sườn phải, có thể lan ra vai phải, lưng và vùng thượng vị.

Sỏi có thể tồn tại trong túi mật hoặc trong đường mật

Các viên sỏi mật thường gây nghẽn, làm ngăn dòng mật chảy xuống đường tiêu hóa, dẫn đến cảm giác no căng, khó tiêu, và cảm thấy không muốn ăn thức ăn chứa dầu mỡ. Những triệu chứng này thường xuất hiện sau bữa ăn, kèm theo:

• Đau bụng cấp, kéo dài hàng giờ mặc dù đã sử dụng thuốc giảm đau;

• Sốt cao trên 38 độ C, đi kèm với mồ hôi, cảm giác lạnh lẽo. Đây có thể là dấu hiệu của viêm túi mật và nhiễm trùng đường mật;

• Ngứa da, da và mắt trở nên vàng;

• Đầy hơi, buồn nôn, nôn mửa.

3. Khi nào cần phẫu thuật để loại bỏ sỏi túi mật?

3.1. Chế độ điều trị cho bệnh nội khoa

Để thực hiện điều trị nội khoa (hoặc sử dụng thuốc giải quyết sỏi mật), cần phải tuân thủ các điều kiện sau:

• Sỏi có kích thước nhỏ hơn 1 cm;

• Túi mật vẫn hoạt động bình thường;

• Khối lượng sỏi chiếm dưới ⅓ thể tích tổng của túi mật;

• Không có tình trạng tắc nghẽn ống dẫn mật;

• Bệnh nhân không sử dụng bất kỳ loại thuốc nào khác như thuốc dạ dày, thuốc giảm cholesterol.

Hiện vẫn chưa có loại thuốc nào có thể điều trị hiệu quả cho tất cả các loại sỏi mật. Đối với sỏi mật loại cholesterol, cần sử dụng các loại thuốc có thành phần tương tự axit mật để phân hủy sỏi.

Bệnh nhân nên dùng thuốc vào buổi chiều thay vì buổi tối. Buổi tối là thời điểm gan tiết ra dịch mật để phân hủy thức ăn, việc này có thể kích thích quá trình hình thành sỏi.

Trước khi tham gia vào liệu pháp nội khoa, bệnh nhân cần phải tham khảo ý kiến của bác sĩ và tuân thủ theo chỉ định sử dụng thuốc một cách chính xác. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc hoặc điều chỉnh liều lượng mà không có sự hướng dẫn từ chuyên gia. Ngoài ra, việc thay đổi chế độ dinh dưỡng và thực hiện các cuộc tái khám định kỳ sẽ giúp tăng hiệu quả của quá trình điều trị.

3.2. Phẫu thuật loại bỏ túi mật

Khi nào cần phải phẫu thuật loại bỏ túi mật vì sỏi? Đó là khi:

• Kích thước của sỏi lớn hơn 2cm;

• Sỏi chiếm hơn ⅔ tổng thể tích của túi mật;

• Túi mật bị bao phủ bởi canxi và trở nên cứng đơ, làm suy yếu chức năng co bóp và làm đặc dịch mật;

• Sỏi gây viêm túi mật hoặc nhiễm khuẩn đường mật, đi kèm với các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, đầy bụng, đầy hơi, đau bụng và sốt;

• Có nguy cơ cao gặp phải các biến chứng như viêm túi mật, tắc ruột hoặc viêm ruột cấp;

• Túi mật có cả sỏi và polyp, với kích thước của polyp lớn hơn 10mm.

Phẫu thuật cắt túi mật được xem là lựa chọn nhanh nhất để loại bỏ sỏi mật 

Ngày nay, phẫu thuật cắt túi mật bằng phương pháp nội soi được sử dụng rộng rãi với những ưu điểm như ít xâm lấn, giảm nguy cơ biến chứng, ít đau đớn và bệnh nhân có thể xuất viện sớm, phục hồi sau phẫu thuật nhanh chóng hơn nhiều.

Cần lưu ý rằng phẫu thuật cắt túi mật sẽ dẫn đến việc mất đi nơi lưu trữ dịch mật hỗ trợ tiêu hóa. Do đó, bệnh nhân có thể gặp phải các vấn đề tiêu hóa trong giai đoạn sau phẫu thuật do cơ thể chưa thích ứng. Tuy nhiên, tình trạng này sẽ được cải thiện và biến mất trong khoảng từ 3 đến 6 tháng.