Sông Hương

Sông Hương hay Hương Giang (Hán Nôm 香江) là con sông chảy qua thành phố Huế thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế, miền Trung Việt Nam.

Địa lý

Sông Hương có hai nguồn chính đều bắt nguồn từ dãy núi Trường Sơn.Dòng chính của Tả Trạch dài khoảng 67 km, bắt nguồn từ dãy Trường Sơn Đông, ven khu vực vườn quốc gia Bạch Mã chảy theo hướng tây bắc với 55 thác nước hùng vĩ, qua thị trấn Nam Đông rồi sau đó hợp lưu với dòng Hữu Trạch tại ngã ba Tuần (khoảng 3 km về phía bắc khu vực lăng Minh Mạng). Hữu Trạch dài khoảng 60 km là nhánh phụ, chảy theo hướng bắc, qua 14 thác và vượt qua phà Tuần để tới ngã ba Tuần, nơi hai dòng này gặp nhau và tạo nên sông Hương.

Từ ngã ba Tuần đến cửa Thuận An, sông Hương dài 33 km và chảy rất chậm (do chênh lệch độ cao giữa điểm đầu và cửa sông nhỏ). Khi chảy quanh dọc chân núi Ngọc Trản, sắc nước sông Hương xanh hơn – đây là địa điểm Điện Hòn Chén. Tại đây có một vực rất sâu.

Sông Hương được cho là rất đẹp khi chiêm ngưỡng nó từ nguồn và khi nó chảy quanh các chân núi, xuyên qua các cánh rừng rậm của hệ thực vật nhiệt đới. Con sông chảy chậm qua các làng mạc như Kim Long, Nguyệt Biều, Vỹ Dạ, Đông Ba, Gia Hội, chợ Dinh, Nam Phổ, Bao Vinh. Nó từng là nguồn cảm xúc của du khách khi họ đi thuyền dọc theo dòng sông để nhìn ngắm phong cảnh và lắng nghe những điệu ca Huế truyền thống.

Các công trình kiến trúc hai bên bờ sông gồm thành quách, thị tứ, vườn tược, chùa chiền, tháp và đền đài... ánh phản chiếu của chúng trên dòng nước khiến con sông mang theo nhiều chất thơ và tính nhạc. Nhiều người luôn gắn liền sự thanh bình, thanh lịch và cảnh vật đẹp đẽ của Huế với dòng Sông Hương.

Giữa sông Hương có cồn Hến.

Những cây cầu bắc qua sông Hương

• Cầu Tuần
• Cầu Dã Viên (bên cạnh có cầu đường sắt được gọi là Bạch Hổ)
• Cầu Phú Xuân
• Cầu Trường Tiền
• Cầu Chợ Dinh
• Đập Thảo Long

Lịch sử tên gọi

Theo các sách cổ, trước khi mang tên sông Hương, con sông này tuỳ theo thời gian có nhiều tên khác nhau.

Sách 'Dư địa chí' của Nguyễn Trãi (1435) ghi lại là sông Linh.

Sách 'Ô châu cận lục' của Dương Văn An, xuất bản năm 1555, viết về sông cái Kim Trà (Kim Trà đại giang).

Sách 'Phủ biên tạp lục' của Lê Quý Đôn nói về sông Hương Trà (Hương Trà nguyên).

Theo nhiều tài liệu khác, sông Hương đã từng có tên là sông Lô Dung, sông Dinh, sông Yên Lục.

Năm 1469, dưới thời Lê Thánh Tông, Kim Trà là tên của một huyện thuộc phủ Triệu Phong, Thừa tuyên Thuận Hoá. Khi Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng đến trấn Thuận Hoá (1558), huyện Kim Trà đã đổi tên thành Hương Trà.

Trong lĩnh vực nghệ thuật

Suốt từ lâu, dòng sông Hương êm đềm đã trở thành nguồn cảm hứng cho các nhà văn, đặc biệt là thi sĩ và nhạc sĩ.

Nhạc sĩ Phạm Duy đã sáng tác những bài hát nổi tiếng về dòng sông Hương:

Tôi yêu những dòng sông Trường Sơn

Cảm nhận tình yêu tại dòng sông Hương... (Tình ca, 1953)

thường

Người trở về chưa từng ghé qua sông Hương

Đã nghe tiếng gọi giữa những đoạn đường gian nan (Trường ca Con đường Cái quan)

Bên cạnh đó, sông Hương cũng là nguồn cảm hứng cho Phạm Duy khi viết những ca khúc Hẹn hò, Khối tình Trương Chi.

Nhạc sĩ Phạm Đình Chương đã chọn sông Hương làm biểu tượng cho miền Trung trong trường ca 'Hội trùng dương: Phần hai - Tiếng sông Hương', một tác phẩm rất nổi tiếng của ông.

Sông Hương và núi Ngự Bình được đề cập trong bài hát Ai ra xứ Huế của nhạc sĩ Duy Khánh:

Nếu ai đến xứ Huế thì đến

Còn ai về thì về núi Ngự

Còn ai về thì về sông Hương

Nước sông Hương vẫn còn mênh mông

Chim trên núi Ngự vẫn tìm bạn bay về

Quê hương ơi người ơi quê hương yêu thương, mong chờ người trở về

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã viết

Sông Hương biến thành rượu, ta đến uống

Ta tỉnh, đền đài ngả nghiêng say...

'Tiếng hát của sông Hương' của Tố Hữu:

Trên dòng sông Hương

Em buông mái chèo

Trời trong xanh

Nước trong veo...

Trăng lên trăng đứng trăng tàn

Đời em ôm chiếc thuyền lênh đênh trôi theo dòng

Diễm xưa của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn:

Thuở ấy có một cô gái vô cùng mong manh, đi qua những hàng cây long não lá xanh mướt để đến Trường Đại học Văn khoa tại Huế.

Nhiều ngày, nhiều tháng của thời điểm đó, cô gái ấy vẫn đi qua dưới những hàng cây long não. Có rất nhiều mùa nắng và mùa mưa theo sát. Những ngày nắng, ve kêu râm ran mở ra khúc hát mùa hạ trong chiếc lá. Mùa mưa ở Huế, cô gái ấy đi qua mờ ảo trong mưa giữa hai hàng cây long não mờ mịt...

Và Diễm Đi để những đôi mắt xung quanh ngắm nhìn, nhưng cũng đồng thời tự mình có thời gian nhìn ngắm thiên nhiên, trời đất, sông nước và hoa lá. Long não, bàng, phượng vàng, muối, sương mù và dòng sông Hương vẫn chảy quanh thành phố, đã thổi vào tâm hồn của cô gái một tầng sương khói lãng mạn và trong sáng. Nhờ điều này mà Huế không bao giờ thiếu nguồn cảm hứng thơ ca.

Năm 2020, nhà hát được khánh thành tại Huế, mang tên nhà hát Sông Hương.

Lũ lụt

Mỗi khi mùa lụt đến, nước sông Hương dâng cao có thể gây ngập úng cho thành phố Huế và các vùng lân cận. Tuy nhiên, nhờ phù sa sau mỗi trận lụt, các vườn như Nguyệt Biểu với quả Thanh Trà, Kim Long với măng cụt, cùng các vùng ven sông với bắp... đều trở nên tươi tốt hơn.

Thư viện hình ảnh

Liên kết bên ngoài

Tư liệu liên quan đến Perfume River tại Wikimedia Commons