Buzz
“Quyền lực khiến con người trở nên nhu nhược, và quyền lực tuyệt đối sẽ dẫn đến sự nhu nhược tuyệt đối.” - John Dalberg-Acton, chính trị gia người Anh thế kỷ 19.
Acton đã nói đúng, quyền lực có thể làm con người mất kiểm soát. Tuy nhiên, quyền lực chỉ làm cho bản tính con người trở nên rõ ràng hơn, nó không thể biến đổi bản chất con người, nguyên nhân thực sự nằm trong từng cá nhân.
Marcus Aurelius - Hoàng đế cuối cùng của triều đại Ngũ hiền đế của Đế chế La Mã, một vị vua triết gia, là một trong số ít những ngoại lệ của quy luật này trong lịch sử phương Tây. Ông là biểu tượng của Triết học Khắc kỷ (Stoicism), và tác phẩm của ông - 'Suy tưởng', được coi là một trong những tác phẩm triết học vĩ đại nhất, là nguồn cảm hứng quan trọng giúp thế giới hiện đại hiểu rõ hơn về Triết học khắc kỷ trong thời cổ đại.
'Chỉ cần rất ít để tạo nên một cuộc sống hạnh phúc.'
Là một Hoàng đế, Aurelius phải đối mặt với áp lực của một vương quốc rộng lớn, trải dài trên lục địa. Nhưng, ông cũng là một con người như bao người khác, như những người dưới quyền ông, tồn tại những hạn chế và gánh nặng. Ông không thể toàn năng, toàn diện như người ta muốn. Số phận đã khiến Aurelius trở thành Hoàng đế, vì thế ông tin vào tiếng gọi bên trong rằng hãy hoàn thành nhiệm vụ với tất cả khả năng của mình. Ảurelius không đánh mất bản thân trong rượu và phụ nữ, không trở thành nạn nhân của dục vọng và lòng tham, cũng như không bị những sợ hãi và lo âu điều khiển. Ông có một tâm hồn trong sạch. Aurelius có thể sở hữu mọi thứ ông muốn, đáp ứng những đam mê và thèm muốn sâu sắc nhất; nhưng không, ông đã chọn theo đuổi mục đích tốt đẹp cho dân chúng. Quyền lực không thể biến đổi bản chất con người, nó chỉ nuôi dưỡng và phơi bày những điều trái đạo lý và dơ bẩn trong tâm hồn.
'Bạn có quyền lực đối với tâm trí mình, sự vật bên ngoài chỉ phản ánh thế giới nội tâm. Nhận ra điều này, bạn sẽ tìm thấy sức mạnh.'
Một con người khôn ngoan là người đủ khả năng kiểm soát tâm trí của mình. Điều duy nhất mà anh ta phải sợ là một tâm trí hỗn độn, vì đó mới là điều hắn thực sự phải chịu trách nhiệm. Chỉ cần mất kiểm soát, anh ta sẽ đánh mất chính mình, và cũng mất luôn khả năng hoàn thành nhiệm vụ mà tạo hóa đã giao phó. Sự tĩnh lặng trong tâm hồn đòi hỏi con người phải biết loại bỏ những thứ mà anh ta không thể kiểm soát.
Aurelius sống với sự chấp thuận tuyệt đối với tự nhiên. Không có sự việc nào đáng thương tiếc hay ca tụng, chiến thắng của hôm nay có thể là thất bại của ngày mai. Hãy chấp nhận. Biết chấp nhận, ta có thể tìm thấy hạnh phúc ngay cả trong những sóng gió của cuộc đời. Trong con mắt của kẻ khôn ngoan, mỗi một việc xảy ra là một người thầy, một bài học, một cơ hội, và một dấu hiệu.
Aurelius cho rằng cuộc sống không nên là gì ngoài chính nó và có thể đối mặt với tương lai bằng niềm vui và lòng trắc ẩn. Cuộc đời giống như cuốn sách không ngừng được lật, khiến ta phải vui mừng mỗi trang, bởi đó là số phận của con người và là ý chí của vũ trụ.
'Nếu ai muốn giữ tâm an bình, họ nên tuân theo tự nhiên.'
Tự nhiên là không thể thay đổi, chúng ta không thể đối phó với tự nhiên. Chiến đấu với những điều không thể phá vỡ là việc ngu ngốc, chỉ để lại cho ta một trí óc đầy phiền muộn. Không có gì khác ngoài việc chúng ta có thể ảnh hưởng đến sự bình an của mình, trừ khi chúng ta cho phép. Hãy để những điều chúng ta không thể kiểm soát cho tự nhiên. Chỉ có tâm hồn, cảm xúc, và suy nghĩ của chúng ta mới khiến chúng ta lo lắng, chúng ta phải học cách kiểm soát chúng để có lợi ích tốt nhất cho bản thân.
Đó là thông điệp được lặp lại nhiều lần trong nhật kí của Aurelius – 'Suy tưởng' - một cuốn sách không được viết để xuất bản, mà là những lời ghi chú giản dị và trung thực về những điều ông tin rằng đúng, là nguồn kiến thức sống khôn ngoan mà ông tự dạy bản thân hàng ngày.
Lời của Aurelius đã chạm đến trái tim của nhiều người. Mọi người không cảm thấy đồng cảm với sự vĩ đại của một Hoàng đế La Mã, nơi chiến tranh và quyền lực chi phối, mà là với cuộc chiến đấu đầy u uất trong tâm hồn của một con người cô đơn. Aurelius là người không thể so sánh, ông có tất cả của cải và cái đẹp trên thế giới, nhưng lại không có ai để chia sẻ suy nghĩ của mình. Bằng cách truyền đạt thông điệp độc đáo, Aurelius đã chạm vào một sự thật phổ quát của con người. Chúng ta có thể khám phá bản thân trong những lời ông nói. Đó là lý do tại sao “Suy tưởng” trở thành một nguồn cảm hứng cho nhiều người trong hơn hai nghìn năm qua.
