'Stalingrad': Trận chiến đẫm máu, hoang tàn và chết chóc

'   Bản chất của chiến tranh: Sự kiêu căng của những con sói hoang tưởng   '

Một trong những thách thức lớn mà các nhà lãnh đạo thường gặp phải,

Adolf Hitler, kẻ lãnh đạo gây ra Chiến tranh thế giới thứ hai, với đội quân phát xít mạnh mẽ của mình, đã quyết định tấn công Liên Xô bằng chiến dịch Barbarossa với mục tiêu đánh nhanh và chiến thắng nhanh. Theo thông tin tình báo, Hitler tin rằng Nga chỉ là một “cấu trúc mục ruỗng” đang sụp đổ bất cứ lúc nào. Và thái độ cai trị tàn bạo của Stalin là nguyên nhân chính dẫn đến sự yếu đuối ấy. Một trong những ví dụ điển hình nhất về điều này là việc Stalin trừng phạt lực lượng Hồng Quân Liên Xô.

Hitler quá tự tin vào bản thân và quân đội của mình - một quân đội được huấn luyện bằng những mệnh lệnh tàn nhẫn. Đội quân ấy ra chiến trường, sẵn sàng hi sinh cho Tổ quốc chỉ vì lời nói dối của Hitler về “cuộc chiến thánh với chủ nghĩa Bolsevik”. Thực ra, đó chỉ là tham vọng của Hitler.

Tuy nhiên, các lính cũng nhận ra sự vô nghĩa của cuộc chiến: “...tất cả những đau khổ này để làm gì. Loài người đã điên hết rồi hay sao? Thời kỳ kinh hoàng này sẽ ảnh hưởng mãi mãi đến nhiều người trong chúng ta.” Một trung úy Đức đã viết cho vợ mình như thế. Tâm lý cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến thất bại của quân phát xít. Bên cạnh đó, chủ quan và trì hoãn đồng thời theo đuổi quá nhiều mục tiêu của Hitler cũng góp phần làm nên thất bại dù có sự giúp đỡ của tám quốc đồng minh. Thiếu đánh giá khách quan về thời tiết, địa hình, sức chịu đựng của lính và sức mạnh của Hồng Quân Liên Xô; Hitler tỏ ra là một chỉ huy nghiệp dư hơn bao giờ hết.

Trong khi đó, Stalin cũng không hiểu biết khi từ chối tin vào sự phá vỡ của Hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau giữa Liên Xô và Đức, và đợi tin tức từ chiến trường trước khi ra quyết định phản công, vẫn nuôi hy vọng vào sự hoà giải. Khi tin tức thảm họa từ chiến trường truyền đến, “Stalin, người vốn đã tàn bạo, cũng phải kêu gọi Beria và Molotov họp kín” để thảo luận về việc thương lượng với Hitler bất chấp sự xấu hổ. Sự chậm trễ này đã mang lại lợi thế lớn cho quân Đức và gây ra tổn thất lớn cho Nga ngay từ đầu cuộc chiến.

Một điều khó khăn khác cần kể đến là hậu quả của cuộc thanh trừng Hồng Quân Liên Xô do Stalin tiến hành từ mùa thu 1936 đến cuối năm 1938, với 36.671 sĩ quan bị hành quyết, giam cầm hoặc sa thải. Quá trình này đã làm tăng quyền lực của Stalin đến gần như tuyệt đối. Tuy nhiên, nó đã để lại sự nghi ngờ và lo sợ trong cả bộ máy chính trị lẫn Hồng Quân Liên Xô. Thời kỳ từ 1936 đến 1937 thường được gọi là 'Thời kỳ Kinh hoàng', với hàng trăm nghìn người (kể cả những người chỉ bị nghi ngờ phản đối chế độ Stalin) bị xử tử hoặc bị giam giữ.

Điều này khiến các chỉ huy Hồng Quân luôn sẵn sàng thử nghiệm không ngần ngại. Họ còn phải đối mặt với những 'yêu cầu chính trị từ lãnh đạo quốc gia' và 'nỗi sợ trách nhiệm sâu sắc'; điều này dẫn đến 'những quyết định quan trọng bị trì hoãn, đặc biệt là những biện pháp phản công, được thực hiện quá chậm chạp'. Trong chiến tranh, điều này đồng nghĩa với tự hủy hoại, làm tăng thêm số lượng thương vong và tổn thất trong đội quân của mình.

'   Thảm họa và cái chết   '

Trong tổng số khoảng 70 triệu người chết trong Chiến tranh thế giới thứ hai, hơn 30 triệu người đã thất mạng ở mặt trận này, trong mặt trận Nga - Đức và tại Stalingrad.

Lý do mà Hitler cố gắng chiếm Stalingrad chính là do hai lý do chính: Thứ nhất, đây là một thành phố công nghiệp lớn nằm ven sông Volga - con đường giao thông chiến lược kết nối Biển Caspi và miền Bắc của Nga. Việc mất Stalingrad vào tay phát xít Đức sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận chuyển hàng hóa đến phía Bắc của đất nước. Thứ hai, việc chiếm đóng Stalingrad sẽ củng cố sườn phía Đông của quân Đức, đang tiến về phía vùng dầu khí Kavkaz với mục tiêu chặn đứng nguồn cung cấp dầu cho Hồng quân Xô Viết.

Để thực hiện kế hoạch này, phát xít Đức đã huy động một lực lượng lớn lên tới 1,6 triệu người, 3000 xe tăng và hơn 2000 máy bay. Liên Xô đã huy động tổng cộng 1,7 triệu người, 4431 xe tăng và 2769 máy bay để phòng thủ Stalingrad. Với sức mạnh vũ trang như vậy, việc Stalingrad trở thành một bãi chiến trường không ngạc nhiên.

Bạo lực và tàn ác của quân Đức đã rõ ràng ngay từ khi họ tiến vào Stalingrad. Họ bắn chết 90 đứa trẻ Do Thái mồ côi ở thị trấn Belaya Tserkov. Vụ thảm sát đó chỉ là một phần nhỏ của sự tàn bạo: 33.771 người Do Thái đã bị giết tại hẻm núi Babi Yar ở ngoại ô Kiev. Sự phá hủy, cướp bóc, tấn công vào dân thường và bạo hành tù binh trên đường di chuyển không thể đếm được.

Khi Đức bắt đầu không kích Stalingrad, chỉ trong tuần đầu tiên, 40.000 người trong số gần 60.000 dân số thành phố đã thiệt mạng. Hình ảnh con chôn cha, vợ chôn chồng đã trở nên quen thuộc ở đây.

Tuy nhiên, sự tàn bạo không chỉ đến từ phía Đức. Dưới sự lãnh đạo của Stalin, Hồng Quân Liên Xô cũng không kém cạnh. Quân Đức bất ngờ khi thấy quân Nga lãng phí sinh mạng binh sĩ trong trận đánh với ba tiểu đoàn học viên sĩ quan không có vũ khí và lương thực chống lại Sư đoàn tăng số 16 của Đức.

Thậm chí, Hồng Quân còn không thương xót dân của mình. Trong trận chiến tại khu công nhân Barrikady, “những phụ nữ Nga chạy ra khỏi nhà để tìm nơi trú ẩn khỏi súng Đức, nhưng lại bị bắn ngã bởi súng máy của quân Nga từ phía sau”.

Khi binh lính Đức dụ dỗ trẻ em mồ côi ở Stalingrad bằng cách hứa cho họ một miếng bánh mỳ, Hồng Quân ngay lập tức bắn chết những đứa trẻ đó. Trong giai đoạn đầu của cuộc bao vây Leningrad, khi lính Đức sử dụng dân thường làm vật tế trước mặt, Stalin đã ra lệnh tiêu diệt mọi người dân tuân theo yêu cầu của quân Đức, ngay cả khi bị ép buộc; và chỉ thị này cũng được áp dụng tại Stalingrad.

Trong số hàng ngàn dân thường cố gắng trốn thoát khỏi sự bao vây trong thành phố, hầu hết đều phải chịu độc tố từ thức ăn và nước bẩn, trẻ em sống như thú dữ, ăn rễ cây và quả dại, còn phụ nữ thì thường phải đánh đổi thân thể của họ để sống qua ngày hoặc nuôi con.

Stalingrad vào thời điểm đó, chỉ là biểu tượng của đau khổ và chết chóc.

'   Đằng sau chiếc áo lính   '

Chỉ có những người lính mới hiểu được cuộc sống của lính, đó cũng là lý do tại sao Anthony Beever có thể vẽ nên hình ảnh của cuộc sống binh lính hai bên một cách chân thực nhất. Cuộc chiến này không được khởi đầu bởi những người lính, nhưng lại được trả giá bằng sinh mạng của họ. Đối với lính Nga, đây là cuộc chiến vĩ đại và hy sinh; nhưng đối với lính Đức, cuộc chiến này không mang lại gì cho họ ngoài sự mất mát không thể đền bù được.

Trong đội quân của phe phát xít, cũng có những cá nhân luôn đấu tranh cho các giá trị đúng đắn. Khi buông súng, họ sẽ là những người con, những người chồng, người cha. Họ cũng mang nặng nỗi nhớ nhung và lưu luyến gia đình, quê hương. Họ có những suy nghĩ, cảm xúc của riêng mình. Và, họ không phải là những cỗ máy giết chóc.

Một thượng sĩ của Sư đoàn bộ binh cơ giới số 60 đã viết: “Ở đây, chúng ta phải trở thành con người khác biệt hoàn toàn, điều đó không dễ dàng chút nào. Như sống trong một thế giới khác.”

Khi khoác áo lính, họ cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận trách nhiệm nặng nề với quốc gia. Chính vì lý do đó mà những người Đức này phải chịu đựng mọi thứ, từ căng thẳng kéo dài, thiếu thốn lương thực, thời tiết khắc nghiệt, rồi cả bệnh tật và những chỉ thị tàn bạo không nhân tính từ cấp trên. Lúc này, họ không còn là con người bình thường nữa, họ là biểu tượng của Tổ Quốc, và sống vì lý tưởng của Tổ Quốc mình.

Người Nga cũng thế. Họ nói họ không chiến đấu vì Stalin, mà chiến đấu vì Tổ Quốc. Mặc dù cách lãnh đạo của Stalin vẫn gây tranh cãi, nhưng khi Stalin kêu gọi kháng chiến, người dân Nga vẫn sẵn lòng đăng ký chiến đấu. Từ phụ nữ, trẻ em, học sinh, thậm chí cả những người cao tuổi, tất cả đều sẵn lòng chiến đấu quyết liệt. Họ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, kiên trì bám trụ trên mặt trận khiến người Đức vừa sợ hãi vừa ngưỡng mộ.