Chinh phục bài thơ Vịnh cây vông

I. Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

* Đề xuất hướng dẫn Soạn bài Vịnh cây vông - Ngữ văn 8 Kết nối tri thức

- Bài thơ với 8 đoạn, mỗi đoạn 7 chữ.

- Kết cấu bao gồm 4 phần: Giới thiệu - thực tế - bình luận - kết luận:

+ Hai câu giới thiệu: Mở đầu với cây vông tuyệt vời.

+ Hai câu thực hiện: Tính nét đặc sắc của cây vông.

+ Hai câu phê phán: Liên kết đặc điểm cây vông với sự châm biếm của con người.

+ Hai câu khái quát: Con người như cây vông, vốn mang đầy châm biếm và mỉa mai.

- Quy luật: chữ thứ hai trong câu mở đầu là từ 'nam' - giữ nguyên -> Bài thơ tỏ ra cân đối, sắp xếp hài hòa. Các từ 2-4-6 trong câu đều là những nguyên tắc bằng, xen kẽ nhau tạo nên sự hài hòa. Tác phẩm được viết với sự tuân theo nguyên tắc.

- Ghi chú: 'nam' - 'lớn' (T - B); 'tác' - 'gan' (T - B); 'lương' - 'chốn' (B - T); 'biết' - 'cho' (B - T). Bài thơ giữ niêm phong đúng.

- Kết hợp vần: vần chân là 'ông'.

- Nhịp điệu: 4/3, 3/4.

II. Đối tượng trở thành đối tượng của sự cười châm biếm.

* Hướng dẫn Soạn bài Vịnh cây vông - Ngữ văn 8 Kết nối tri thức

- Hà Tôn Quyền, một quan nhân đồng thời với Nguyễn Công Trứ. Mặc dù bề ngoài là bạn bè, nhưng bí mật họ thường so sánh tài năng. Khi con trai của Hà Tôn Quyền đỗ cử nhân, ông tổ chức tiệc mừng và mời Công Trứ cùng nhiều quan khác. Trong bữa tiệc, ông sử dụng cây vông nở hoa trước nhà làm đề bài thơ, yêu cầu các quan khách thử tài. Bài thơ 'Vịnh cây vông' của Nguyễn Công Trứ ra đời trong tình huống này.

- Đối tượng của sự châm biếm ở đây là cha con Hà Tôn Quyền hoặc những quan không có tài cán nhưng thích khoe khoang.

III. Nghệ thuật ẩn dụ (sử dụng hình ảnh cây vông để phê phán, chỉ trích).

* Hướng dẫn Soạn bài Vịnh cây vông - Ngữ văn 8 Kết nối tri thức

- Hai câu giới thiệu:

+ Nêu bật về cây vông, một loài cây cao lớn nhưng không mang lại giá trị như những cây quý: biền, nam, khởi, tử.

+ Dựa vào đó, châm biếm những người trồng cây không hiểu biết để lựa chọn cây quý.

- Hai câu thực hiện:

+ Đặc điểm của cây vông được mô tả: cây càng già càng trở nên 'mềm mại', với nhiều gai.

+ Châm biếm người trồng cây tương tự như cây, khi già lên, không còn tâm hồn (ruột gan) mà chỉ có gai để tổn thương người khác.

- Hai câu phê phán:

+ Cây vông không phải loại cây quý, cao lớn đủ để làm trụ nhà; chỉ thích hợp làm phên giậu hay bờ rào tạm bợ.

+ Châm biếm người trồng cây không phải là những người tài năng, không phải là cột mốc quan trọng của quốc gia, chỉ xứng đáng với vai trò tạm bợ.

- Hai câu kết: Chế nhạo cha con nhà Hà, chỉ là giống nhau ở chỗ con đậu cử nhân nhưng cũng không phải là người có tài năng. Dù chỉ có một chút lời khen, họ tự hào vô cùng (thể hiện rõ ra như bông hoa nở). Hai câu cuối sử dụng cây vông để đả kích cả cha và con một cách mạnh mẽ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - KẾT THÚC - - - - - - - - - - - - - - - - - -

'Vịnh cây vông' là một tác phẩm rất thú vị, đậm chất ẩn dụ, châm biếm, mỉa mai, nhạo báng những người giữ quyền mà thiếu vị thực tài. Hãy khám phá thêm những bài mẫu khác trên Mytour như: Soạn bài Trưởng giả học làm sang; Soạn bài Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng