Buzz
Jack Welch - cựu Chủ tịch của General Electric, đã gặp phải vấn đề với việc nói lắp khi còn trẻ và điều này gây nhiều rắc rối cho ông. Một lần, sau khi đặt một bánh mì kẹp cá ngừ tại nhà hàng, nhân viên phục vụ đã mang đến cho Welch 2 chiếc bánh. Lý do là khi đặt món, Welch nói lầm “tuna” (cá ngừ) thành “Tu... tuna” và khiến nhân viên nghe thành “two tuna” (hai cá ngừ).
Gặp phải nhiều trở ngại như vậy khiến Welch buồn chán và thất vọng. Nhưng thay vì tỏ ra buồn phiền, mẹ ông luôn khen ngợi và động viên con trai rằng: “Con nói lắp chỉ vì tư duy của con quá nhanh, miệng không kịp theo đuổi. Con đừng lo lắng. Sẽ có một ngày, con sẽ trở thành người vĩ đại”.
Nhờ vào những lời khen khôn ngoan và sự khích lệ của mẹ, Welch đã trở nên tự tin và quyết tâm hơn trong mọi việc. Thực sự, như nguyện vọng của mẹ, ông đã trở thành một doanh nhân thành công và được vinh danh là “Người quản lý của thế kỷ” bởi Tạp chí Fortune.
Tương tự như cách mẹ của Welch đã khích lệ con trai bằng lời khen, người lãnh đạo cũng có thể tăng cường động lực cho nhân viên bằng cách khen ngợi thông minh, đúng lúc và đúng cách. Sử dụng lời khen không chỉ là cách đơn giản nhất để công nhận và động viên tinh thần nhân viên mà còn là cách hiệu quả nhất để giúp họ duy trì hiệu suất làm việc tốt.
Trong cuốn sách nổi tiếng về Phát triển Kỹ năng Lãnh đạo của mình, John C. Maxwell đã chia sẻ: “Suốt 23 năm qua, trách nhiệm của tôi là phát triển con người. Tôi nhận thấy rằng những người được khích lệ thường cố gắng làm việc tốt hơn và vượt qua hơn so với những người bị chỉ trích. Sự khích lệ là nguồn động viên cho tinh thần”.
Nhiều nghiên cứu cũng đã chứng minh điều này, và cho thấy sự khích lệ tinh thần là yếu tố quan trọng giúp phát huy tối đa tiềm năng của con người. Trong một thử nghiệm với người trưởng thành, mỗi người đều nhận được 10 câu hỏi tương tự. Họ trả lời, nộp bài và nhận kết quả vào cuối giờ. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đã thực hiện một thủ thuật. Một nửa nhận được lời khen khi làm tốt và trả đúng 7/10 câu. Nhóm còn lại bị chỉ trích khi làm kém và chỉ trả đúng 3/10 câu. Sau đó, tất cả nhận 10 câu khác một lần nữa. Kết quả, nhóm được khen đều cải thiện hơn ở lần này, trong khi nhóm bị chỉ trích lại có kết quả tồi tệ hơn. Sự phê bình đã làm tổn thương họ, mặc dù nó không phản ánh đúng thực tế.
“Nếu bạn tạo ra tương lai tươi sáng cho mọi người, nếu bạn công nhận và khích lệ họ, bạn đã giúp họ thành công. Nếu chúng ta đánh giá mọi người theo những gì họ là, họ sẽ trở nên kém hơn. Nhưng nếu chúng ta đánh giá họ theo những gì họ có thể trở thành, họ sẽ trở thành những người như vậy... Nếu bạn nghĩ rằng đó là chủ nghĩa lý tưởng và tôn trọng con người, thì tôi nói rằng đó là hiện thực, bởi vì nó giúp con người thực hiện được bản thân mình”, nhà tâm lý học và tâm thần học nổi tiếng Viktor Frankl nhấn mạnh.
Tuy nhiên, cần nhớ rằng có cách khen tạo động lực và cũng có cách khen gây ra phản ứng ngược; thay vì thực sự khích lệ, chỉ tạo ra sự... lệ. Trong rừng rất nhiều phong cách khen và phương pháp công nhận hiệu suất của nhân viên, người lãnh đạo cần chú ý đảm bảo 3 tiêu chí để lời khen đạt hiệu quả tối đa: mục tiêu, chính xác và đúng thời điểm.
Với tiêu chí đúng và đúng thời điểm, nếu không đảm bảo thì sẽ gây ra các sai lầm sau:
Khen muộn: Lời khen hoặc công nhận muộn không khác gì không khen. Lời khen kịp thời còn có tác dụng thúc đẩy nhiệt huyết đối với công việc nếu là một phần của kế hoạch dài hạn. Nếu nhân viên có thành tích xuất sắc từ năm 2023 thì không thể chờ đến giữa năm 2024 mới khen thưởng. Khen ngay sau khi công việc hoàn thành có thể làm tăng động lực.
Không rõ ràng và công bằng: Phải khen đúng người, đúng việc, đúng quy định của tổ chức. Không nên so sánh và tránh hiểu lầm xuất phát từ việc không công bằng. Một lời khen hoặc công nhận không chính xác có thể lan truyền sự nhận thức sai lầm cho tất cả thành viên trong nhóm.
Chỉ dựa vào hiệu suất công việc: Hiệu suất không phải là tiêu chuẩn duy nhất để công nhận và khen ngợi. Sự nỗ lực, lòng nhiệt huyết, sự trung thực và nhiều yếu tố khác cũng cần được chú trọng và khích lệ. Nhà lãnh đạo cần loại bỏ tư duy coi nhân viên như những “chiếc máy”, chỉ làm việc để nhận lương cuối tháng.
Bỏ qua công sức của toàn nhóm: Trong nhiều trường hợp, thành tích không chỉ đến từ trưởng nhóm mà còn từ cả nhóm. Việc chỉ khen cá nhân mà không công nhận công sức của nhóm có thể gây ra bất công. Thay vào đó, cần công nhận và khích lệ cả thành tích cá nhân và của nhóm.
