Sứ giả thiên đường

Sứ giả thiên đường (tiếng Anh: Angel) là những sinh linh siêu nhiên phục vụ Thiên Chúa, xuất hiện trong nhiều tôn giáo hữu thần. Theo truyền thống của ba tôn giáo chính của Đấng Tạo Hóa, các thiên sứ thường thực hiện nhiệm vụ của những sứ giả, kết nối Thiên đàng với trần gian, họ hướng dẫn và bảo vệ nhân loại, đồng thời là những bề tôi trung thành của Thiên Chúa.

Trong nghệ thuật, các thiên sứ thường được hình dung giống như con người với vẻ đẹp huyền bí, mặc dù không phải lúc nào cũng vậy. Đôi khi, họ được miêu tả một cách đáng sợ và thiếu nhân tính. Trong các tác phẩm nghệ thuật Kitô giáo, họ thường có đôi cánh rộng lớn và một vầng hào quang phát sáng thần thánh.

Nguồn gốc

Trong tiếng Anh

Từ angel trong tiếng Anh có nguồn gốc từ từ tiếng Anh cổ engel (thay vì đọc là a) qua tiếng Latinh angelus, từ này tiếp tục có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ ἄγγελος ángelos, mang ý nghĩa là 'sứ giả'. Nhà ngôn ngữ học Beekes cho rằng từ này có thể có nguồn gốc từ tiếng Ba Tư cổ, liên quan đến ἄγγαρος *angaros, một chức vụ đặc biệt của người Ba Tư, và cũng từ tiếng Akkad 𒂊𒄈𒌅 (egirtu) chỉ một giao ước với các thần qua một tấm bảng đất sét từ thời cổ đại . Một từ trong tiếng Hebrew gần gũi nhất với ángelos là מלאך, mal’ach trong Từ điển Strong (Strong’s Concordance) cũng có nghĩa là 'sứ giả'.

Trong tiếng Việt

Thiên sứ trong tiếng Việt lần đầu tiên được dịch từ các văn bản từ điển Việt-Bồ-La bởi các giáo sĩ người Bồ Đào Nha thuộc hội Dòng Tên, được viết bằng chữ Hán là 天使, bao gồm chữ Thiên (天) trong Thiên đàng và chữ Sứ (使) trong Sứ giả. Do đó, Thiên sứ có nghĩa là 'sứ giả từ thiên đàng'. Trong một số tài liệu, thiên sứ cũng được gọi là 'thiên thần', tuy nhiên, tên gọi này không hoàn toàn chính xác vì thiên sứ không phải là một vị thần.

Thiên sứ học

Thiên sứ học (angelology) là một lĩnh vực nghiên cứu gần gũi với thần học, mặc dù không phải là Thần học (Theology). Nó tập trung vào việc nghiên cứu hệ thống cấp bậc của các thiên sứ, sứ giả hoặc các quyền lực trên thiên đường, chủ yếu liên quan đến Do Thái giáo (hệ thống này được gọi là kaballistic), mặc dù thường bị bỏ quên.

Một số người cho rằng đạo Zoroastra đã ảnh hưởng đến thiên sứ học của Do Thái giáo, từ đó cũng ảnh hưởng đến thiên sứ học của Cơ Đốc giáo, vì có những yếu tố của đạo Zoroastra xuất hiện trong Do Thái giáo sau khi dân tộc Israel tiếp xúc với nền văn minh Ba Tư trong thời kỳ lưu đày ở Babylon. Trong đó, Satan được coi là kẻ đứng đầu các quyền lực tội ác đối đầu với Thiên Chúa (so sánh Satan với Angra Mainyu, hay Ahriman, trong đức tin Zoroastra, kẻ chống lại Ahura Mazda, thần linh tối cao). Danh hiệu 'Vua của sự tối tăm' dành cho Satan có thể có nguồn gốc từ đức tin Zoroastra.

Ngược lại, một số nhà phê bình cho rằng Do Thái giáo và Cơ Đốc giáo đã ảnh hưởng đến đạo Zoroastra. Họ tin rằng những điểm tương đồng giữa Zoroastra và Giê-su, cùng với các yếu tố khác, là kết quả của những thầy tư tế cố gắng nâng cao Zoroastra và ngăn cản tín đồ đạo Zoroastra chuyển sang các tôn giáo khác.

Thiên sứ trong Kinh Tanakh (Cựu Ước)

Trong Kinh Thánh, tên của thiên sứ, מלאך ('malakh'), mang ý nghĩa sâu sắc hơn khi được liên kết với danh xưng của Thiên Chúa như 'thiên sứ của Chúa' hoặc 'thiên sứ của Thiên Chúa' (Zechariah 12.8 – 'Trong ngày đó, Chúa sẽ bảo vệ dân cư Jerusalem, và kẻ yếu nhất trong vòng họ sẽ trở nên như David, nhà David sẽ như Thiên Chúa, như thiên sứ của Chúa đứng trước mặt họ.'). Ngoài ra, còn có những danh xưng khác như 'Các con trai của Thiên Chúa' (Sáng thế ký 6.4; Job 1.6).

Theo Do Thái giáo, danh xưng Elohim chỉ dành riêng cho một Thiên Chúa duy nhất; tuy nhiên, đôi khi Elohim (thế lực), bnē 'Elohim, bnē Elim (các con trai của thần linh) (ngụ ý các thực thể thuộc thế giới thần linh) được dùng để chỉ những thực thể có quyền năng lớn. Dần dần, từ này được dùng để chỉ các thực thể siêu nhiên, khác biệt với Yahweh (Đức Giê-hô-va tức Thiên Chúa), và do đó, là thực thể cấp thấp hơn và hoàn toàn phục tùng Ngài (Sáng thế ký 6.2; Job 1.6; Thi thiên 8.5).

Thiên sứ đôi khi được gọi là 'đấng thánh' (Zechariah 14.5) và 'đấng canh giữ' (Daniel 4.13 – 'Ta nhìn thấy những hiện tượng trong đầu khi nằm trên giường, và thấy một đấng thánh từ trên trời xuống để canh giữ,') hoặc 'thiên binh' (Phục truyền luật lệ ký 17.3 – '...thờ lạy các thần khác, mặt trời, Mặt Trăng, hoặc cả thiên binh - điều mà ta không dạy bảo;') hoặc 'Tướng đạo binh của Yahweh' (Joshua 5.14 – 'Người đáp: Không, giờ đây ta đến để làm tướng đạo binh của Yahweh.')

Các thiên sứ thường được liên kết với các vì tinh tú. YHWH (Yahweh tức Thiên Chúa) luôn phân biệt Ngài với các thiên sứ, vì vậy, Moses (Mô-sê hoặc Môi-se) đã cấm dân Hebrew (Do Thái cổ) thờ lạy 'thiên binh'.

Hình dạng của thiên sứ

Trong Kinh Thánh Hebrew, thiên sứ thường hiện ra dưới dạng con người, và người ta thường không nhận ra họ (Sáng thế ký 18.2; Các Quan xét 6.21,22; Xuất Ai Cập ký 3.2). Là những thực thể siêu nhiên, thiên sứ có thể thay đổi hình dạng để phù hợp với nhiệm vụ của mình. Thiên sứ có thể mang theo gươm hoặc các loại vũ khí khác (Dân số ký 22.23; Joshua 5.13; Ezekiel 9.2). Một thiên sứ thực hiện nhiệm vụ trừng phạt được đề cập trong 1Sử ký 21.16,30 'David ngước mắt lên, thấy thiên sứ của Chúa đứng giữa trời, tay cầm gươm hướng về Jerusalem'. Sách Daniel mô tả một thiên sứ 'mặc vải gai, chung quanh lưng thắt đai bằng vàng ròng U-pha. Thân hình như bích ngọc; mặt như chớp, mắt như đuốc cháy; tay và chân như đồng đánh bóng, và tiếng nói như tiếng đám đông' (Daniel 10.5,6).

Hình ảnh của thiên sứ này tương tự như mô tả về Chúa Giê-Su trong sách Khải Huyền. Theo truyền thống hội họa Cơ Đốc, Do Thái và Zoroastra, thiên sứ thường có cánh (Daniel 9.21 – 'Gabriel, người mà ta đã thấy trong lần hiện ra đầu tiên, được sai bay nhanh đến gặp ta lúc dâng lễ chiều') và vầng hào quang. Thiên sứ thường được tin là có quyền năng lớn và đáng sợ, thông minh và thấu hiểu mọi điều trên thế gian, sáng suốt trong phán đoán, và thánh thiện, mặc dù không phải là không thể sa ngã. (Thi thiên 103.20; 2Samuel 14.17, 20; 19.27; Zechariah 14.5; Job 4.18; 25.2). Các thiên sứ được liên kết với những nhiệm vụ đặc biệt như 'thiên sứ cứu nạn', 'người truyền đạt', 'thiên sứ hủy diệt', 'sứ giả của giao ước', 'thiên sứ đứng chầu Thiên Chúa', và cũng có 'nhóm thiên sứ ác' (Sáng thế ký 48.16; 33.23; 2Samuel 24.16; Malachi 3.1; Isaiah 63.9; Thi thiên 78.49).

Quan điểm Cơ Đốc giáo

Trong Tân Ước, thiên sứ thường xuất hiện như những sứ giả mang thông điệp từ Thiên Chúa, chẳng hạn như khi hiện ra với Thánh Giuse, Chúa Giê-su, Maria, và Phê-rô. Chúa Giê-su cũng đề cập đến các thiên sứ trong sách Mác-cô 8:38 và Mác-cô 13:27, ngụ ý rằng họ không kết hôn. Mặc dù Tân Ước không đi sâu vào thứ bậc của các thiên sứ, nhưng có một số ám chỉ về vấn đề này. Sự phân chia giữa thiên sứ thiện và thiên sứ ác được công nhận. Các thiên sứ thiện như Gabriel, Metratron và Michael. Các thiên sứ ác như Beelzebul, Samael và Apollyon. Có những thứ bậc trong hàng ngũ thiên sứ, ví dụ như thiên sứ trưởng Michael. Các thiên sứ của Bảy Hội Thánh ở Tiểu Á cũng được mô tả trong Khải Huyền 1-3, có thể là các thiên sứ bảo vệ, đại diện cho các hội thánh, tương tự như các thiên sứ trong sách Daniel đại diện cho các dân tộc.

Thiên sứ trưởng Gabriel xuất hiện cùng Đức Mẹ Maria, đóng vai trò là sứ giả truyền thông tin về đấng Cứu thế [Messiah hoặc Savior bằng tiếng Anh]. Các thiên sứ khác cũng báo tin về sự ra đời của Giê-su. Trong Matthew 28:2, một thiên sứ hiện ra tại mộ của Chúa Giê-su, làm cho lính gác La Mã kinh hãi, lăn tảng đá ra khỏi cửa mộ, và thông báo cho các phụ nữ về sự phục sinh của Chúa Giê-su ('Và này, đất rúng động dữ dội, vì có thiên sứ của Chúa ở trên trời xuống, đến lăn hòn đá mà ngồi ở trên.'). Trong Phúc âm Máccô 16:5, khi các phụ nữ vào mộ trống, họ thấy một thiên sứ được mô tả là 'một người trẻ tuổi'. Theo Phúc âm Luca 24:4, có hai thiên sứ xuất hiện khi các phụ nữ vào mộ; họ được miêu tả mặc áo 'sáng như chớp'. Tương tự, Phúc âm Gioan 20:12 kể rằng Mary đã trò chuyện với 'hai thiên sứ mặc áo trắng' ngồi trong mộ của Chúa Giê-su.

Khi Chúa Giê-su lên trời, hai thiên sứ xuất hiện và báo rằng Ngài sẽ trở lại (Công vụ 1:10-11). Khi Phê-rô bị giam, một thiên sứ đã khiến lính gác ngủ say, giải thoát ông khỏi xiềng xích và đưa ông ra khỏi nhà giam (Công vụ 12:7-8). Trong sách Khải Huyền, các thiên sứ thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, bao gồm việc chầu quanh Ngai Thiên Chúa và ca hát chúc tụng: 'Thánh thay, thánh thay, thánh thay'.

Thiên sứ thường xuất hiện dưới hình dạng con người, mặc dù các nhà thần học cho rằng thiên sứ không có thân xác thật sự, mà có thể hiện ra. Seraphim được miêu tả trong Kinh Thánh với sáu cánh phát sáng từ bên trong. Từ thế kỷ thứ 4, người ta hình dung các thiên sứ có đôi cánh, điều này giúp giải thích khả năng di chuyển của họ từ thiên đàng. Khả năng này được gợi ý trong Kinh Thánh. Các nhà thần học kinh viện cho rằng thiên sứ có khả năng lập luận và di chuyển rất nhanh. Họ cũng dạy rằng thiên sứ là những nhân tố trung gian của một số năng lực, hoặc là năng lực tự nhiên của vũ trụ như lực quay của các hành tinh hoặc lực chuyển động của các vì sao. Thiên sứ được ban cho những khải tượng phước hạnh, hoặc sự hiểu biết thấu suốt về Thiên Chúa.

Mặc dù các tín điều không đề cập đến một học thuyết chính thức về thiên sứ, nhưng trong thời trung cổ, các tư tưởng tôn giáo thường bị ảnh hưởng bởi tác phẩm 'Phẩm hàm các Thiên thể' (Celestial Hierarchy) của một tác giả ẩn danh từ thế kỷ thứ 5 hoặc các tác giả viết theo phong cách của Dionysius the Areopagite. Những người theo thuyết Bất khả tri thường bác bỏ sự tồn tại của thiên sứ, hoặc coi đó là điều không thể biết. Tuy nhiên, theo nguyên lý về tính liên tục, cần có những thực thể trung gian giữa con người và Thiên Chúa.

Theo một số truyền thống Cơ Đốc, thiên sứ được phân chia thành ba cấp bậc chính, kèm theo các cấp bậc nhỏ hơn, tổng cộng có chín bậc thiên sứ. Dựa vào Phẩm hàm các Thiên thể, các bậc bao gồm: Thiên sứ, Trưởng thiên sứ, Principatus, Potestates, Virtutes, Dominationes, Thrones, Cherubim và Seraphim. Trong số này, Cherubim và Seraphim được coi là gần gũi nhất với Thiên Chúa, trong khi các Thiên thần và trưởng thiên sứ thường tham gia tích cực trong các hoạt động liên quan đến loài người. Tuy nhiên, một số truyền thống lại cho rằng trưởng thiên sứ có phẩm hàm cao nhất và số lượng trưởng thiên sứ ít hơn so với các thiên thể khác.

Một số truyền thống trong Cơ Đốc giáo cho rằng thiên sứ đảm nhận những vai trò đặc biệt trong đời sống của tín hữu. Người Công giáo tin rằng mỗi cá nhân đều có một thiên thần bảo hộ ngay từ khi mới sinh ra.

Trong cộng đồng Kháng Cách (Protestant), Anh giáo và Công giáo, có một niềm tin phổ biến rằng danh hiệu 'Thiên sứ của Đức Giê-hô-va' ám chỉ Chúa Giê-su trước khi Ngài hóa thân thành con người.

Hiện nay, quan điểm về sự tồn tại của thiên sứ vẫn được chấp nhận rộng rãi trong các giáo phái thuộc Cơ Đốc giáo.

Theo quan điểm Cơ Đốc, Satan (hay còn gọi là Lucifer) và các ma quỷ là những thiên sứ đã phản bội Thiên Chúa và bị đuổi khỏi Thiên đàng. Cơ Đốc giáo không công nhận sự tồn tại của bất kỳ thần linh nào khác ngoài Thiên Chúa, vì vậy các trường phái thần học coi những thiên sứ ác này là các thực thể phản loạn chống lại Ba Ngôi và tự xưng là các thần linh.

Theo quan điểm Cơ Đốc về thế giới bên kia, linh hồn của những người công chính sẽ được đưa lên Thiên đàng và biến hóa để trở nên giống các thiên sứ. Kinh Thánh ghi lại lời Chúa Giê-su nói rằng những người được cứu sau khi phục sinh sẽ trở nên giống thiên sứ trong các vấn đề liên quan đến hôn nhân và sự sống vĩnh cửu, '...nhưng những người xứng đáng tham gia vào đời sau và được sống lại từ cái chết sẽ không còn lấy vợ gả chồng. Họ sẽ không còn chết nữa, vì họ giống như các thiên sứ, và là con của Thiên Chúa, tức là con của sự phục sinh.' (Luca 20.35-36). Sứ đồ Phao-lô cũng nhấn mạnh về sự biến hóa này, 'Này là điều mầu nhiệm tôi báo cho anh em: Chúng ta không phải tất cả đều ngủ, nhưng tất cả sẽ được biến hóa' (1Côr. 15.51), và Phao-lô cũng nói rằng các thánh đồ sẽ 'xét đoán các thiên sứ' (1Cor 6.3).

• Trưởng thiên sứ
• Cuộc chiến trên Thiên đàng
• Thiên (Phật giáo)

Chú thích

• Cheyne, James Kelly (ed.) (1899). Angel. Encyclopædia biblica. New York, Macmillan.
• Driver, Samuel Rolles (Ed.) (1901) The book of Daniel. Cambridge UP.
• Hastings, James (ed.) (1898). Angel. A dictionary of the Bible. New York: C. Scribner's sons.
• Oosterzee, Johannes Jacobus van. Christian dogmatics: a text-book for academical instruction and private study. Trans. John Watson Watson and Maurice J. Evans. (1874) New York, Scribner, Armstrong.
• Smith, George Adam (1898) The book of the twelve prophets, commonly called the minor. London, Hodder and Stoughton.
• Bamberger, Bernard Jacob, (March 15, 2006). Fallen Angels: Soldiers of Satan's Realm. Jewish Publication Society of America. ISBN 0-8276-0797-0
• Bennett, William Henry. Angel. 1911 Encyclopædia Britannica
• Briggs, Constance Victoria, 1997. The Encyclopedia of Angels: An A-to-Z Guide with Nearly 4,000 Entries. Plume. ISBN 0-452-27921-6.
• Bunson, Matthew, (1996). Angels A to Z: A Who's Who of the Heavenly Host. Three Rivers Press. ISBN 0-517-88537-9.
• Cruz, Joan C. 1999. Angels and Devils. Tan Books & Publishers. ISBN 0-89555-638-3.
• Davidson, Gustav. A Dictionary of Angels: Including the Fallen Angels. Free Press. ISBN 0-02-907052-X
• Graham, Billy, 1994. Angels: God's Secret Agents. W Pub Group; Minibook edition. ISBN 0-8499-5074-0
• Guiley, Rosemary, 1996. Encyclopedia of Angels. ISBN 0-8160-2988-1
• Kreeft, Peter J. 1995. Angels and Demons: What Do We Really Know About Them? Ignatius Press. ISBN 0-89870-550-9
• Lewis, James R. (1995). Angels A to Z. Visible Ink Press. ISBN 0-7876-0652-9
• Melville, Francis, 2001. The Book of Angels: Turn to Your Angels for Guidance, Comfort, and Inspiration. Barron's Educational Series; 1st edition. ISBN 0-7641-5403-6
• Ronner, John, 1993. Know Your Angels: The Angel Almanac With Biographies of 100 Prominent Angels in Legend & Folklore-And Much More! Mamre Press. ISBN 0-932945-40-6.
• Swedenborg, Emanuel (1979). Conjugal Love. Swedenborg Foundation. ISBN 0-87785-054-2

Liên kết ngoài

• Nhập mục lục thiên sứ trong Từ điển Công giáo
• Nhập mục lục thiên sứ trong Từ điển Do Thái
• Câu hỏi thường gặp về Do Thái giáo: Thiên sứ, quỷ, phép lạ và những hiện tượng siêu nhiên?
• Thiên sứ trên Web (danh mục tài nguyên và nghệ thuật) Lưu trữ ngày 26-08-2005 tại Wayback Machine)
• Hướng dẫn truyền thông về Hồi giáo Lưu trữ ngày 06-03-2005 tại Wayback Machine
• Thiên sứ trong Hồi giáo
• Entheomedia.org Lưu trữ ngày 01-10-2018 tại Wayback Machine