Sự HẤP DẪN của VĂN HỌC GIẢN DỊ

Kể từ sau khi Kể xong rồi đi ra mắt vào tháng 8/2017, trong bốn năm, đã diễn ra một sự thay đổi từ cái phức tạp, lôi cuốn, ẩn chứa những điều khó diễn đạt sang cái đơn giản, dễ tiếp cận với độc giả rộng lớn. Ở đây, không còn nhiều tầng lớp phức tạp của giấc mơ, những ký ức u ám từ thời thơ ấu, những cấu trúc rối ren, tiếng gọi của bản năng ác, lời nói lẫn lộn…

Cuốn sách được chia thành hai phần rõ ràng: Phần 1 kể về cuộc đời của người cha tên Sang, một người học giả từ Liên Xô trở về, thất vọng với công việc giảng dạy ở trường đại học, đi đào vàng, và rồi vì một vụ bắn chết người vì bốn cân chè mà bị xử tử. Phần 2 nói về việc tìm lại hình ảnh của người cha của Sang, thông qua bạn bè cùng trường, bạn thơ ấu, người phu trợ đào huyệt, người thi hành án, người xem hình bắn, và chánh án tòa án tối cao... từ thời xa xưa.

Trò chơi của số phận

Trong bối cảnh đơn giản của một câu chuyện, là những rắc rối phức tạp (và đôi khi khó chịu) của cuộc sống thực của con người. Sang (nhân vật chính) yêu Uyên, một trong hai người bạn từ thuở thơ ở Linh Sơn. Sau này, Sang gặp lại Uyên trong một cửa hàng bán vàng và mua cô như mua một con cá “cạnh cạch” với giá ba cục vàng. Người bán chính là Bằng - chồng của Uyên.

Sau đó, Bằng bị mất dần chân, mắt mù rồi qua đời. Bố của Bằng - ông Chính - người trước đây làm kiểm lâm, đã gây hại cho ông Ngạc (bố của Uyên), để chiếm đoạt số vàng mà cặp đôi lạc vào rừng Na Rì về trong một chuyến đi tuần.

Ba người đã qua đời trong quá khứ đó: Người vợ bị ông Ngạc hại, người chồng bị hai ông Ngạc và Chính truy đuổi phải nhảy xuống vực, cuối cùng ông Ngạc bị ông Chính giết. Ông Ngạc nhờ vào số vàng mà thay đổi số phận, từng bước thành công trong sự nghiệp, và cuối cùng trở thành phó chủ tịch thành phố.

Cả ông Chính, Bằng, Quyết (em họ Bằng), và Vân (chị dâu Bằng) đều biết về mối quan hệ, tình cảm của Sang và Uyên. Trong tang lễ của Bằng, Sang đã đến để giúp đỡ và phúng viếng. Khi Sang vô tình gây tai nạn, chính ông Chính là người chỉ đạo tiến hành án tử, từ lúc xử án đến lúc thực hiện bắn chỉ trong hơn một tháng. Súng mà Sang dùng để bắn là một khẩu súng ngắn thể thao, một món quà từ khi anh du học.

Sáng hôm đó, khi vận chuyển bốn cân chè (quy định chỉ được hai cân), bị các cơ quan truy đuổi, dẫn đến cái chết của một người, thậm chí Sang cũng không mang theo khẩu súng, chỉ vì lời nói dối của con trai: “Bố mang súng đi để khoe khoang”. Đồng thời, Sang cũng không viết thư hay để lại bất kỳ thông điệp nào cho con trước khi ra tòa, nhằm xóa sạch hình ảnh của mình trong trí óc của con.

Sang có hai người con trai, con út tên là Mít đã bị lạc trong đám cháy tại ký túc xá nơi Sang làm giáo viên, và vợ đã bỏ đi ngay sau đó. Mọi thứ dường như được sắp đặt từ trên cao, như cách viên đạn vô tình đâm vào trán của một lính bắt tội phạm.

Ở đây, mọi thứ đều như một trò chơi, một số người có thể tự quyết định như Uyên hoặc ông Chính, trong khi có những người không có quyền tự quyết định như Sang. Những vết thương trên cơ thể là bằng chứng cho việc Sang có vẻ như ở một thế giới khác, bị đày đến thế giới này, trải qua một đoạn đời, nhưng rồi lại ra đi, như cơn mưa kéo dài hàng chục năm trở lại trời…

Một ví dụ đặc sắc về cuộc sống con người

Dù Sang đã cố gắng che giấu mọi ký ức của mình để con trai không khám phá, nhưng không vì thế mà mọi thứ về Sang biến mất. Chúng vẫn tồn tại trong tâm trí của những người đã từng chia sẻ cuộc sống với Sang, dù đã có những biến đổi qua thời gian.

Đối với bà Uyên, Sang là một phần quan trọng và trong sáng nhất trong ký ức của bà. Mặc dù đã có tình yêu, nhưng hai người không bao giờ vượt qua ranh giới, mọi thứ chỉ dừng lại ở việc đi dạo và trò chuyện. Nếu không có Sang, bà có thể sẽ bị cuốn vào thế giới của tội lỗi với bố chồng và người em họ tên là Quyết.

Các đồng nghiệp cũ từ trường học nhìn nhận Sang như một kẻ phá rối, làm phiền và không có giá trị. Dù có kinh nghiệm học nước ngoài, nhưng lại không thể hòa nhập với mọi người, thậm chí tự ý nghỉ việc để đi tìm vàng, buôn lậu và tham gia vào việc tàng trữ vũ khí và giết người. Họ trách lãnh đạo trường học đã không xử lý kỷ luật kịp thời, dẫn đến ảnh hưởng đến uy tín của trường.

Với người bán cho Sang bốn cân chè hôm bị bắt, Sang được xem là một người đáng thương. Bởi chỉ có những người đáng thương mới phải lặn lội đi bộ buôn vài cân chè cò con như vậy, còn người có tiền thì đã chọn cách đi bằng xe máy. Cái chết của Sang là một sự thương cảm, xen lẫn với sự bi thương về cách hành xử tàn nhẫn, ngăn sông cấm chợ một thời.

Với thành viên đội thi hành án, ký ức về lần bắn đó là lần đầu tiên được tham gia bắn người chính thức, sau hai năm dự bị và chỉ là người đi xem. Người này không quan tâm nhiều đến Sang, chỉ quan tâm đến cảm giác được tham dự chính thức của mình, như đêm trước khi bắn lo lắng không ngủ được, trời mưa ảnh hưởng đến việc bắn, hồi hộp đến mức bóp cò sớm quá.

Còn với phu huyệt nhớ hôm đào huyệt cho Sang đúng ngày con trai ốm nằm Mytour xá. Cái chết của Sang cũng giống như nhiều cái chết xử bắn khác, ngực bị vỡ toang, mắt không nhắm lại, không gian tràn ngập sự căm hận của linh hồn.

Điểm ấn tượng với ông sau mấy chục năm là cái chết đó đi kèm với cơn mưa lớn chưa từng thấy, khi hạ huyệt phải cần phải đẩy quan tài xuống mới có thể lấp đất được. Thứ hai, kẻ bị bắn là một tiến sĩ được đào tạo ở nước ngoài, điều hiếm có thời ấy.

Cuối cùng, viên chánh án tòa án tối cao xem việc xử bắn Sang chỉ là một ví dụ đặc sắc trong số rất nhiều ví dụ về thất bại trong cuộc sống của con người...

Và đứa con, sau bao nhiêu khúc mắc về cha, cuối cùng vẫn phải đối mặt với cuộc sống hiện tại, với những lo lắng hàng ngày, như việc người hàng xóm thân thiết giết vợ rồi phi tang, hay phòng khám nạo phá thai tại nhà vợ, đến mảnh đất đầu cơ mua rẻ giờ không ai mua, và cả việc gặp một họa sĩ tỉnh lẻ rất giống với cu Mít - người em trai đã mất tích từ lâu.

Còn hình ảnh của người cha tiến sĩ cứ tan biến vào chiều cuối năm, như một trò đùa của ai đó chơi đùa trên cao...

Theo Zing News