Buzz
1. Quá trình phát triển của sán chó trong cơ thể con người
Sán chó, hay còn được biết đến với tên giun đũa chó, thuộc họ Toxocara. Sán chó thường sinh sống trong ruột non của chó con dưới 6 tháng tuổi, đặc biệt phổ biến ở chó sống ở vùng nhiệt đới. Loài sán này có thể phát triển ở phổi, ruột non và các cơ quan nội tạng khác của chó con. Khi mang thai, sán chó cũng có thể được truyền từ mẹ sang con chó.
Mỗi ngày, sán chó đẻ khoảng 200.000 trứng và trứng này sẽ được đào thải ra ngoài qua phân của chó. Những trứng sán này có thể tồn tại trong môi trường bên ngoài trong vài tháng. Những đối tượng dễ mắc bệnh nhất là trẻ em, do thói quen chơi đất, chơi cát nơi mà chó đã từng phóng uế và có thể còn chứa trứng sán.
Quá trình phát triển của sán chó trong cơ thể con người
Ngoài ra, việc sờ soạng chó nhiễm sán cũng có thể dẫn đến nhiễm sán cho con người do chó thường liếm hậu môn, liếm lông và mọi thứ khác, từ đó vô tình phát tán trứng sán khắp mọi nơi.
Khi xâm nhập vào cơ thể, nếu trứng sán không bị tiêu diệt, sau khoảng 5 tháng chúng sẽ phát triển thành nang sán. Mỗi nang chứa khoảng 2 triệu con sán và khi nang nổ, hàng triệu con sán sẽ lan ra khắp cơ thể theo tuần hoàn máu, đến các cơ quan như gan, phổi, não, lách,...
2. Dấu hiệu của người bị nhiễm sán chó
Khi xâm nhập và ký sinh trong cơ thể con người, các nang sán sẽ bắt đầu ấn ép các cơ quan và có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Mức độ nguy hiểm và tổn thương của bệnh nhân phụ thuộc nhiều vào vị trí nang sán ký sinh.
Khi nang sán vỡ ra, cơ thể người bệnh sẽ bị nhiễm độc gây dị ứng, choáng váng quá mức. Các con sán trong nang tràn ra ngoài sẽ tạo thành những nang sán thứ phát nhưng phải sau 2 đến 5 năm kể từ khi nang sán ban đầu vỡ thì các nang thứ phát mới xuất hiện. Đây cũng là giai đoạn gây tử vong nhiều nhất của bệnh nhiễm sán.
Dấu hiệu của người nhiễm sán chó thường là phát ban ngứa
Theo Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm Việt Nam, bệnh nhiễm sán chó thuộc nhóm bệnh C. Theo định nghĩa về bệnh này do Bộ Y tế ban hành kèm Quyết định số 4283/QĐ-BYT ngày 08/8/2016 về việc Ban hành Tài liệu “Định nghĩa trường hợp bệnh truyền nhiễm” có nếu định nghĩa của ca bệnh nhiễm giun đũa chó/mèo như sau:
- Ngứa, xuất hiện nổi mẩn.
- Đau bụng, đau đầu, khó tiêu.
- Cảm thấy đau nhức, mệt mỏi, bị tê bì.
- Cơ thể có thể bị sốt kèm theo khó thở khò khè.
- Có thể đi kèm với: Tăng kích thước gan, đau bụng kéo dài, viêm phổi, rối loạn thần kinh khu trú, rối loạn thị giác, tổn thương mắt, viêm mắt, tổn thương vùng võng mạc.
- Sử dụng xét nghiệm ELISA để xác định kết quả dương tính IgG Kháng thể chống - Toxocara spp.
- Có thể phát hiện sự hiện diện của ấu trùng hoặc giun đũa chó.
- Hoặc có thể xác định các đoạn gen đặc hiệu của ấu trùng này bằng kỹ thuật sinh học phân tử.
Bên cạnh đó, việc chẩn đoán cũng dựa vào việc phát hiện Toxocara trong mẫu mô được xét nghiệm, mặc dù việc lấy mẫu mô chứa ấu trùng có thể phức tạp và khó khăn.
Các bác sĩ thường dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và kết quả xét nghiệm huyết thanh để đưa ra chẩn đoán. Tuy nhiên, đôi khi các biểu hiện lâm sàng cũng khá khó xác định.
3. Các hình thức bệnh sán chó ở người
3.1. Bệnh do ấu trùng di chuyển trong cơ thể
Bệnh ấu trùng di chuyển trong cơ thể thường xuất hiện ở trẻ từ 1 - 4 tuổi. Bệnh có thể phát triển dần dần, trẻ có thể gặp các triệu chứng như sốt nhẹ, tiêu chảy, ói mửa, đau cơ, đau khớp hoặc ho ra đờm, khó thở, gan to đôi khi đi kèm với lách to. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể tự điều trị khi ấu trùng chết hết.
Ở người lớn thường xuất hiện các triệu chứng như sốt nhẹ, cảm thấy suy nhược, mệt mỏi, mẩn ngứa, khó thở giả hen, viêm phổi hoặc tràn dịch màng phổi.
Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nhất khi bị nhiễm sán. Đôi khi các tổn thương gan này có thể bị nhầm lẫn với khối u hoặc ung thư di căn.
Một số trường hợp người mắc bệnh nhiễm sán chó có thể phát triển viêm cơ, viêm dạ dày, viêm mô dưới da hoặc các bệnh lý như giãn cơ tim, khối u giả ở tim gây ra đột tử.
3.2. Bệnh do ấu trùng di chuyển đến hệ thần kinh
Người mắc bệnh thường là những người ở độ tuổi trung niên. Họ có thể gặp các triệu chứng như rối loạn giấc ngủ, yếu cơ, yếu chi, rối loạn đại - tiểu tiện. Khi ấu trùng xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, có thể gây ra các tình trạng như viêm não, viêm màng nhện, viêm mạch não, viêm màng não tăng bạch cầu ái toan, viêm tủy sống, mất điều hòa vận động,...
Bệnh nhân thường có triệu chứng sốt và đau đầu. Cũng có trường hợp hiếm khi bệnh nhân bị tổn thương hệ thần kinh trung ương hoặc ảnh hưởng hệ thần kinh ngoại biên.
3.3. Bệnh do ấu trùng di chuyển đến mắt
Các dấu hiệu điển hình của thể này bao gồm đau mắt, giảm thị lực ở một bên, đồng tử trắng và lác mắt kéo dài. Khi kiểm tra đáy mắt, có thể thấy viêm hạt tại võng mạc, u hạt, viêm kết mạc, viêm nội nhãn. Tình trạng viêm mống mắt khi nhiễm sán chó có thể gây ra mù lòa nếu không được chữa trị kịp thời.
Thường gặp nhất trong trường hợp này là tình trạng u võng mạc cực sau và có thể bị nhầm lẫn với ung thư võng mạc. Đôi khi người bệnh có thể bị áp xe thủy tinh thể, viêm màng bồ đào, viêm thần kinh thị giác, bội nhiễm.
3.4. Thể bệnh không điển hình
Ở thể này, các dấu hiệu rất khó chẩn đoán, thường là các dấu hiệu không đặc hiệu. Người bệnh có thể gặp sốt nhẹ, đau đầu, chán ăn, buồn nôn, suy nhược cơ thể, rối loạn hành vi và giấc ngủ.
Ngoài ra, người bệnh nhiễm sán chó còn có các dấu hiệu ở phổi và bị sưng hạch lympho ở cổ. Ở người lớn thường gặp mệt mỏi, ngứa, phát ban đỏ, đau bụng và dấu hiệu về phổi.
Người mắc bệnh sán chó có thể gặp ngứa và phát ban đỏ
3.5. Thể bệnh khác
Đây là những trường hợp bệnh không thuộc vào các thể bệnh đã được đề cập, bao gồm các bệnh lý liên quan đến tim mạch, da hoặc dạ dày do ấu trùng gây ra. Có thể kể đến các bệnh như viêm cơ tim, phát ban đỏ, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, đau bụng.
Nếu phát hiện và điều trị sớm, nhiễm sán chó Toxocara spp sẽ không gây ra nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng. Ngoài ra, cần chú ý đưa chó, mèo đi khám định kỳ và vệ sinh sạch sẽ cho chúng để tránh bị nhiễm ấu trùng sán chó.
Mặc dù là căn bệnh hiếm gặp, nhưng Mytour vẫn khuyên bạn nên thực hiện biện pháp phòng ngừa, đặc biệt là chú ý đến trẻ nhỏ.
