Sự kỳ bí trên những tảng đá ong ở ngôi làng cổ

Làng cổ Đường Lâm, thuộc Thị xã Sơn Tây (Hà Nội), nổi tiếng với nhiều dấu tích lịch sử – văn hóa – kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Là biểu tượng của ngôi làng Việt, với cổng làng, cây đa, bến nước, sân đình, và những ngôi nhà cổ rêu phong hàng trăm năm tuổi. Thú vị hơn nữa, nằm sâu dưới lòng đất là khối đá xù xì mang đến sự kỳ bí cho những ngôi nhà cổ...

Sự kỳ bí trên những phiến đá ong tại làng cổ Đường Lâm

Chỉ cách trung tâm Hà Nội khoảng 47km về phía Tây, bạn sẽ đến làng cổ Đường Lâm. Dẫn tôi qua cổng làng, nhà văn Nguyễn Văn Học - người đam mê khám phá nét cổ của làng quê Việt, chia sẻ rằng đây là nguồn cảm hứng lớn cho nghệ thuật hội họa, điêu khắc, và nhiếp ảnh…

Theo tác giả Nguyễn Văn Học, kiến trúc độc đáo của hệ thống đền, lăng của hai vị vua và các công trình như nhà thờ họ, miếu, đình, chùa, giếng cổ… được tổ chức hài hòa trong một môi trường sinh động, tạo điểm nhấn thú vị cho vùng đất cổ này.

Đình Mông Phụ là minh chứng cho điều này. Với quy mô lớn nhất tại làng cổ Đường Lâm, đình tọa lạc ngay trung tâm làng Mông Phụ. Nó được xây dựng theo lối kiến trúc Việt - Mường, tái tạo kiến trúc nhà sàn truyền thống.

Đình với hai tòa tiền đường và hậu cung, gồm một gian và hai chái lớn, cả hai tòa nhà đều được xây theo kiểu mái bốn lá với họa tiết trang trí hình mây cuộn, rồng bay. Ngoài ra, ngôi đình còn được lợp bằng ngói di xếp vảy cá, trên thân các cột xà, thanh xà trang trí tinh xảo với họa tiết đầu rồng, tứ linh, tứ quý, chim phượng…

Trái ngược với sự say mê của anh Học với kiến trúc cổ kính, tôi lại bị hấp dẫn bởi những tảng đá ong thô sơ. Ngay từ cổng vào làng, trên những con đường lát gạch, giữa những bức tường đá ong màu vàng sậm, tôi đã cảm nhận được sự ấm áp, yên bình.

Người kể, những ngôi nhà cổ ở Đường Lâm được xây dựng từ các vật liệu đặc trưng của vùng Xứ Đoài xưa như gỗ quý, kèm theo các phụ kiện như rơm, rạ, bùn non, trấu, đất sét mịn… Trong đó, đá ong là vật liệu xây dựng nổi bật.

Dân làng cho biết, đá ong là nguyên liệu phổ biến tại đây. Những khối đá xù xì nằm sâu dưới lòng đất được khai thác đơn giản, dễ tìm kiếm và chịu được biến đổi khí hậu.

Phương pháp xây dựng nhà từ đá ong mang đặc điểm dân dụ. Theo ông Hùng, chủ nhân của một căn nhà cổ ở Đường Lâm cho biết: Những ngôi nhà xây từ đá ong luôn giữ được không khí mát mẻ vào mùa Hạ, ấm áp vào mùa Đông. Trong quá khứ, khi người dân chưa biết đến xi măng, cát, thép… quá trình xây dựng chỉ sử dụng đá ong kết hợp với bùn non trộn vôi để xây nhà.

Đặc điểm của những ngôi nhà này là móng thường khá nông, chiều cao căn nhà chỉ khoảng 5m và mái được làm bằng ngói móc, ngói ri. Theo thời gian, nhiều ngôi nhà cổ ở Đường Lâm đã được cải tạo, xây mới để phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Nghe dân làng chia sẻ, mặc dù có nhiều nguyên liệu khác nhau có thể thay thế, nhưng họ vẫn tin tưởng vào đá ong.

Với đặc tính vượt trội như độ bền và sự mát mẻ, đá ong luôn là lựa chọn hàng đầu khi so sánh với các loại vật liệu khác. Đặc biệt, việc xây nhà bằng đá ong không chỉ là nét đẹp về kiến trúc mà còn là biểu tượng của văn hóa và tình yêu thương đối với làng quê, là nguồn tự hào và trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo tồn và giữ gìn.

Theo Giang Nam/Lao động thủ đô

***

Tham khảo: Cẩm nang du lịch Mytour