

Mê tín dị đoan (chữ Hán: 迷信異耑) là thuật ngữ chỉ những niềm tin vào các mối quan hệ nhân quả nào đó [ví dụ như lòng hâm mộ thần thánh, sự kính trọng giữa thế hệ]. Mặc dù từ 'mê tín' có nguồn gốc từ Hán Việt và hiện nay thường mang nghĩa tiêu cực, nhưng để hiểu rõ, ta cần xem xét ngữ cảnh của từ: 'mê' có nghĩa là 'say mê' và 'tín' có nghĩa là 'tin tưởng'. Như vậy, mê tín có thể hiểu là sự say mê một điều gì đó và tin tưởng vào nó một cách sâu sắc. Một số quan điểm cho rằng: 'Mê tín đi ngược lại với khoa học'; tuy nhiên, trong một góc nhìn rộng hơn, mê tín là niềm tin tuyệt đối không cần đến sự can thiệp của khoa học.
Khái niệm
Mê tín dị đoan là niềm tin vào những điều không rõ ràng, không phù hợp với quy luật tự nhiên, dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho cá nhân, gia đình và xã hội về sức khỏe, thời gian, tài sản và tính mạng. Như đã đề cập trong khái niệm mê tín, bản thân mê tín không có nghĩa tiêu cực, nhưng khi kết hợp với dị đoan, nó có thể mang lại ý nghĩa không tốt, ví dụ như sự mê mẩn thái quá với những điều huyền bí và quái lạ. Đây giống như một chiếc áo trắng bị bẩn: dù chiếc áo có trắng đến đâu, khi đã dính bùn thì không khác gì bùn. Mê tín dị đoan bao gồm những hành động như xem bói, cúng sao, xem ngày giờ, tin vào số mệnh, coi tay tướng, cúng bái để tránh hạn, và các hình thức cầu cúng khác.
Thế kỷ XVIII
Sự chỉ trích mê tín dị đoan là mối bận tâm chính của các trí thức trong thế kỷ 18, thời kỳ Khai sáng. Các triết gia thời đó thường chế nhạo niềm tin vào phép lạ, mạc khải, ma thuật hoặc siêu nhiên, coi đó là 'mê tín dị đoan,' và thường bác bỏ cùng với nhiều tín lý Kitô giáo.
Thuật ngữ này thường được dùng để chỉ những hoạt động tôn giáo (như Voodoo) khác biệt so với những tín ngưỡng phổ biến trong xã hội (như Kitô giáo trong văn hóa phương Tây), mặc dù tôn giáo phổ biến cũng có thể chứa đựng nhiều niềm tin siêu nhiên không kém. Nó cũng thường được áp dụng cho các niềm tin và tập quán liên quan đến may mắn, tiên tri và thần linh, đặc biệt là niềm tin rằng các sự kiện trong tương lai có thể được dự đoán qua các dấu hiệu cụ thể trước đó.
Chú thích
- Xem bói
