Buzz
Xã Hội Việt Nam Ngày Càng Phát Triển, Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Từ Thành Thị Cho tới Nông Thôn. Cuộc Sống Đi Theo Hướng Thay Đổi Nhanh Chóng Và Mạnh Mẽ. Sự Tiến Bộ Của Khoa Học Kỹ Thuật Cũng Đưa Con Người Tự Điều Chỉnh Hành Vi Đạo Đức, Lối Sống Để Theo Kịp Nền Văn Minh Hiện Đại. Tuy Nhiên, Không Phải Ai Cũng Như Vậy. Tình Hình Này Hiện Rõ Nhất Ở Tầng Lớp Thanh Niên. Một Số Trong Số Họ Năng Động, Sáng Tạo, Cần Cù…, Một Số Khác Lại Lười Nhác, Đua Đòi, Thụ Động.... Hành Vi Đạo Đức, Lối Sống Ấy Không Chỉ Bắt Nguồn Từ Quá Trình Giáo Dục Mà Còn Từ Quá Trình Nhận Thức Của Con Người.
Lối Sống Trong Giới Trẻ Việt Nam Hiện Nay
a. Những Biểu Hiện Tích Cực
Giới Trẻ Thanh Niên Việt Nam Hiện Nay Đã Và Đang Nhận Được Sự Quan Tâm Của Toàn Xã Hội. Họ Là Những Người Sẽ Kế Cận Và Phát Huy Truyền Thống Tốt Đẹp Của Dân Tộc Ta. Nhìn Nhận Lại Chặng Đường Phát Triển Của Đất Nước Trong Những Năm Vừa Qua Thì Giới Trẻ Đã Có Rất Nhiều Những Đóng Góp Tích Cực, Biểu Hiện Qua Lối Sống Của Chính Họ.
Theo ông Nguyễn Trần Bạt, Chủ tịch Invest Consult Group cho biết: “Lối sống là tiêu chí hàng đầu, là tiêu chí tổng hợp nhất, thể hiện văn hoá và trí tuệ của một con người. Lối sống không chỉ là hành vi như cách đi lại, ăn nói, mà nó còn là hành vi hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm tư duy, làm việc và phương cách xử lý các mối quan hệ”. Hành vi ở đây không chỉ là những việc lớn lao và phức tạp. Đơn giản như việc giúp một cụ già qua đường hay giúp một em bé đi lạc về nhà cũng là những hành động thể hiện lối sống tích cực của một người trẻ.
Chiến dịch “Mùa hè xanh” hay “Tiếp sức mùa thi” của Đoàn Thanh niên không còn xa lạ với mọi người, đặc biệt là sinh viên. Trong mùa thi, các tình nguyện viên tham gia vào việc hướng dẫn thí sinh về thủ tục dự thi, đưa họ đến trường thi. Ngoài ra, họ cũng tham gia vào việc điều khiển giao thông để giảm bớt áp lực cho các thí sinh và phụ huynh. Công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đang có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng đời sống thanh niên.
Giới trẻ cũng đóng góp tích cực vào các sự kiện quốc tế như Seagames, ASEM, APEC,... Các tình nguyện viên đảm nhận nhiều nhiệm vụ chuẩn bị và hậu cần như làm lễ tân, phiên dịch… và đã đóng góp vào sự thành công của các sự kiện này. Một sinh viên của trường đại học Hà Nội cho biết: “Tham gia vào dịch vụ cho APEC, mình đã cố gắng để giới thiệu văn hoá của Việt Nam cho các đoàn khách”
Câu khẩu hiệu “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên” đã trở nên phổ biến ở khắp nơi, kể cả ở những vùng sâu, vùng xa. Nhiều thanh niên đã không ngại khó khăn, cùng nhau cống hiến tuổi trẻ cho công cuộc xây dựng đất nước. Các dự án như “Làng thanh niên lập nghiệp bảo vệ biên giới”; Dự án “Đưa công nghệ thông tin đến với đồng bào miền núi” đều do các bạn trẻ khởi xướng (Chuyên mục Thế giới trẻ - Báo Tiền Phong). Điều này cho thấy một phần giới trẻ đang tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện nhằm phục vụ cộng đồng.
Biểu hiện tích cực trong lối sống của thanh niên không chỉ thể hiện qua việc tham gia các hoạt động tình nguyện mà còn thông qua những nỗ lực cá nhân trong học tập, rèn luyện và đóng góp cho xã hội. Có rất nhiều thanh niên đã tự vươn lên trong học tập, đóng góp công sức cho sự phát triển của đất nước, ví dụ như Lê Vũ Hoàng (Giải nhất chung kết “Đường lên đỉnh Olympia”); Nguyễn Quân, Lê Châu, Phạm Công Định là những lập trình viên trẻ đã đưa tiếng Việt vào Java1.5; Những vận động viên thể thao như Nhữ Thị Khoa, Đàm Thanh Xuân… Đó là những người trẻ tự khẳng định bản thân, cố gắng hết mình vì tương lai của đất nước.
b. Dấu hiệu tiêu cực
Khi nói đến lối sống và đạo đức, không thể không nhắc đến những dấu hiệu tiêu cực. Đây là một phần của sự mâu thuẫn cơ bản trong xã hội, nơi mà có cả hai mặt đối lập.
Có thể nói rằng, khi khoa học và công nghệ phát triển, chúng cũng tạo ra nhiều điều kiện để thoả mãn nhu cầu sống của con người, nhưng đồng thời cũng tạo ra nhiều cơ hội để làm suy giảm phẩm chất của con người. “Sự suy giảm đó thể hiện rõ trong việc có quá nhiều trang web khiêu dâm trên mạng với ảnh khoả thân và những hành vi khiêu khích. Chỉ cần một cú click chuột, bất kỳ ai cũng có thể thoả mãn những nhu cầu này”. Có thể một số người trẻ chỉ xem vì tò mò, nhưng dần dần họ có thể trở thành nạn nhân của thói quen này.
Kinh tế thị trường ở Việt Nam đã phát triển, mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng có những khuyến hướng tiêu cực. “Một số người tin tưởng và sùng bái các giá trị của phương Tây mà không suy nghĩ, đánh giá kỹ lưỡng. Nguy hiểm là khi một số người muốn áp đặt lối sống của phương Tây lên giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc” (Theo Võ Văn Thắng - Tạp chí Triết học). Biểu hiện rõ nhất của hành vi này là việc một số thanh niên hiện nay ăn mặc không phù hợp khi tham gia các hoạt động trang trọng.
Lối sống tiêu cực thường được thể hiện qua các vụ án liên quan đến ma túy, mại dâm, đua xe trái phép… Nhiều thanh niên tiêu xài phung phí, có rất nhiều sinh viên trong số họ. “N.V.Th từ Tiền Giang lên TP. HCM học đại học ngành báo chí. Chỉ sau năm học thứ nhất, Th bắt đầu vắng mặt nhiều để làm thêm. Nhưng mục đích kiếm tiền không phải để đóng học phí mà để tiêu xài cho những khoản vui chơi không lành mạnh. Th chọn làm tiếp viên cho quán bia ôm để có đủ tiền tiêu xài” (“Học đòi sành điệu” - Báo dantri.com). Vì theo đuổi sự vui vẻ, nhiều em bỏ học và tham gia vào các hoạt động không lành mạnh như mại dâm, buôn bán ma túy. Có nhiều trường hợp những người này còn rất trẻ.
Đặc điểm chung dễ nhận thấy nhất trong giới trẻ ngày nay là ngôn từ của họ rất giống nhau, cả con gái lẫn con trai đều nói tục, dùng từ ngữ thô thiển một cách tự nhiên, sử dụng tiếng lóng thành thạo, thậm chí cả những hành động trái với chuẩn mực đạo đức của xã hội. “Một cô gái mặt non choẹt dù đã được trang điểm kỹ càng, mặc váy ngắn, áo yếm, nhìn trước nhìn sau đều thấy hở, tóc uốn lọn khá bắt mắt và bắt đầu uốn éo bên bàn bi-a. Máy điện thoại di động đời mới tha hồ phát huy tác dụng, thậm chí có thanh niên còn dí sát điện thoại vào các vùng nhạy cảm của cô gái để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ” (9X đi bar - Báo thanhniem.com). Quả là một biểu hiện đáng buồn, một sự xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức trong giới trẻ ngày nay.
Nhìn nhận thực trạng từ quá trình nhận thức
a. Từ phía gia đình và xã hội
Giáo dục đạo đức nhằm hình thành ở con người những chuẩn mực hành vi đạo đức thể hiện ở thái độ, lối sống tích cực. Chính vì vậy gia đình cũng như xã hội vẫn luôn coi trọng vấn đề giáo dục đạo đức, đặc biệt là đối với giới trẻ bởi khi thanh niên chưa xác định được cho mình lối sống và các hành vi đạo đức đúng đắn thì rất dễ bị lung lay bởi những điều kiện bên ngoài. Việc giáo dục đạo đức không chỉ được đặt trong một môn học riêng như giáo dục công dân mà nên được tiến hành trong tất cả các môn học, trong quá trình học tập và rèn luyện. Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, gia đình ngoài việc tự giáo dục giới trẻ còn cần có sự kết hợp với nhà trường và xã hội. Một bạn học sinh là được bố cho đi du học nhưng ông tuyên bố: “Cho vay chứ không cho luôn học phí”. Không phải vì ông tiếc tiền mà ông chỉ muốn con trai mình hiểu giá trị của cải do chính bố mẹ làm ra. Chính bởi cách nhận thức của bố như vậy mà anh đã hiểu và cố gắng học tập cho bản thân mình chứ không phải cho người khác. Điều này cho thấy tầm quan trọng của giáo dục gia đình trong thanh niên, nó ảnh hưởng rất lớn tới quá trình nhận thức của bản thân họ. Rất nhiều người đã đánh giá sai về bản thân giới trẻ khi biết một số người trong số họ là con nhà giàu, thường mang định kiến để gán cho họ. Vật chất đầy đủ là phương tiện để họ học tập cao hơn, sớm thành đạt chứ không biến phải trở nên hư hỏng. Giá trị của mỗi con người là ở sự nỗ lực khẳng định bản thân của họ.
Thời gian gần đây, tệ nạn ma tuý, mại dâm lan tràn đang gây nhức nhối cho xã hội bởi rất nhiều trong số đó là những thanh, thiếu niên có lối sống đua đòi, ăn chơi hay bị lôi kéo. Chính phủ và các cấp chính quyền đã nhận thức rõ tầm quan trọng và tính cấp thiết của công tác phòng chống ma tuý, mại dâm nên đã có nhiều biện pháp nhằm đẩy mạnh công tác này trong đó có việc kết hợp với gia đình. Bên cạnh đó, xã hội luôn chú trọng giáo dục nhận thức về sự nguy hiểm của tệ nạn ma tuý, mại dâm; tấn công, truy quét tội phạm; nâng cao phẩm chất đạo đức, có chính sách đại ngộ phù hợp với những người làm công tác này, bám sát phương châm “lấy phòng ngừa là chính, tuyên truyền nâng cao nhận thức là cơ bản, lấy nhân dân làm gốc, gia đình là tế bào quan trọng” (“Ngăn chặn tệ nạn ma tuý – Nỗ lực từ nhiều phía” - Báo dantri.com).
b. Từ chính bản thân giới trẻ
Có được lối sống tích cực là cả quá trình giáo dục lâu dài và lặp lại nhiều lần của cả gia đình, xã hội cho đến khi con người ý thức được hành vi của mình. Giới trẻ hiện nay đang “sống vội”. Đây là nhận định của toàn xã hội, bao gồm cả chính bản thân họ. Yêu hết mình, chơi hết sức đang được xem là cách sống thời thượng của một bộ phận giới trẻ. Nhiều em gái, em trai lao vào con đường ăn chơi từ độ tuổi 13 mà không lường trước những hậu quả nghiêm trọng. Có những bạn trẻ đến phòng khám nạo hút thai với khuôn mặt không chút sợ hãi “Bây giờ lớp 6, lớp 7 đã biết yêu, đã biết đi nhà nghỉ và cũng đã biết cả…nạo hút thai. Bọn em bây giờ mới biết là lạc hậu lắm rồi” (“Sống vội” - Báo thanhnien.com)
Sự nhìn nhận về lối sống một cách lệch lạc như vậy trong giới trẻ hiện nay đã lên tới mức báo động. Họ ra sứ thể hiện mình nhưng lại không nhận thức được thế nào là đúng đắn, là đáng được người khác tôn trọng. Một số em gái cho rằng ăn nói lớn tiếng, cười đùa một cách tự nhiên nơi đông người là thể hiện được sự năng động, hoạt bát của mình mà quên đi những đức tính dịu dàng của một người con gái, quên mất rằng dịu dàng mà vẫn có thể là người năng động. Một số bạn trẻ thường lui tới quan bar, vũ trường chỉ để chứng tỏ mình là người sành điệu, hiểu biết về lối sống thời thượng. Giải thích về thói đua đòi, ăn chơi này nhiều người đổ lỗi cho quá trình giáo dục mà không nhận thức được rằng chính cách bạn trẻ cũng phải biết tự giáo dục chính bản thân, tự nhận thức trong quá trình giáo dục. Có những bạn trẻ tuy nhận thức được đúng, sai, nhận thức được bản chất của cái xấu, cái đẹp nhưng vẫn lao vào con đường ăn chơi, nghiện ngập chỉ vì tự cảm thấy mình cô đơn, thích nổi loạn, thích gây chú ý. Và có lễ đi bar hay vũ trường là cách gây sự chú ý nhanh nhất.
Ngoài ra, nhiều bạn trẻ còn thích thể hiện mình, thích tỏ ra nổi trội hơn mọi người bằng những kiểu ăn mặc khác thường, không phù hợp với hoàn cảnh. Một sinh viên trẻ sẵn sàng đến lớp cùng bộ trang phục… phù hợp với các cuộc picnic hay bãi biển, bỏ qua mọi với lý do “Chỉ cần mình thấy thoải mái là được”. Sự tự tin thái quá của cô gái này là biểu hiện của quá trình nhận thức chưa đầy đủ. Thể hiện bản lĩnh, phong cách của mình cần phải tuỳ hoàn cảnh, phải đúng nơi, đúng chỗ.
Theo điều tra thì giới trẻ hiện nay tự tin vào bản thân hơn trước rất nhiều theo cả 3 chiều khía cạnh: tự tin vào hình thức, tự tin vào kiến thức, tự tin vào các kỹ năng cá nhân. “Sự tự tin tăng vượt trội ở khía cạnh kỹ năng cá nhân, sự khác biệt làm nên sự tự tin. Các kỹ năng cá nhân khá đa dạng, bao gồm khả năng: hài hước, nghệ thuật giao tiếp, làm việc nhóm…” (“Giới trẻ đang định giá thế nào về bản thân”). Tự tin vào bản thân mình một cách thái quá sẽ dẫn tới sự kiêu căng, ngạo mạn, bởi vậy mà giới trẻ hiện nay cần có sự tự tin một cách đúng đắn, không ỷ lại hay dựa dẫm vào các mối quan hệ. Có thể những năm trước đây, nhiều thanh niên có lòng tự tôn cao thường phủ nhận bản thân khi được coi là “con ông cháu cha”. Trước đây, khi nhắc đến cụm từ này con người thường nghĩ tới những cậu ấm, cô chiêu giàu có, ỷ lại. Nhiều người gán cho con nhà giàu một loạt tính từ như: ăn chơi, phá hoại, học hành chẳng đến nơi đến chốn. Nhưng ngày nay, khi đất nước đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, sự tự tin của giới trẻ đang tăng dần lên thì điều này đã không còn phù hợp. Nhiều bạn trẻ mang danh con ông cháu cha nhưng vẫn rất thành đạt bằng chính khả năng của mình. Bạn Nguyễn Ngọc Pha Lê là con gái của đạo diễn nổi tiếng Lê Hoàng. Không ỷ lại vào danh tiếng của bố, cô khi được đi du học vẫn luôn nỗ lực học tập và làm thêm để trau dồi vốn ngoại ngữ của mình và để có tiền ăn món Shushi ưa thích. Cô đã nói: “Bố mẹ chỉ nuôi cơm, không nuôi ăn đồ Nhật. Muốn ăn thêm một chút, mình phải đổ mồ hôi”
Thế hệ trẻ, thanh niên, sinh viên luôn là lực lượng xung kích trong các hoạt động đoàn thể bởi sức trẻ, bởi sự năng nổ hoạt bát, điều này có thể ai cũng biết. Nhiều thanh niên nhận thức được tầm quan trọng của tuổi trẻ đã và đang tích cực tham gia xây dựng bằng các hoạt động cụ thể của mình: Cứu trợ đồng bào gặp thiên tai, xây dựng nếp sống mới, nghiên cứu, học tập và rèn luyện bản thân… Tuổi trẻ có thể có những vấp váp, sai lầm nhưng hơn hết là họ biết vươn lên, biết cống hiến tuổi trẻ của một một cách có ích: “Hãy tạo cơ hội cho chúng tôi được chứng minh sức trẻ của mình bằng những thành công hiện hữu. Những người trẻ vẫn còn cần lắm một ánh nhìn thông cảm. Một bàn tay giơ ra, một lời thách thức đúng lúc có thể thổi vào đấy một luồng sinh khí mới để chúng tôi biết rằng mình được yêu thương để mà cống hiến” (“Hãy đặt niềm tin vào chúng tôi”- Báo Tiền Phong)
Kết luận
Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước như hiện nay đang trông chờ rất nhiều vào thế hệ trẻ. Không thể phủ nhận những giá trị văn hoá, tinh thần do nhiều thanh niên mang lại nhưng cũng không thể phủ nhận một thực trạng đang bức xúc trong xã hội, đó sự xuống cấp một cách nghiêm trọng về lối sống trong thanh niên. Đời sống luôn cần những thanh niên ưu tú, có sự sáng tạo và sẵn sàng cống hiến sức trẻ, bởi vậy mà gia đình cũng như xã hội cần có những định hướng đúng đắn cho thanh niên, cần tạo môi trường và điều kiện để họ phát huy sức trẻ. Tuy nhiên, giới trẻ, thanh niên hiện nay cũng cần không ngừng nâng cao phẩm chất và tự rèn luyện bản thân mình, kiên định với lập trường sống, không nên để hoàn cảnh tác động tới quá trình nhận thức của bản thân.
Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật thanh niên và Chủ tịch nước đã ký lệnh công bố, điều này giúp tạo được cơ sở pháp lý cho công tác thanh niên, quản lý nhà nước về công tác thanh niên trong thời kỳ mới. Đồng thời cũng là tạo môi trường cho thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành một cách tốt nhất. Điều này cũng góp phần đẩy lùi những tệ nạn xã hội, những lối sống thiếu đạo đức đang lan tràn trong giới trẻ hiện nay. Nhìn nhận thực trạng về biểu hiện của lối sống của thanh niên từ quá trình nhận thức vừa nhằm đánh giá về lối sống của chính họ, cũng là tìm ra giải pháp giải quyết vấn đề, nhằm xây dựng mục tiêu phát triển mới của thanh niên.
