Buzz
Dầu mỏ, loại nguồn năng lượng được ví như vàng đen, đã tồn tại và được tạo ra bởi tự nhiên hàng triệu năm trước. Từ những ngày đầu tiên được khám phá, dầu mỏ đã đóng vai trò quan trọng trong sản xuất và cung cấp cho nhiều mặt hàng và dịch vụ, chi phối nhiều khía cạnh trong cuộc sống của con người.Chất lỏng quý này đã được sử dụng trong việc sản xuất nhiều sản phẩm phổ biến như hóa mỹ phẩm, nhựa, xăng, dung môi, phân bón, thuốc trừ sâu và nhựa đường. Sự quan trọng của dầu mỏ đã khiến nó trở thành nguyên nhân của nhiều cuộc xung đột và thậm chí có thể làm thay đổi cả nền kinh tế của một quốc gia nếu thiếu hụt nguồn năng lượng này.
Cách đây 3000 năm, dầu thô đã xuất hiện tự nhiên và được sử dụng bởi những dân tộc cổ đại tại Trung Đông. Tại vùng đất nay thuộc Iraq, người Babylon đã sử dụng dầu mỏ để chống thấm cho tàu thuyền và xây dựng, trong khi người Ai Cập cổ đại cũng sử dụng dầu để bảo quản xác chết.
Vào giữa thế kỷ 19, giếng dầu đầu tiên trên thế giới được phát hiện tại Hoa Kỳ, khi các ngành công nghiệp mới nổi xuất hiện với các sản phẩm từ dầu mỏ. Lúc đó, dầu được coi là một nguồn nhiên liệu sạch và giá rẻ để chiếu sáng trong nhà.
Giếng dầu thương mại đầu tiên ở Mỹ được phát hiện tại Titusville, Pennsylvania, khi một phương pháp khoan mới sử dụng đường ống và lỗ khoan sâu hơn. Sự thành công của việc khoan, cùng với nhu cầu về dầu và các sản phẩm từ nó, đã tạo ra một cơn sốt dầu mỏ lớn và khởi đầu cho sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp này.
Từ năm 1885, nhu cầu về dầu tăng mạnh với sự ra đời của động cơ ô tô chạy bằng xăng - sản phẩm của quá trình sản xuất dầu hỏa, được phát minh bởi kỹ sư người Đức Karl Benz. Không lâu sau đó, Henry Ford thực hiện lời hứa của mình khi tạo ra mẫu xe mà bất kỳ ai cũng có thể mua, đó là chiếc Model T vào năm 1908.
Một công ty Anh khai thác dầu ở Ba Tư (nay là Iran), đây là lần đầu tiên dầu mỏ được phát hiện ở Trung Đông, mở ra cánh cửa cho việc tìm thấy các nguồn dự trữ khổng lồ khác trong khu vực. Khi đó, Trung Đông vẫn thiếu công nghệ khai thác, nên các công ty phương Tây đã xuất hiện và đảm bảo quyền khai thác với giá khá hợp lý. Sản lượng dầu ở Trung Đông phát triển mạnh mẽ, chiếm 60% tổng sản lượng trên thế giới.
Cuộc Chiến Thế Giới I đã cho thấy sức mạnh quan trọng của dầu mỏ trong việc bảo vệ quốc gia. Dầu mỏ là yếu tố không thể thiếu cho xe tăng, xe tải và tàu chiến. Trước đó, các cường quốc cạnh tranh quân sự trên biển sử dụng tàu chạy bằng dầu mỏ thay vì than do chúng di chuyển nhanh hơn và có thể hoạt động trên biển lâu dài hơn. Lúc này, Anh không sản xuất dầu mỏ nên việc tiếp cận nguồn dầu ở Trung Đông trở thành mục tiêu chiến lược.
Kết thúc Thế Chiến II, các nhà lãnh đạo nhận ra tầm quan trọng của dầu mỏ. Việc kiểm soát dầu mỏ trở thành yếu tố quyết định chiến thắng trong cuộc chiến này. Ngày 8/8/1944, Hiệp định Dầu khí Anh - Mỹ được Roosevelt và Churchill ký kết, phân chia nguồn dầu mỏ tại Trung Đông giữa hai quốc gia này. Tuy nhiên, thỏa thuận này không được sự chấp thuận của nhân dân trong các quốc gia liên quan.
Những năm 1950, các quốc gia Trung Đông bắt đầu nhận ra sức mạnh và tầm ảnh hưởng của dầu mỏ của họ. Khi phương Tây phụ thuộc quá nhiều vào dầu mỏ, Trung Đông đã thực hiện các thỏa thuận mang lại lợi ích lớn hơn cho họ. Anh đã sử dụng kênh đào Suez để nhập khẩu dầu mỏ từ Trung Đông, và khi Ai Cập tái chiếm kênh đào này, Anh bị đánh vào lòng kiêu hãnh của họ về sức mạnh và cũng phải trả giá dầu cao hơn.
Không thể có sự tăng trưởng kinh tế nếu không tiêu thụ xăng dầu và các sản phẩm từ dầu mỏ. Trung Đông không chỉ sử dụng lợi thế kiểm soát dầu để tìm kiếm lợi nhuận mà còn trong các thương thảo chính trị. Sau khi Mỹ ủng hộ Israel trong cuộc chiến Yom Kippur chống lại Ai Cập và Syria, Tổ chức Các Nước Xuất Khẩu Dầu Mỏ Ả Rập đã áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ đối với phương Tây.
Kết quả là nguồn cung trở nên khan hiếm, giá dầu tăng gấp 4 lần, các nền kinh tế bị tổn thương khiến phương Tây phải tìm kiếm nguồn dầu mỏ khác để giảm sự phụ thuộc vào Trung Đông.
Sau khi phát hiện trữ lượng dầu mỏ dưới Biển Bắc và trải qua 1 thập kỷ đầu tư nghiên cứu, ngày 3/11/1975, dầu Biển Bắc lần đầu tiên được khai thác. Giá dầu ngày càng tăng đã giúp việc khai thác dầu ở Biển Bắc - một quá trình tốn kém - trở nên lợi nhuận. Điều này mang lại nguồn thu cho nền kinh tế Anh, tuy nhiên vẫn chưa giải quyết được sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông.
Phương Tây vẫn phụ thuộc vào dầu từ Trung Đông, và điều này trở nên rõ ràng hơn khi Iraq xâm lược Kuwait và chiếm các mỏ dầu của nước này vào tháng 8/1990. Lực lượng Iraq phóng hỏa hơn 700 mỏ dầu Kuwait. Sau khi thất bại trong các cuộc đàm phán ngoại giao với các nhà lãnh đạo Iraq, liên quân do Mỹ dẫn đầu đã giải phóng Kuwait và chiếm đóng Iraq. Lúc này, giữ cho nguồn cung dầu thông suốt là mục tiêu chiến lược quan trọng.
Trong quá trình nghiên cứu phát triển các phương pháp mới để khai thác dầu, kỹ thuật “fracking” đã đem lại bước tiến lớn. Phương pháp này áp dụng áp suất cao để chiết xuất dầu từ đá chứa dầu. Fracking dầu đã mang lại lợi nhuận nhờ sự đầu tư từ chính phủ và giá dầu cao, giúp Mỹ giảm thiểu nhập khẩu từ Trung Đông. Cùng với đó, Vương quốc Anh cũng đang nghiên cứu các phương thức mới để khai thác dầu và khí đốt trong nước.
Trong những năm gần đây, giá dầu giảm khiến các quốc gia Trung Đông sử dụng dầu làm vũ khí thương mại gây tổn thương cho các quốc gia cung cấp dầu khác. Suy thoái kinh tế toàn cầu đã làm giảm nhu cầu về dầu. Thay vì giảm nguồn cung, các quốc gia Ả Rập chọn giữ nguồn cung và để giá dầu lao dốc. Điều này ảnh hưởng lớn đến các nhà sản xuất dầu mỏ của Mỹ, Nga và Biển Bắc.
Từ năm 2016, giá dầu tăng lên mức 75 USD/thùng do kinh tế toàn cầu phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, giá dầu vẫn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như đầu cơ và xung đột chính trị. Năm 2022, cuộc chiến giữa Nga và Ukraine làm giá dầu biến động liên tục. Việt Nam có lượng dầu mỏ lớn nhất ở vùng biển Bà Rịa – Vũng Tàu, chiếm 93,29% trữ lượng dầu của cả nước.
Mặc dù phát triển song song với lịch sử của nhân loại hiện đại, các sản phẩm từ dầu mỏ đã gây ra những vấn đề ô nhiễm nghiêm trọng cho môi trường, đặc biệt là các vụ tràn dầu trên biển. Những sự kiện ô nhiễm lớn nhất và gây thiệt hại nặng nề cho môi trường thường đến từ các vụ tràn dầu hoặc nhiên liệu từ các tàu chở dầu hay các cấu trúc khoan dầu hỏng trên biển.
Con người đang phụ thuộc quá nhiều vào dầu mỏ, điều này gây ra những thay đổi nghiêm trọng cho môi trường và sinh thái. Tuy nhiên, việc công nghiệp dầu mỏ tồn tại không lâu nhưng lại để lại hậu quả nặng nề cho môi trường và đời sống của chúng ta.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang tìm kiếm những nguồn năng lượng thay thế cho dầu mỏ, như năng lượng mặt trời, gió, và nhiên liệu sinh học, để khi dầu mỏ cạn kiệt, chúng ta vẫn có những nguồn năng lượng sạch hơn để sử dụng.
Ảnh (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10)
Deeptalk là dạng bài phân tích sâu, nội dung chất lượng với đồ họa đẹp, coi sướng con mắt. Hình ảnh trong bài Deeptalk được mở rộng ra tối đa để bạn có thể chiêm ngưỡng và đón nhận thông tin theo cách hoàn toàn mới. Hãy pha một ly cà phê thật ngon, vừa nhâm nhi vừa đọc bài Deeptalk nhé, sẽ phê lắm đó!
