Sự tiến triển của các mô hình kinh doanh trong lĩnh vực game

Mọi đổi mới lớn đều bắt nguồn từ những vấn đề lớn

Trong hơn nửa thế kỷ kể từ khi ra mắt các game thương mại đầu tiên, ngành này đã chứng kiến những thay đổi đáng kể từ cách chơi, công nghệ đến các mô hình thương mại hóa (Hình 1)

Trong bài viết này, trước hết chúng ta sẽ đề cập đến một số phương thức thương mại hóa phổ biến nhất đối với các nhà phát triển game, sau đó là việc áp dụng công nghệ blockchain trong lĩnh vực này, tình hình hiện tại và triển vọng trong tương lai của game dựa trên blockchain.

Các mô hình thương mại trong lĩnh vực game

Quảng cáo trong ứng dụng di động

Quảng cáo trong game (In-game Ad) lần đầu tiên xuất hiện trong trò chơi “Adventureland” năm 1978, chỉ đơn giản là một vài dòng văn bản (Hình 2) để quảng bá cho trò chơi tiếp theo của nhà phát triển Scott Adams. Khi quảng cáo trên truyền hình và điện ảnh trở nên phổ biến hơn vào những năm 1980, các thương hiệu bắt đầu nhận ra tiềm năng của việc tiếp thị sản phẩm thông qua trò chơi điện tử.

Trong thời đại di động hiện nay, quảng cáo trong ứng dụng trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Đây cũng là nguồn thu chính cho các nhà phát triển game di động (Hình 3). Phương thức này vẫn tiếp tục tồn tại và được duy trì là cách hiệu quả nhất để quảng bá thương hiệu đến hàng tỷ người chơi trên điện thoại di động.

Tuy nhiên, quảng cáo trò chơi trên điện thoại di động thường bị lạm dụng quá mức về cả tần suất và cường độ, làm ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm của người chơi. Ví dụ như quảng cáo của Toy Blast (Hình 4) thường xuất hiện ngẫu nhiên trong trò chơi và chiếm toàn bộ màn hình.

Giao dịch nhỏ lẻ

Giao dịch vi mô (Microtransactions – Mtx) là một trong những phương thức tạo doanh thu phổ biến nhất của các nhà phát triển game hiện nay. Các giao dịch này thường không bắt buộc và tạo nền cho mô hình trò chơi “freemium”.

Các tựa game “freemium” kinh điển bao gồm Dota 2, nơi game thủ có thể chi tiền để mua các vật phẩm trang trí và Battle Pass, trong khi người chơi CS:GO có thể mua skin vũ khí, sticker, case và key (để mở thêm skin và sticker). Các tính năng này không chỉ không ảnh hưởng đến lối chơi mà còn tạo ra sự độc đáo và tính cá nhân hóa cho các nhân vật, từ đó nâng cao trải nghiệm của người chơi.

Mtx giúp cân bằng tốt hơn giữa trải nghiệm người dùng và doanh thu cho các nhà phát triển. Tuy nhiên, thể loại này yêu cầu gameplay phải hấp dẫn, cốt truyện phải cuốn hút để kích thích nhu cầu (và chút “gây nghiện”) của người chơi đối với các vật phẩm trong game. Nói cách khác, game thành công là game kích thích nhu cầu thể hiện của con người trong Hệ thống phân cấp của Maslow về động lực. Một số game freemium đã gây sốt và đạt đến cấp độ Esports đỉnh cao nhờ rào cản tham gia thấp và một mô hình Mtx có lợi nhuận.

Tuy nhiên, mô hình kiếm tiền freemium không phải lúc nào cũng thành công. Điều này đã mở ra cơ hội cho mô hình khác: trả tiền để chiến thắng (pay-to-win) thường xuất hiện trong các game MMORPG tầm thường. Tuy nhiên, vẫn có một số ngoại lệ.

Nhiều người có thể nhắc đến MapleStory như một ví dụ. Ban đầu là một trò chơi miễn phí, nhưng sau đó, nhiều nhà sản xuất game đã bắt đầu bán các vật phẩm/tính năng bổ sung để mang lại ưu thế cho người mua. Điều này nhắm vào lòng tự ái và khao khát thắng lợi của người chơi, đặc biệt là trong các trò chơi yêu cầu trình độ cao mà hầu hết người chơi bình thường không thể đạt được.

Các ví dụ khác về các trò chơi pay-to-win freemium bao gồm Candy Crush Saga và Angry Birds ’Mighty Eagle. Các trò chơi này thường dễ chơi nhưng khó điều khiển, đồng thời thường mất nhiều thời gian để lên cấp/qua màn. Giải pháp: người chơi có thể mua các vật phẩm trong trò chơi để tiết kiệm thời gian như trong Hình 6. Những tính năng 'gây thích thú' này hoàn toàn không bắt buộc, giúp giảm bớt cảm giác tức giận và thất vọng ngay lập tức của người chơi thay vì cảm thấy bị 'hút máu' như trong các trò chơi online MMORPG.

Những động lực phân cấp và cảm giác FOMO (Fear Of Missing Out) thường tồn tại trong mô hình này có thể không công bằng với những người chơi không đủ tiền để mua các tính năng cao cấp. Nói chung, các trò chơi freemium tinh vi tạo ra nhu cầu tâm lý để thúc đẩy người chơi chi tiêu hơn so với dự định.

Trả tiền để chơi (Pay-to-Play)

Mô hình này phổ biến trong các trò chơi AAA và yêu cầu người chơi trả phí trước để truy cập vào trò chơi. Người chơi có thể trải nghiệm được đồ họa tuyệt vời và lối chơi gây nghiện, nhưng những người không đủ tiền sẽ không có cơ hội này. Tóm lại, việc trả phí này là một rào cản cho người chơi mới, do đó nền tảng của những trò chơi này phải đủ mạnh để tạo ra một làn sóng thu hút nhiều người chơi và đạt được doanh số bán hàng đủ để sinh lời.

Hình 7. Minecraft đã tạo ra doanh thu khoảng 3 tỷ đô la trong suốt thời gian hoạt động của mình với hơn 238 triệu bản được bán ra.

Dưới đây là các mô hình kiếm tiền phổ biến nhất với những điểm mạnh và yếu riêng. Vậy mô hình mới nào sẽ là đột phá cho các nhà phát triển game?

Giới thiệu NFT Gaming (GameFi)

Cuộc cách mạng hóa

Blockchain gaming mang lại sự mới mẻ cho ngành game hiện nay bằng việc tích hợp NFT để đại diện cho quyền sở hữu các tài sản trong game như nhân vật, vật phẩm, thiết bị hoặc vũ khí. Ngoài ra, NFT còn cho phép các nhà phát hành tạo ra doanh thu từ việc mở bán NFT cho người chơi và thu phí từ các giao dịch thứ cấp. Mặc dù có vẻ giống với mô hình game cao cấp truyền thống ở một số khía cạnh, nhưng công nghệ blockchain thiết lập một tiêu chuẩn hoàn toàn mới, giúp giao dịch và trao đổi các vật phẩm trở nên an toàn và minh bạch hơn bao giờ hết: hoạt động dựa trên bằng chứng sở hữu có thể được xác thực một cách dễ dàng. Điều này giúp người chơi dễ dàng mua bán và trao đổi các vật phẩm NFT và quy đổi chúng ra tiền mặt một cách thuận tiện. Đây là một cấp độ mới mang tính cách mạng đối với quyền sở hữu tài sản trong game.

Game NFT cũng có các tính năng đột phá khác như cơ chế trả thưởng token, cho phép người chơi quy đổi chúng ra tiền mặt. Cơ chế này giúp cho các tựa game NFT có thể hoạt động như một nền kinh tế vi mô thực sự, yêu cầu việc quản lý dòng tiền và phân bổ tài nguyên một cách hợp lý. Ở đây, token thưởng và NFT là tài nguyên chính của game và đều có giá trị tiền thật. Đặc biệt, việc tiếp cận các giá trị tài chính này không bị giới hạn bởi bất kỳ nhóm cổ đông, nhà phát triển hoặc nhóm người chơi cụ thể nào, ngay cả người chơi bình thường cũng có thể trải nghiệm tựa game yêu thích của mình và kiếm thêm thu nhập từ token thưởng trong game.

Việc thiết lập nền kinh tế trong game là điều quan trọng nhất cho sự phát triển của GameFi. Nhờ vào những cải tiến của công nghệ blockchain, mô hình game truyền thống dần chuyển sang một giai đoạn mới, mở ra cơ hội cho các nhà phát triển, người chơi và nhà đầu tư cùng đóng góp cho sự phát triển của game, ở một cấp độ mạnh mẽ hơn tất cả những gì chúng ta từng thấy ở game truyền thống.

Tuy vậy, vẫn còn quá sớm để đưa ra dự đoán chắc chắn về tính bền vững của mô hình kinh tế GameFi mới và chưa có tiền lệ này so với các mô hình khác ở thời điểm hiện tại.

Thực tế

Nếu sự giải trí và thỏa mãn đam mê là yếu tố thu hút người chơi trong các trò chơi truyền thống, thì lợi nhuận thực sự là động lực đưa người chơi đến với GameFi, được biết đến với thuật ngữ “chơi để kiếm”. Các nhà đầu tư và nhà đầu cơ tận dụng mô hình này để tối đa hóa thu nhập trước khi chuyển sang các trò chơi khác, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự cân bằng giữa việc “chơi” và “kiếm tiền”.

Thách thức lớn nhất đối với trò chơi NFT là tạo ra một nền kinh tế cân bằng. Dưới đây là mô hình nền kinh tế phổ biến nhất, tích hợp hai loại token:

• Governance token (Token Quản trị) có tỷ lệ phát hành giảm và thường được sử dụng để thưởng trong các cuộc thi hoặc PvP, đại diện cho quyền quản trị dài hạn trong DAO của trò chơi.
• Utility token (Token Tiện ích) có tỷ lệ phát hành tăng và thường được sử dụng để thưởng trong các chế độ PvE hoặc PvP, và là đơn vị tiền tệ trong game.

Nhu cầu sử dụng chính cho cả hai loại token này là để tạo ra NFT mới, điều này rất quan trọng để mở rộng cộng đồng người chơi. Tuy nhiên, nhiều vấn đề phát sinh khi có sự mất cân bằng giữa cung và cầu cả hai loại token và NFT. Giá của token quản trị tăng dẫn đến chi phí tạo ra một NFT mới tăng lên, làm cho NFT trở nên đắt đỏ và gây rào cản cho người chơi mới tham gia. Ngược lại, việc tạo ra quá nhiều NFT mới có thể làm giảm động lực để tạo ra thêm NFT (Hình 8).

Số lượng người chơi đông đảo cũng gây áp lực tăng cường bán token thưởng, vì hầu hết người chơi thường muốn chuyển đổi token thành tiền mặt hơn là sử dụng trong game. Điều này dẫn đến tình trạng cầu sử dụng token không thể đáp ứng được nhu cầu bán ra. Điều này đã xảy ra trong trường hợp của Axie Infinity – tựa game NFT thành công nhất cho đến thời điểm hiện tại.

Việc tập trung quá nhiều vào việc kiếm tiền đã mang lại những hệ lụy nguy hiểm, đẩy các trò chơi P2E vào nguy cơ suy tàn. Vì hầu hết các nhà đầu tư và game thủ luôn muốn tối đa hóa lợi nhuận, tạo áp lực bán mạnh lên token thưởng và tìm kiếm các dự án P2E mới. Sự giảm giá của token kết hợp với lối chơi không hấp dẫn là “đòn chí mạng” dẫn đến sụp đổ của các dự án P2E. Có thể nói, sự hấp dẫn tài chính của NFT, token, hay mô hình P2E đang bị lạm dụng như một công cụ tiếp thị thay vì tập trung vào khai thác tiềm năng lớn mà các công nghệ này mang lại.

Tóm lại, các trò chơi NFT đang đối mặt với hai vấn đề chính: rào cản tiếp cận lớn và cộng đồng người chơi không ổn định. Chúng ta sẽ phân tích chi tiết hơn về những thách thức này và tìm kiếm giải pháp khả thi nhất.

Rào cản tiếp cận lớn

GameFi là một mô hình có phí, nhưng công nghệ blockchain đem lại những giải pháp giúp việc tiếp cận trở nên miễn phí cho người chơi.

Các hội game được thành lập như một giải pháp để giảm bớt áp lực chi phí cao của các trò chơi blockchain thông qua việc áp dụng “học bổng”. Các hội game mua NFT của trò chơi, cho phép người chơi thuê và chia sẻ phần lợi nhuận mà họ kiếm được. Ngày càng nhiều dự án sử dụng giải pháp này, giúp các trò chơi trở nên gần như miễn phí và dễ tiếp cận hơn với người chơi.

Hiện nay, các hội game đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng người chơi và hỗ trợ các nhà phát triển tạo ra sản phẩm chất lượng hơn. Hơn nữa, các hội game hiện nay đang tập trung vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng giúp đơn giản hóa quy trình quản lý học bổng, kiểm toán và sàn giao dịch token. Tất cả điều này giúp tối ưu hóa thời gian cho các dự án và tập trung vào việc phát triển các sản phẩm game tốt nhất phục vụ cộng đồng.

Cơ sở người chơi không ổn định

Như đã đề cập trước đó, thách thức về cơ sở người chơi không ổn định bắt nguồn từ việc người chơi coi NFT game như một công việc hơn là một sở thích. Liệu GameFi có thể tiến xa hơn khi hầu hết các dự án hiện nay đều đặt vấn đề kiếm tiền là ưu tiên hàng đầu?

Hình 9 cho thấy xu hướng chung về thời gian để các tựa game NFT đạt đến đỉnh điểm về mặt số lượng người dùng mới mỗi ngày đang ngày càng ngắn lại. Trong khi Axie Infinity, người đi đầu, đã mất ba năm để đạt đến đỉnh cao; Defi Kingdoms mất nửa năm, còn đối với Pegaxy, quá trình này chỉ diễn ra trong vòng vài tháng. Chu kỳ này đã trở nên trầm trọng hơn bởi những nhà đầu cơ cố gắng tham gia dự án từ sớm, chốt lời và lập tức chuyển sang cơ hội tiếp theo. Chu kỳ lặp lại ngày càng nhanh hơn cho đến khi phần thưởng nhận được từ việc chơi quá nhỏ để có thể hòa vốn so với khoản đầu tư ban đầu.

Giải pháp

Ở thời điểm hiện tại, có thể thấy rằng chỉ có những trò chơi mang đến giá trị giải trí thật sự với cốt truyện chỉn chu và lối chơi cải tiến mới có thể tồn tại qua chu kỳ bùng nổ này. Đây chính là yếu tố thúc đẩy sự chuyển giao động lực người chơi sang mô hình chơi và kiếm (P&E). Ở các tựa game P&E, yếu tố “earn” giờ đây không còn là trọng tâm hay thậm chí không phải yếu tố bắt buộc. Thay vào đó là những phần thưởng bổ sung cho mục đích thật sự của các trò chơi, tính giải trí. Từ đây, lối chơi, cốt truyện và các yếu tố xã hội mới chính là những động lực quan trọng mang đến thành công cho một game NFT.

Dưới đây là một số giải pháp tiềm năng cho những thử thách nêu trên, thông qua việc tái cấu trúc tokenomics của token trả thưởng:

• Giữ kiểm soát lạm phát dựa trên sự tăng trưởng của cơ sở người dùng. Tỷ lệ lạm phát nên được kiểm soát khi cung vượt cầu, và ngược lại.
• Cải thiện tính ứng dụng của token thưởng, không chỉ giới hạn ở việc tạo ra các NFT mới. Một số giải pháp có thể kể đến như: gia tăng khả năng kiếm tiền, giới hạn tính chơi-thắng trong trò chơi, tùy chỉnh lối chơi dựa trên các công cụ mã nguồn mở.
• Thưởng có chọn lọc dựa trên mức độ cống hiến của người chơi. Có thể kể đến như: những người chơi trình độ cao tạo ra trò chơi thách thức và thu hút, những người sáng tạo nội dung tương tác với cộng đồng và các hội game tham gia sớm lựa chọn mint NFT thay vì bán để phát triển hệ sinh thái chung của trò chơi.

Bằng cách này, tiềm năng thật sự của blockchain và công nghệ NFT trong lĩnh vực gaming sẽ được công nhận một cách tích cực hơn mà không bị ảnh hưởng quá nhiều từ những người đầu cơ hám lợi.

Kết luận

Các nhà phát triển trò chơi phải luôn đặt trải nghiệm của người chơi lên trên hết vì tính phát triển bền vững lâu dài của trò chơi, cho dù chúng có liên quan đến NFT hay không. Khi tiếp thị sản phẩm của mình, họ nên hướng sự chú ý vào lối chơi, tập trung vào yếu tố “chơi” nhiều hơn là “kiếm tiền”. Mô hình chơi để kiếm tiền (play-to-earn) có thể sẽ không mất đi, nhưng nó đang đánh mất dần sức nóng khi ngày càng có nhiều các tựa game play-and-earn thú vị sắp được ra mắt.

NFT và các token có thể thay thế trong trò chơi đóng vai trò to lớn hơn là phương tiện gia tăng thu nhập; chúng có rất nhiều tiềm năng để khai phá từ quyền sở hữu và tính cá nhân hóa trong game. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, các gaming guild đang loại bỏ các rào cản tham gia trò chơi NFT và thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng. Điều này sẽ giúp các nhà phát triển game tập trung hơn vào sản phẩm cốt lõi của mình.

Các nhà phát triển game giờ đây có lựa chọn là:

Tiếp tục theo mô hình hiện tại, hoặc thích ứng với những công nghệ mới.

Về Nghiên cứu Ancient8