Để thúc đẩy ngành công nghiệp xe điện trong nước, Trung Quốc cần sự hợp tác của Elon Musk và mở rộng vòng tay chào đón. Ngược lại, tỷ phú giàu nhất thế giới cũng mong muốn mở rộng hoạt động của mình tại quốc gia đông dân.
Mối quan hệ hai chiều giữa Tesla và Trung Quốc
Trung Quốc đặt mục tiêu trở thành cường quốc xe điện, và Tesla đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của thị trường này. Nhà máy khổng lồ của Tesla tại Thượng Hải đang hợp tác với các nhà cung cấp địa phương để sản xuất linh kiện phức tạp, giúp các công ty xe điện Trung Quốc cạnh tranh với các đối thủ Nhật Bản và châu Âu.
Xe điện là trọng tâm trong nỗ lực thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch của chính quyền Tổng thống Joe Biden. Tuy nhiên, Tesla, một công ty có trụ sở chính tại Mỹ, ngày càng tạo dựng mối quan hệ thân thiết với thị trường Trung Quốc.

Patrick Cheng, CEO NavInfo, một công ty về công nghệ bản đồ và hệ thống lái tự động ở Bắc Kinh, cho biết: 'Trung Quốc đang vượt qua các đối thủ bằng cách chuyển đổi trong cuộc đua ô tô. Động cơ đốt trong đã không còn là yếu tố chính, bây giờ là thời của động cơ điện'.
Nhiều CEO và kỹ sư tại các công ty ô tô Trung Quốc tin rằng việc chuyển đổi sang sử dụng phương tiện điện mở ra nhiều cơ hội, tương tự như sự bùng nổ của thị trường internet trong quá khứ, khi các công ty Trung Quốc tạo ra các nền tảng như WeChat hoặc TikTok.
Đó chính là lý do mà chính phủ Trung Quốc đã mở cửa rộng đón tiếp Tesla. Họ đã cung cấp cho công ty của tỷ phú Elon Musk các khu đất với giá rẻ, cũng như cung cấp các khoản vay, trợ cấp thuế và nhiều ưu đãi khác. Thậm chí, họ đã cho phép Tesla vận hành nhà máy của mình mà không cần sự hợp tác từ các đối tác địa phương.
Chính quyền Bắc Kinh đang triển khai một chiến lược kinh doanh đặc biệt, bao gồm việc đưa một 'người lớn' vào để thúc đẩy sự phát triển của các công ty nhỏ và các startup.
Cách tiếp cận này mang lại lợi ích cho cả hai bên. Trong một cuộc họp vào tháng 10, tỷ phú Elon Musk cho biết nhà máy ở Thượng Hải đã được xây dựng trong vòng một năm, mang lại hiệu quả cao hơn cả nhà máy tại Fremont, California. 'Giga Thượng Hải, là nhà máy tốt nhất với chi phí thấp nhất', tỷ phú này nhấn mạnh.
Điều này cũng là cơ hội lớn cho các nhà cung cấp Trung Quốc. Tesla thông báo rằng nhà máy ở Thượng Hải đã mua 86% linh kiện cho Model 3 và Model Y từ Trung Quốc trong quý IV/2020.
Việc giá cổ phiếu tăng cao đã giúp vốn hóa thị trường của Tesla vượt qua ngưỡng 1.000 tỷ USD trong năm nay, đứng ngang hàng với các 'gã khổng lồ' như Apple, Microsoft, Amazon,... Một nhà phân tích tại Trung Quốc nhận định rằng chiến lược của Tesla tại đây đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được mốc 1.000 tỷ USD.
'Nếu Tesla không xây nhà máy ở Trung Quốc, liệu giá cổ phiếu của họ có tăng lên như vậy không? Liệu doanh thu của họ có được cải thiện không?', một nhà phân tích cho biết. Ngoài ra, giá cổ phiếu của các công ty cung cấp nguyên liệu và linh kiện cho Tesla tại Trung Quốc cũng đã tăng lên.
Nhiều người lấy Tesla làm động lực, trong khi nhiều người khác cảm thấy 'ghen tị'
Nhiều hãng xe điện Trung Quốc không hài lòng với các ưu đãi mà chính phủ Trung Quốc dành cho một hãng xe nước ngoài như Tesla. Một số công ty đang cố gắng cạnh tranh bằng cách tận dụng sự kiểm soát của chính phủ đối với việc xử lý dữ liệu của các tập đoàn công nghệ lớn.
Một số đối thủ của Tesla tại Trung Quốc bao gồm 360 và SAIC Motor Corp. Vào tháng 3, hai công ty này đã đề xuất cho cơ quan lập pháp Trung Quốc xem xét những lo ngại về an ninh quốc gia liên quan đến một hãng xe điện nước ngoài, với mục tiêu là Tesla.
Zhou Hongyi, nhà sáng lập của 360, cho rằng Trung Quốc nên thi hành các quy định giảm thu thập dữ liệu người dùng đối với các hãng xe nước ngoài.
Một điểm đau lòng của các đối thủ Tesla tại Trung Quốc là chính sách khuyến khích sản xuất xe điện nhiều hơn. Tesla là một trong những công ty hưởng lợi từ chính sách này.

Tesla đã tận dụng sự hợp tác với chuỗi cung ứng Trung Quốc để giữ giá xe rẻ, đồng thời đảm bảo khách hàng vẫn có thể nhận được trợ cấp từ chính phủ. Vào tháng 7, Tesla tung ra mẫu xe thể thao Model Y với giá dưới 300.000 tệ (khoảng 47.000 USD) để khách hàng vẫn có thể nhận trợ cấp.
Biện pháp mới của Tesla gần đây cũng gây tổn thất cho các nhà sản xuất trong nước. Ngay khi Tesla quyết định giảm giá, người tiêu dùng Trung Quốc ngay lập tức hủy đơn hàng với các hãng xe trong nước.
Cụ thể, NIO đã bán được 10.059 chiếc trong tháng 10, giảm 7,5% so với tháng trước. Li Auto cũng đã bán được 10.052 xe, giảm 13%.
Tuy vậy, chính Elon Musk vẫn được nhiều người Trung Quốc tôn trọng. Các doanh nhân công nghệ của Trung Quốc đều coi ông là tấm gương học tập. Một số công ty còn đăng ký nhãn hiệu sản phẩm theo phiên âm tiếng Trung của ông - Ma Si Ke.
Vì khó có thể cạnh tranh với Tesla tại thị trường nội địa, nhiều hãng sản xuất đã quyết định mở rộng đầu tư ra thị trường quốc tế. Cả lạm phát và suy thoái kinh tế cũng không thể cản bước họ trong kế hoạch mở rộng vào châu Âu.
Các đối thủ của Tesla tại thị trường xe điện Trung Quốc đang vươn ra thị trường quốc tế với NIO, XPeng, BYD, GEELY,... Họ liên tục giới thiệu các mẫu xe mới, ký kết thêm nhiều hợp đồng với các đại lý và xây dựng thêm cơ sở sạc điện để đáp ứng nhu cầu sử dụng xe điện đang gia tăng.
