Buzz
Để áp dụng các nguyên tắc Tư duy Đột phá, điều quan trọng nhất là xem xét tổng thể khi giải quyết vấn đề. Tổng thể luôn quan trọng hơn tổng số các phần nhỏ của nó. Vì vậy, áp dụng một nguyên tắc vào một thời điểm cụ thể hoặc áp dụng nguyên tắc sau nguyên tắc khác theo một trật tự cố định không phải là cách tốt nhất để giải quyết triệt để vấn đề.
Chẳng hạn như xu hướng hiện nay trong lĩnh vực y học là tập trung vào toàn bộ tác động giữa tinh thần và thể chất thay vì tập trung vào từng phần riêng biệt như trong quan điểm y học trước đây. Trong Tư duy Đột phá, quá trình tổng thể sẽ thiết lập mối quan hệ biên chứng giữa các nguyên tắc, các quy trình và chính bạn. Nếu có tiến triển tiêu cực xảy ra trong quá trình tổng thể, cảm nhận sức mạnh bản năng sẽ cho bạn biết bạn cần phải làm gì.
Phương pháp tổng hợp được coi là rất hiệu quả. Từ kết quả nghiên cứu suốt 25 năm của giáo sư tam thần học Benson Snyder tại Viện Kỹ thuật Công nghệ Massachusetts về sinh viên của mình, ông cho rằng có hai loại tư duy khác nhau: 'tư duy số' (Kiểu 1 - Numeracy) và 'tư duy từ ngữ' (Kiểu 2 - Literacy). Ngoài ra, ông cũng phát hiện rằng sự sáng tạo cá nhân và sự sáng tạo chuyên nghiệp có mối liên hệ chặt chẽ với việc sử dụng cả hai loại tư duy đó.
Snyder cho rằng chỉ tư duy theo một cách duy nhất thì chưa đủ để hiểu rõ sự phức tạp của con người. Ông nhận thấy Albert Einstein rất thích nhấn mạnh mối quan hệ vi mô - vĩ mô trong tư duy hiệu quả với lời nhận xét của Sir George Pickering khi Einstein viết nó lên bảng trong văn phòng của mình tại Viện Nghiên cứu Phát triển của Đại học Princeton: “Không phải mọi thứ có giá trị đều đếm được, và không phải mọi thứ đếm được đều có giá trị”.
Nhà tâm lý giáo dục của Đại học Stanford, James G. Greeno, tìm hiểu thuyết tương đối của Einstein đã mang lại những gì cho ngành vật lý. Greeno khẳng định kiến thức và tư duy cũng có mối liên hệ, lệ thuộc vào khung tham chiếu của mỗi người. Vì thế, nhận thức phụ thuộc theo tình huống, còn học hỏi là một chức năng của nhận thức xã hội và nhận thức cá nhân của người tư duy. Khả năng nhận thức đó đòi hỏi một ngữ cảnh mà trẻ em (hay những người lớn đang học cách “tư duy lại”) được tự do bổ sung và tái sắp xếp kiến thức và sự hiểu biết của mình thay vì chỉ đơn thuần áp dụng và tiếp thu các cấu trúc và quy trình nhận thức đang tồn tại.
Greeno khẳng định sự sáng tạo xảy ra một cách tự nhiên khi hoàn cảnh của một người thay đổi. Môi trường thay đổi sẽ dẫn đến sự sắp xếp lại cấu trúc nhận thức. Ông cho rằng sáng tạo là sự tái sắp xếp mối liên hệ của một người với tình huống cụ thể của mình hơn là những gì diễn ra trong đầu của họ. Tình huống trong đó các mối liên hệ của một người được sắp xếp lại có thể là về mặt vật chất, xã hội hay là ý niệm.
Chương này trình bày sự kết hợp của 7 Nguyên tắc Tư duy Đột phá để bạn có thể vận dụng khi giải quyết vấn đề của mình.
Những người làm việc hiệu quả mà chúng tôi có dịp tiếp xúc qua các cuộc nghiên cứu đều biết cách phát triển tư duy của họ trước khi hòa nhập các câu trả lời họ nhận được; họ cũng hiểu rõ tư duy hội tụ và tư duy phân kỳ trong quá trình tìm kiếm giải pháp; họ biết cách áp dụng “thuật tin tưởng” hầu như mọi lúc và khi nào nên áp dụng thuật nghi ngờ. Cùng với những nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt giữa tư duy hiệu quả và tư duy truyền thống, việc xem xét các Nguyên tắc Tư duy Đột phá sẽ cho thấy chúng giúp định hình quy trình giải quyết vấn đề như thế nào.
Nền tảng thành công của bạn là Nguyên tắc về Sự Khác biệt Độc đáo (The Uniqueness Principle) - mỗi vấn đề đều có tính đặc thù riêng ngay từ lúc bắt đầu giải quyết. Mỗi phần của dự án, mỗi hoạt động, đều đòi hỏi giải pháp độc đáo. Do đó, các giải pháp sao chép thường khó thành công.
Việc áp dụng giải pháp sao chép có thể tốn kém gấp 2-3 lần so với việc tìm kiếm giải pháp riêng cho vấn đề của bạn. Mỗi vấn đề cần được xem là một thực thể duy nhất ngay từ đầu, nếu không sẽ lãng phí thời gian và tiền bạc.
Giải pháp thành công trước đó cũng không chắc sẽ phù hợp với vấn đề mới. Đặc điểm vấn đề có thể không đổi, nhưng con người và thời điểm lại khác nhau. Giải pháp mới yêu cầu bạn phải mở rộng những cơ hội, chú ý đến sự khác biệt của con người và thời gian.
Mỗi bước trong dự án, mỗi hoạt động, mỗi cuộc thảo luận và cuộc họp cũng cần được xem là duy nhất. Các nguyên tắc và quy trình Tư duy Đột phá có thể được áp dụng ở mọi thời điểm.
Tư duy Đột phá là một quy trình linh hoạt và có tổ chức, không phải là khoảnh khắc khám phá ngẫu nhiên. Dù Tư duy Đột phá có thể gợi mở sự thấu hiểu sâu sắc, nhưng chính quy trình này sẽ hướng dẫn cách phối hợp 7 nguyên tắc cụ thể.
Dù bất kỳ nguyên tắc nào trong 7 nguyên tắc cũng có thể áp dụng trong quá trình giải quyết một vấn đề cụ thể, bạn cần chuẩn bị sẵn sàng với 7 nguyên tắc để có thể áp dụng trong mọi trường hoành tráng.
Bạn sẽ nhận ra Nguyên tắc Triển khai Mục đích (The Purposes Principle) được áp dụng mọt cách đặc biệt.
Khi tiến hành tìm giải pháp, hãy tự hỏi: Mục đích của việc xử lý vấn đề này là gì? Chúng ta muốn đặt được điều gì từ thông tin này? Chúng ta đang làm gì với ma trận hệ thống? Vai trò và sứ mệnh của các thành viên trong nhóm là gì?
Vấn đề của bạn sẽ giải quyết qua các quyết định nhỏ, tạo thành quy trình tư duy tổng thể. Mỗi quyết định phải dựa trên mục đích giải quyết vấn đề rõ ràng.
Tương tương quan này là Nguyên tắc Giải pháp Tiếp theo (The Solution-After-Next Principle). Định sẵn giải pháp mục tiêu trong tương lai sẽ hướng đến những giải pháp phù hợp với mục đích lớn hơn.
Hãy bắt đầu sự sáng tạo của bạn bằng cách lựa chọn một số phương án có thể chọn và duy trì chúng lâu dài. Bạn cần đặt áp lực để tìm kiếm những ý tưởng mới và không hài lòng ngay với giải pháp đầu tiên.
Theo Nguyên lý Lôi kéo Người khác Tham gia, những người thực hiện và áp dụng giải pháp cần được tham gia liên tục và chặt chẽ vào quá trình phát triển giải pháp. Nếu họ không tham gia vào việc phát triển giải pháp thì họ sẽ không dễ dàng đón nhận những thay đổi được đưa ra để giải quyết vấn đề. Tu duy Đột phá tạo một môi trường tích cực để lôi kéo sự tham gia cộng tác của họ. Mọi người sẽ cùng xác định và triển khai mục đích, tìm kiếm những hệ thống lý tưởng và giải pháp chiến lược; định lại khái niệm 'các hệ thống' để đảm bảo mối tương quan hiệu quả. Hầu hết mọi người đều không muốn thu nhập thông tin để biết rằng vấn đề đó tồi tệ đến mức nào.
Vì thiết kế giải pháp cho người khác sử dụng nên bạn cần nêu rõ các chi tiết quan trọng vào giải pháp và tạo mọi điều kiện áp dụng linh hoạt cho những người thực hiện giải pháp.
Theo Nguyên lý Cải tiến Liên tục, chúng ta không chỉ 'sửa chữa trước khi hỏng' mà còn phải biết khi nào cần cải tiến và nâng cấp. Cũng như vạn vật trong vũ trụ này, con người, và các giải pháp do con người đưa ra, đều có xu hướng hỗn loạn. Mọi thứ cuối cùng đều sẽ tan biến đi (về hình dạng). Cách duy nhất để bảo toàn khả năng tồn tại lâu dài của giải pháp là xây dựng và kiểm soát một chương trình thay đổi liên tục. Thực tế, thay vì chỉ đơn giản đi tìm giải pháp, Tu duy Đột phá còn tìm kiếm những thay đổi chứa đựng những hạt mầm cho những thay đổi khác trong tương lai.
Theo Nguyên tắc Thiết lập Hệ thống, 7/8 mọi sự vật, hiện tượng là ẩn tàng, là 'chìm bên trong'. Vấn đề không cần phải thật rộng lớn mới được coi là vượt qua khả năng giải quyết của bạn. Chỉ một phần tử nhỏ trong hệ thống gồm những vụ việc hoặc thách thức liên quan cũng có thể tác động đến bạn. Bạn cần thường xuyên nhận thức tình huống ở phạm vi lớn hơn hoặc nhận thức đó chỉ là giải pháp phiên diện hoặc tạm thời.
Tuy nhiên giữa việc nhận thức mối tương quan phức tạp và bị quá tải bởi thông tin ngay từ đầu của những vấn đề là có sự khác biệt. Ma trận Hệ thống sẽ thiết lập lại trật tự sử dụng thông tin vốn được xem là 'đầm lầy' chứa quá nhiều thông tin chi tiết.
Không có tiêu chí để giới hạn việc điều tra, khảo sát, bạn sẽ nhanh chóng trở thành nạn nhân của tình trạng quá tải thông tin. Thu thập thông tin quá nhiều có thể giúp bạn trở thành chuyên gia 'biết tất' trong một lĩnh vực nào đó, nhưng biết quá nhiều đôi khi lại kìm hãm sự khám phá những phương án tuyệt vời khác. Đó là nội dung Nguyên tắc Thu thập Thông tin có Giới hạn. Thông tin liên quan thật ra là những dữ liệu gắn liền với giải pháp theo một mục đích đúng đắn chứ không phải là những dữ liệu gắn liền với vấn đề. Xem xét mục đích thu thập thông tin góp phần biến vấn đề thành cơ hội để đạt được những thay đổi quan trọng.
