Súng tự động

Súng tự động, hay còn gọi là súng liên thanh, là một loại súng có khả năng bắn liên tục với tốc độ cao, có thể tạo ra các loạt đạn dài. Súng thường được lắp trên bệ chống hoặc phương tiện cơ giới để gia tăng tính cơ động. Năng lượng để vận hành súng có thể đến từ lực giật của đạn sau mỗi phát bắn (nạp đạn bằng lực giật) hoặc khí thuốc sinh ra (trích khí). Để đối phó với nhiệt độ cao khi bắn liên tục, nòng súng thường có hệ thống làm mát bằng chất lỏng hoặc không khí. Đạn được cung cấp qua băng đạn hoặc hộp tiếp đạn lớn. Súng này đã được sử dụng nhiều lần trong các cuộc chiến.

Súng tự động được sử dụng để tiêu diệt hoặc kiểm soát các mục tiêu trên mặt đất, trên không và trên biển ở khoảng cách dưới 2000 mét.

Loại hình

• Phân loại theo kích thước nòng: cỡ nòng nhỏ (5,56–7,62 mm), cỡ nòng lớn (12,7–15 mm),...
• Phân loại theo kích thước súng: tiểu liên, trung liên, đại liên,...
• Phân loại theo kiểu dáng: báng gấp, báng xếp, súng gắn giá đỡ, súng trang bị kính ngắm...

Quá trình phát triển

Vào thế kỷ 16, những mẫu súng liên thanh đầu tiên đã xuất hiện, bao gồm một số thiết kế của Leonardo da Vinci. Những mẫu súng này thường có nhiều nòng được xếp song song. Tuy nhiên, đến cuối thế kỷ 16, chúng nhanh chóng bị lãng quên vì quá cồng kềnh và mất nhiều thời gian để nạp đạn.

Vào năm 1850, súng máy được cải tiến với một nòng duy nhất, phía trước có cơ cấu quay maniven để đẩy đạn và bắn, hoặc sử dụng một loạt nòng lắp đạn và bắn từng nòng một liên tiếp rất nhanh.

Sự xuất hiện của đạn có vỏ kim loại sản xuất hàng loạt đã mở đường cho sự phát triển của súng máy. Năm 1862, mẫu súng máy đầu tiên và cũng là mẫu nổi bật nhất do Richard Jordan Gatling (1818-1903), người Mỹ, sáng chế. Đây là loại súng nòng quay có khả năng bắn tới 260 phát mỗi phút với 6 hoặc 8 nòng và tay quay đi kèm. (Nguyên lý hoạt động của súng này hiện đang được ứng dụng trong pháo M61 Vulcan, sử dụng động cơ điện để bắn lên đến 6000 viên đạn 20 mm mỗi phút). Tuy nhiên, do mới ra đời, súng máy Gatling vẫn còn nhiều hạn chế như yêu cầu thao tác cơ bản như nạp đạn và lên cò, nên không được sản xuất đại trà sau năm 1866.

Khẩu súng máy tự động đầu tiên thực sự do Hiram Stevens Maxim thiết kế vào năm 1884. Khẩu súng này hoạt động dựa trên lực giật sinh ra sau mỗi phát bắn. Súng được quân đội Anh sử dụng lần đầu tiên trong cuộc Chiến tranh Nam Phi giữa Anh và Boer từ năm 1899 đến 1902.

Năm 1892, John Browning, người Mỹ, đã phát minh ra khẩu súng máy hoạt động bằng khí thuốc đầu tiên, đó là Colt-Browning M1895 'Potato digger'.

Súng máy hạng nhẹ (trung liên) bắt đầu xuất hiện từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX, với thiết kế tiên phong là khẩu Madsen của hai kỹ sư Julius A. Ramussen và Theodor Schobue từ năm 1896 đến 1902. Sau Madsen, nhiều thiết kế súng máy hạng nhẹ khác được phát triển. Trong Thế chiến I, súng máy gây ra 92% số thương vong.

Súng máy cỡ nòng lớn (trọng liên) lần đầu tiên xuất hiện tại Đức vào năm 1918 với mẫu MG 18 TuF. Khẩu MG 18 TuF sử dụng đạn cỡ 13.2x99mm TuF, tương tự như khẩu Mauser 1918 T-Gewehr. Trong Thế chiến thứ 2, trọng liên được trang bị cho cả ba quân chủng hải, lục, không quân của nhiều quốc gia như Hoa Kỳ và Liên Xô. Cùng thời gian đó, nhiều loại súng máy cỡ nòng trên 15 mm cũng bắt đầu được lắp đặt trên máy bay, xe bọc thép, và tàu chiến.

Nguyên lý giống Gatling...

Các loại súng máy khác nhau

Súng máy tự động (1884)

Hiram Stevens Maxim (1840-1916), một nhà phát minh người Anh gốc Mỹ, vào năm 1884 đã tạo ra loại súng máy tự động đầu tiên có khả năng bắn liên tục nhờ vào hiệu ứng giật lùi. Được điều chỉnh để phù hợp với thuốc súng không khói vào năm 1884, khẩu súng này đã chứng tỏ được chất lượng vượt trội và nguyên lý nạp đạn tự động bằng lực giật của Maxim vẫn được áp dụng trong nhiều loại súng máy hiện đại.

Dựa trên phát minh đó, các nhà nghiên cứu đã phát triển nhiều cơ chế hoạt động khác thay thế việc nạp đạn bằng lực giật. Năm 1892, John Browning và Matthew S. Browning, hai nhà thiết kế vũ khí người Mỹ, được chính phủ Hoa Kỳ cấp bằng sáng chế cho một khẩu súng máy hoạt động hoàn toàn tự động nhờ trích khí từ đạn trong quá trình bắn. Khẩu súng này đã được quân đội Hoa Kỳ sử dụng từ năm 1896 và được xuất khẩu sang nhiều quốc gia như Canada, Nga, Úc, và Bỉ. Cũng trong năm 1893, đại úy Odkolek von Augeza, một sĩ quan cũ của quân đội Áo-Hung, đã đăng ký một phát minh tương tự và chuyển nhượng cho hãng Hotchkiss et Cie, nổi tiếng với loại pháo quay 37mm 6 nòng. Hãng này đã chế tạo nhiều mẫu súng, trong đó có súng máy hạng nặng Hotchkiss Model 1914, được sử dụng bởi quân đội Pháp và nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Mỹ. Mỹ tiếp tục sử dụng Hotchkiss 1914 cho đến năm 1919, khi khẩu M1919 Browning ra đời và thay thế.

Súng trung liên (1902)

Súng trung liên là loại vũ khí có sức sát thương mạnh, phổ biến trong các lực lượng quân đội với tầm bắn khoảng 600 mét. Súng trung liên Degtyarev cỡ nòng 7.62 mm do Liên Xô phát triển, Trung Quốc gọi là Type 56, còn Việt Nam gọi là RPD.

Súng trung liên RPD là loại vũ khí tự động có hỏa lực mạnh, sử dụng bởi một cá nhân trong tiểu đội bộ binh để tiêu diệt sinh lực địch, các mục tiêu quan trọng hoặc hỏa điểm của đối phương trong khoảng cách 800m, hỗ trợ bộ binh xung phong.

Vào năm 1902, hai thợ súng người Đan Mạch, Julius A. Ramussen và Theodor Schobue, đã phát triển một mẫu súng máy mới dễ dàng cho một người lính cơ động. Được tướng Vilhem Herman Oluf Madsen phê duyệt cuối năm 1902, súng này trở thành súng máy hạng nhẹ tiêu chuẩn của quân đội Đan Mạch. Nó được sản xuất liên tục bởi DISA Company từ năm 1903 đến cuối thập niên 1950. Các phiên bản khác sau đó cũng được sản xuất bởi nhiều hãng khác. Ngay sau đó, đã có sự phân biệt rõ ràng giữa các loại súng máy nhỏ gọn, dễ di chuyển nhưng cần nhiều người điều khiển như MG 34 và MG 42 trong Thế chiến II, và súng máy nặng hay súng trung liên (FM) mà chỉ một hoặc hai người có thể sử dụng.

Loại súng trung liên đầu tiên thực sự đạt tiêu chuẩn của tên gọi đó là FM 15 của quân đội Pháp, còn được biết đến với tên CSRG, theo tên của các nhà phát minh (Louis Chauchat, Charles Sutter và Paul Ribeyrolles) và hãng chế tạo nguyên mẫu (hãng Gladiator). Mặc dù thiết kế còn thô sơ và vận hành chưa hoàn hảo, súng này vẫn được sản xuất hàng loạt và được quân đội Mỹ chấp nhận từ năm 1917 do thiếu các lựa chọn tốt hơn.

Ngoài FM 15, còn có các loại súng trung liên khác như M1918 BAR của John Browning, ZB 26 của anh em Holek (Vaclav, Emanuel và Frantisek Holek), và loại Bren nổi tiếng của Anh, cùng với loại Lewis Anh dùng đạn tròn. Cuối cùng, có loại FM Pháp Model 1924 M.29, được thiết kế dưới sự chỉ đạo của đại tá Reibel.

Nguồn gốc của một số loại súng máy

Cộng hòa Séc / Tiệp Khắc

• ZB vz. 26
• ZB vz. 37

Đức

• Maschinengewehr 08
• Maschinengewehr 13
• Maschinengewehr 34
• Maschinengewehr 42
• Maschinengewehr 131
• Rheinmetall MG3
• Heckler & Koch MG4

Hàn Quốc

• Daewoo K3

Hoa Kỳ

• M60
• Browning M2
• M61 Vulcan
• M134
• M240
• M249
• M312

Israel

• IMI Negev

Nga / Liên Xô

• PM M1910
• Degtyarov DP
• RP-46
• Berezin UB
• DShK
• Degtyarov DS-39
• SG-43 Goryunov
• RPD
• KPV
• RPK
• RPK-74
• PK
• PKP Pecheneg
• NSV
• Kord

Nhật Bản

• Ho-103
• Súng máy hạng nặng Kiểu 1
• Súng máy hạng nặng Kiểu 3
• Súng máy hạng nhẹ Kiểu 11
• Súng máy hạng nhẹ Kiểu 92
• Súng máy hạng nặng Kiểu 92
• Trung liên Kiểu 96
• Súng máy hạng nhẹ Kiểu 97
• Súng máy hạng nhẹ Kiểu 99
• Sumitomo NTK-62

Phần Lan

• Lahti-Saloranta M/26

Pháp

• Saint-Étienne mẫu 1907
• Hotchkiss mẫu 1914
• Chauchat
• Hotchkiss mẫu 1922
• Súng máy Darne
• MAC 24/29
• Súng máy Reibel
• MAC 1934
• AA-52

Singapore

• CIS 50MG

Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

• Súng máy hạng nặng Kiểu 77
• Súng máy hạng nhẹ Kiểu 81
• QBB-95

Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland

• Súng máy Vickers
• Bren
• L86A1

Chú thích

Liên kết ngoài

• GunTrustLawyer.com – Trang web của Mỹ cung cấp thông tin về tính hợp pháp của việc sở hữu súng máy tại từng bang theo Đạo luật Vũ khí Quốc gia và các quy định của từng bang.
• How Stuff Works – Bài viết về hoạt động của súng máy, kèm theo các sơ đồ hoạt hình.
• Bằng sáng chế Hoa Kỳ số 15.315 – Bằng sáng chế cho một loại pháo tự động sơ khai
• Trang web về súng máy Vickers
• Bảo tàng Công nghệ REME – Súng máy Lưu trữ ngày 2012-04-14 tại Wayback Machine
• Khám Phá Súng Máy Quân Đội Lưu trữ ngày 2017-06-19 tại Wayback Machine
• Từ Gatling đến Browning Lưu trữ ngày 2016-04-04 tại Wayback Machine, bài viết tháng 9 năm 1945 từ Popular Science