Buzz
Năm 1858, Đế quốc Pháp khai mạc cuộc xâm lăng Bán đảo Sơn Trà, khởi đầu cho việc xâm chiếm Vương quốc An Nam. Trong quá trình xâm lược này, lực lượng châu Âu với quân số ít ỏi đã áp đảo hoàn toàn sự chống cự của quân địa phương. Tuy nhiên, sự áp đảo này không phải là điều hiếm gặp, so với các cuộc xâm lược của người Tây Ban Nha đối với các quốc gia châu Mỹ vào thế kỷ 16, khi chỉ với một đội quân nhỏ, họ đã đánh bại quân đội hùng mạnh của người Inca và bắt sống vua của họ.
Sự áp đảo của người châu Âu trên thế giới đã bắt đầu từ thế kỷ 15 và kéo dài cho đến ngày nay. Một số nghiên cứu lớn đã cố gắng giải thích sự áp đảo này, bao gồm cả 'Tại sao phương Tây vượt trội?' của Ian Morris. Nhưng cho đến khi cuốn sách 'Súng, vi khuẩn và kim loại' của Jared Diamond xuất hiện vào năm 1997, những mảnh ghép lý thuyết đã được sắp xếp lại thành một hình ảnh tổng thể, giúp mọi người hiểu rõ hơn về nguyên nhân cốt lõi. Tác giả đã mô tả các sự kiện xuyên suốt hàng ngàn năm lịch sử của loài người, với mỗi sự kiện chứa đựng những quy luật tự nhiên mà mọi dân tộc đều phải tuân thủ. Điều này đã tạo ra lợi thế cho một số dân tộc và làm chậm lại sự phát triển của những dân tộc khác.
Cách tiếp cận của Diamond là rất độc đáo và đa chiều. Thay vì viết về lịch sử, ông bắt đầu với những cộng đồng hiện đại và đi ngược lại qua hàng ngàn năm lịch sử. Điều này giúp cho lịch sử trở thành một phòng thí nghiệm cho các mô hình phát triển của các dân tộc với các điều kiện khác nhau. Diamond chỉ ra các lợi thế từ những yếu tố như nguồn nước và nguồn lợi ích kinh tế, tạo ra sự chênh lệch giữa các dân tộc.
Cuối cùng, Diamond đã tạo ra một cái nhìn mới về lịch sử loài người, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phát triển của các dân tộc trên thế giới. Ông mô tả sự ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên và lợi thế của chúng trong việc hình thành các xã hội loài người khác nhau, từ những yếu tố như nguồn nước và nguồn lợi ích kinh tế. Những điểm này đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển của mỗi dân tộc.
Súng, vi khuẩn và thép là tựa sách và cũng là yếu tố quyết định giúp những người đầu tiên chiếm hữu cả ba bảo vật này, tạo ra vị thế thống trị đối với những dân tộc khác. Súng, vi khuẩn và thép mang lại lợi thế cho người sở hữu chúng giống như lợi thế tự nhiên mà những dân tộc sở hữu nguồn nước và thú lớn từ trước đã có. Tuy nhiên, lợi thế về súng chỉ đạt được khi những dân tộc sở hữu lợi thế tự nhiên biết cách tận dụng nó để tạo ra các lợi thế khác. Trong sách, ví dụ đầu tiên về ưu thế của súng, vi khuẩn và thép được chứng minh là cuộc đụng độ ở Cajamarca vào đầu thế kỷ 16 giữa quân đội Tây Ban Nha và đế chế Inca, mở đầu cho sự chinh phục và tàn phá của Tân Thế Giới bởi các đế chế châu Âu.
Những giải thích của Diamond rất phong phú, bắt đầu từ mọi khía cạnh của thế giới thực. Bên cạnh các lập luận mới, cuốn sách cũng kế thừa các giải thích từ nhiều tác giả khác, bao gồm cả thuyết lan truyền văn minh theo vĩ độ và kinh độ. Các nền văn minh ở cựu lục Á-Âu có ưu thế hơn so với các nền văn minh trên các lục địa khác, nhưng sự khác biệt này có thể được làm nhỏ đi khi các nền văn minh ở cùng một dải vĩ độ dễ dàng giao tiếp với nhau, giúp việc khắc phục sự chênh lệch về công nghệ. Ví dụ, việc sử dụng sắt đã được lan truyền từ người Tây Á đến các dân tộc lân cận, nhưng điều này không xảy ra ở các dải kinh độ khác nhau. Những điều kiện tự nhiên khác nhau cũng ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển xã hội học của các dân tộc, ví dụ như sự đa dạng về ngôn ngữ đã tạo ra lợi thế cho một số dân tộc trong việc phát triển súng và thép.
Diamond không chỉ tập trung vào sự khác biệt về điều kiện tự nhiên mà còn quan sát xã hội học. Sự đa dạng về ngôn ngữ là bước đầu tiên trong việc tạo ra lợi thế xã hội học, và súng và thép là kết quả trực tiếp của điều này. Mặc dù sắt đã được phát hiện đầu tiên ở Tây Á, nhưng người châu Âu và Trung Quốc đã tạo ra thép tốt hơn, thể hiện ảnh hưởng của giáo dục và xã hội học. Các cuộc xung đột vũ trang cũng đã tạo ra lợi thế cho một số dân tộc, trong khi những dân tộc khác không có sự phát triển tương tự do thiếu văn hóa viết. Diamond giải thích những quy luật này qua các tộc người tiêu biểu.
Tuy nhiên, trong cuốn sách 'Súng, vi khuẩn và thép', Diamond không thảo luận về sự suy thoái và sụp đổ của các nền văn minh. Những ý kiến này được tập hợp và trình bày chi tiết trong ba cuốn sách còn lại của bộ tứ, là phần mở đầu cho độc giả hiểu rõ hơn về cục diện thế giới hiện nay. Nếu mở rộng tầm nhìn, những gì Diamond đã nói cũng có thể áp dụng vào xã hội hiện đại.
Đánh giá từ độc giả gửi về Mytour
