'Sụp đổ và suy tàn của Đế chế La Mã': Tác phẩm được sáng tác hơn 200 năm trước

Tác phẩm này được coi là một công trình xuất sắc của thế kỷ 18 và được nhiều người xem là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất trong lịch sử. Nó có ảnh hưởng sâu rộng đến các nhà văn, sử gia và nhà chính trị của thời đại đó. Các tác giả lớn như Isaac Asimov, Winston Churchill và Virginia Woolf đều công nhận rằng họ đã bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi tác phẩm này cũng như phong cách châm biếm độc đáo của Gibbon.

'   Một tác phẩm được sáng tác cách đây gần 250 năm    '

Tác phẩm “Sụp đổ và suy tàn của Đế chế La Mã” được công bố trong khoảng từ năm 1776 đến 1788 (trong suốt 12 năm), gồm 6 quyển; với lịch sử kéo dài hơn 13 thế kỷ (từ năm 98 đến khi Constantinople thất bại vào năm 1453) và với phạm vi trải rộng, không chỉ giới hạn ở châu Âu trong thế kỷ 18 và thời đại hiện đại, mà còn chú trọng vào phần Đông của tổng thể Đế chế La Mã - Đế chế Byzantine (Đông La Mã). Điều này thể hiện về sự vĩ đại của Đế chế La Mã và gợi lên sự ngẫm nghĩ: “thay vì thắc mắc tại sao Đế chế La Mã sụp đổ, chúng ta nên bất ngờ về việc nó kéo dài đến thế.”  

'   Bộ sách đồ sộ và kinh điển về một trong những nền văn minh vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại   '

“Sụp đổ và suy tàn của Đế chế La Mã” không chỉ thảo luận về nguyên nhân dẫn đến sự suy tàn và sụp đổ của La Mã mà còn tái hiện bầu không khí của một thời đại. Hơn một nghìn trang sách không là gì với một tác phẩm bao trùm 13 thế kỷ văn minh La Mã.

Bộ sách này kể về số phận của một trong những nền văn minh lớn nhất thế giới, về những thành tựu trong triết học, văn học, tôn giáo, ngôn ngữ, pháp luật, và dân tộc, về những nhà cai trị, về chiến tranh và xã hội, và về những sự kiện dẫn đến sự suy tàn thảm khốc của La Mã bất kể mọi thành tựu về quân sự và văn minh mà đế chế này đã từng có và đạt được. Đồng thời, tác giả cũng nhấn mạnh nhiều sự kiện quan trọng trong câu chuyện lớn về sự suy tàn của Đế chế La Mã.

'   Ai nên đọc bộ sách này?   '

 “Nhìn lại vào quá khứ, nhìn vào các đế chế từng trỗi dậy và suy tàn theo dòng chảy lịch sử, ta có thể nhìn thấy trước được tương lai.” - Hoàng đế La Mã - Marcus Aurelius

 “Sụp đổ và suy tàn của Đế chế La Mã” đề cập đến một phần quan trọng trong lịch sử cổ đại, từ những vết tích của quân đội La Mã đến sự ảnh hưởng của họ đối với các nền văn minh khác hoặc sự ảnh hưởng của các nền văn minh khác lên La Mã. Đối với những người muốn tìm hiểu về nền văn minh La Mã, bộ sách này của Gibbon sẽ mở ra những cánh cửa mới.

Đối với phần lớn độc giả hiện nay và cả những người nghiên cứu, bộ sách của Gibbon mang ý nghĩa đặc biệt khi ngày càng có nhiều người trở nên bi quan về tương lai của văn minh phương Tây. Có người cho rằng: Những nguyên nhân dẫn đến sụp đổ của La Mã cũng chính là những gì sẽ gây ra sự suy tàn của nền cộng hòa và văn minh hiện nay của phương Tây. Vì vậy, “Sụp đổ và suy tàn của Đế chế La Mã” có thể được coi là một cuốn sách hướng dẫn giúp dễ dàng hiểu được nguồn gốc của sự suy đồi trong các đế chế và nền văn minh khác. 

'   Về bản dịch tiếng Việt   '

Bộ sách của Gibbon đã được dịch lần đầu tiên vào năm 1939-1940 tại Nhật. Tại Trung Quốc, nó được xuất bản vào các năm 1981, 1982, 1997, 2003, 2004 và 2008. Sau đó, đã có nhiều bản dịch xuất hiện, gần đây nhất là năm 2020.

Phiên bản Tiếng Việt “Sụp đổ và suy tàn của Đế chế La Mã” được dịch và xuất bản lần đầu tại Việt Nam bởi dịch giả Thanh Khê từ năm 2014. Bộ sách được chia thành 3 tập: Tập 1 gồm quyển I-II (712 trang); tập 2 gồm quyển III-IV (480 trang); tập 3 gồm quyển V-VI (560 trang). Kích thước sách là 19 x 27 cm và tỉ lệ dàn trang được thiết kế dựa trên tỉ lệ vàng. Sử dụng giấy ruột Bb70/76; bìa cứng ép nhũ trên giấy giả da bồi carton; áo bìa ôm in 4 màu giấy Couche, ép nhũ; có boxset. Tất cả nhằm tôn vinh sự quan trọng của một tác phẩm về một nền văn minh vĩ đại.

Bản Tiếng Việt là phiên bản rút gọn của NXB Random House năm 2009, được biên tập bởi Hans-Friedrich Mueller, giáo sư Văn học Cổ & Hiện đại tại Đại học Union, New York. Phiên bản này tập trung vào các phần nổi bật nhất của tác phẩm, giúp sách dễ đọc và tiện lợi hơn với độc giả hiện đại, nhưng vẫn giữ được tinh thần của tác giả và tác phẩm.

Sau 7 năm dịch sách, dịch giả Thanh Khê đã chia sẻ: “Đã đến lúc kết thúc một hành trình dài. Dù bạn đồng ý với 'các nguyên nhân' mà Gibbon đã đề cập hay không, lợi ích từ tác phẩm này là rõ ràng. Hơn một nghìn trang sách không là gì với một tác phẩm bao trùm 13 thế kỷ văn minh La Mã, và còn nhiều hơn nữa. Gibbon tập trung vào đế chế phương Tây, mặc dù có những phần về La Mã.  

Trong lời giới thiệu, nhà sử học Daniel J. Boorstin nhấn mạnh tính gần gũi của Gibbon, cho rằng đó là lý do ông vẫn còn sống động sau hơn 200 năm. Gibbon là một trường hợp độc đáo, nơi văn chương và học thuật giao nhau, nơi tinh thần giải trí và chuyên nghiệp kết hợp, và nơi tri thức phát triển trong tình tiết giải trí. Có lẽ đó là câu trả lời đầy đủ cho câu hỏi 'Tại sao vẫn cần đọc Gibbon?' - Thanh Khê

'   GIỚI THIỆU VỀ TÁC GIẢ   '

Edward Gibbon (1737-1794) là một sử gia quan trọng của Anh trong thế kỷ 18 và là một thành viên của Quốc hội Anh. Khi ông ở Rome vào năm 1764, ông đã nảy sinh ý tưởng về một bộ sử vĩ đại, cuối cùng trở thành tác phẩm Sự Suy Tàn và Sụp Đổ của Đế Chế La Mã, bao gồm sáu quyển và được xuất bản từ năm 1776 đến năm 1788.

Edward Gibbon cũng viết nhiều tác phẩm khác, nhưng Sự Suy Tàn và Sụp Đổ của Đế Chế La Mã thực sự là tác phẩm kiệt xuất nhất của ông, đã đưa tên tuổi của ông trở thành một trong những sử gia quan trọng nhất trong thời kỳ Khai Minh ở Anh.