Buzz
Đề bài
Suy nghĩ của em về bức tranh mùa thu trong bài thơ 'Câu cá mùa thu' của Nguyễn Khuyến.
Hướng dẫn chi tiết
Thu là một trong những chủ đề lớn trong thơ ca nhân loại. Khi nhắc đến chủ đề này trong thơ ca Việt Nam, chúng ta có thể kể đến nhiều tác giả với những tác phẩm được xem là kiệt tác, bao gồm cả Nguyễn Khuyến với ba bài thơ thu. Mỗi bài trong chuỗi thơ thu của Nguyễn Khuyến là một bức tranh mùa thu độc đáo, và 'Câu cá mùa thu' được đánh giá là 'mẫu mực của thơ ca mùa thu làng quê Việt Nam' (Xuân Diệu).
Cảnh thu trong bài thơ được cảm nhận từ nhiều góc độ khác nhau: gần đến xa, từ thấp lên cao, từ hẹp ra rộng... Dưới nhiều góc nhìn như vậy, cảnh thu trở nên sinh động và gợi cảm. Từ ao thu đến trời thu rồi đến đường làng quê... tất cả đều toát lên cái hồn thu, cảnh thu quen thuộc của làng quê đồng bằng Bắc Bộ. Cái hồn ấy được gợi lên từ những cảnh vật đơn sơ: ao nhỏ trong veo, thuyền câu nhỏ bé, sóng gợn nhẹ, lá vàng khẽ rơi, tảng mây lơ lửng, ngõ trúc quanh co... Sự hòa quyện giữa sắc xanh của trời và nước tạo nên không gian trong trẻo, nhẹ nhàng; một chút sắc vàng của lá rụng trên nền xanh ấy khiến cảnh thu, hồn thu thêm sống động. Mọi chi tiết gợi lên hình ảnh buổi sáng thu yên bình trên làng quê miền Bắc với bầu trời rộng lớn, ao nước trong vắt phản chiếu màu trời, màu lá, đường làng quanh co sắc xanh tre trúc, gió thu mát dịu khẽ làm gợn mặt nước, đôi khi vài chiếc lá rụng nhẹ... Trong bức tranh thu này, mọi cảnh vật hiện lên đều rất bình dị, mộc mạc. Khung cảnh ấy vẫn xuất hiện mỗi khi thu đến trên làng quê và đã đi vào tâm thức của bao người, nhưng lần đầu tiên được Nguyễn Khuyến phác họa với tinh thần tự nhiên của nó, khiến ta không khỏi xúc động. Đó là mùa thu trong trẻo, thuần khiết, mát lành đã bao lần đến trên quê hương của mỗi chúng ta.
Cảnh trong 'Câu cá mùa thu' đẹp nhưng tĩnh lặng và thấm buồn. Không gian vắng người, vắng tiếng: Ngõ trúc quanh co vắng vẻ. Những chuyển động nhẹ nhàng: sóng lăn tăn, lá vàng rơi, mây trôi lơ lửng... âm thanh tiếng cá đớp mồi mơ hồ. Những vận động này không làm không khí của bức tranh thu trở nên sôi động mà chỉ càng làm tăng thêm sự tĩnh lặng của nó. Tất cả đều gợi sự tĩnh lặng và buồn bã. Cái lạnh trong veo của nước, cái xanh của trời... tạo nên sự yên lặng bao trùm từ bầu trời đến mặt đất. Mọi thứ dường như dừng lại, rơi vào trạng thái im lặng tuyệt đối. Cả người ngồi câu cũng thế. Người ngồi trong tư thế tựa gối ôm cần, không câu được cá nhưng vẫn không bận tâm, trạng thái bên ngoài chỉ là bề mặt; sâu bên trong là tâm hồn tĩnh lặng tuyệt đối. Con người và cảnh vật hòa quyện tự nhiên tạo nên linh hồn của bức tranh thu. Cái tĩnh lặng, cái buồn tuy rõ ràng trong bức tranh nhưng không phải là sự chết lặng, thiếu sức sống; cũng không phải là nỗi buồn chán chường. Kết hợp với cái buồn, cái tĩnh này là sự trong sáng, thơ mộng và sức sống bất diệt của thiên nhiên quê hương.
Phải yêu quê hương tha thiết, có tâm hồn nhạy cảm thì Nguyễn Khuyến mới có thể tái hiện tài tình vẻ đẹp bình dị mà nên thơ của mùa thu làng quê Bắc Bộ trong những câu thơ tự nhiên, giản dị như vậy. Thơ thu Việt Nam phong phú và đặc sắc hơn nhờ những câu thơ như thế của Nguyễn Khuyến.
