‘Ta như vậy’ – Cuốn sách giải thoát tâm trí khỏi mọi sự ràng buộc

'Làm thế nào để giải thoát tâm trí khỏi mọi sự ràng buộc?'

Theo Krishnamurti, ở khắp mọi nơi trên thế giới và trong bản thân mỗi người, có quá nhiều vấn đề quan trọng cần phải giải quyết. Có những nơi chìm đắm trong đau khổ và nghèo đói, những nơi tồn tại sự bất công và không có tình yêu... Con người bị chi phối, bị mắc kẹt trong ham muốn, ganh tỵ, sự chia rẽ, sự thù địch, thất bại và đau khổ... Krishnamurti cho rằng nhiều vấn đề của chúng ta không thể giải quyết được trừ khi có một cuộc cách mạng nền tảng của tâm trí, vì chỉ có một cuộc cách mạng như vậy mới có thể đem lại nhận thức về sự thật.

Nếu chúng ta không nhận ra bản thân mình là “như ta là”, nếu chúng ta không hiểu biết về tư duy của chính mình (đó là thực thể tìm kiếm, không ngừng đòi hỏi, thách thức, tìm kiếm sự khám phá...) thì những suy nghĩ của chúng ta, cuộc tìm kiếm của chúng ta sẽ không có ý nghĩa. Miễn là bộ công cụ tư duy của chúng ta vẫn còn mờ mịt, mơ hồ, bị ràng buộc, thì bất kỳ suy nghĩ nào của chúng ta cũng bị hạn chế, giới hạn. Vì vậy, để giải quyết những vấn đề cốt lõi như đã nêu, vấn đề của chúng ta là làm thế nào để giải thoát trí não khỏi mọi sự qui định.

Theo Krishnamurti, “điều quan trọng là nhận biết sự ràng buộc của chính ta. Và việc nhận thức được rằng chúng ta bị ràng buộc là điều vô cùng khó khăn, không phải điều bình thường”. Theo ông, điều quan trọng nhất là tự hiểu bản thân. Tự nhận ra mình là nguồn gốc của trí tuệ. Tự nhận ra mình không bị ràng buộc bởi bất kỳ sách vở, triết học gia, nhà tâm lý nào, mà là tự nhận biết mình là “như ta là” trong từng khoảnh khắc. Nhận biết bản thân là quan sát những suy nghĩ của chúng ta, cảm xúc của chúng ta, không chỉ ở mức bề ngoài, mà nhận biết sâu sắc cái đang tồn tại mà không phê phán, đánh giá, hoặc so sánh.

“Hãy thử thách thức đi và bạn sẽ nhận thấy rằng đối với một trí não đã được đào tạo qua hàng thế kỷ để so sánh, phê phán, đánh giá, thì việc kết thúc toàn bộ quá trình đó và chỉ đơn giản là quan sát cái đang tồn tại là một thách thức thực sự”, ông nói.

Tác giả mở đầu: “Nếu bạn mong muốn khám phá sự thật, bạn phải hoàn toàn thoát khỏi mọi tôn giáo, mọi sự ràng buộc, mọi tín ngưỡng, mọi quyền lực ép buộc bạn phải tuân theo, điều đó có nghĩa là ở cốt lõi, bạn phải đứng một mình, và điều đó vô cùng khó khăn”. Nhưng nếu không làm như vậy, chúng ta không thể nhìn thấy con đường để khám phá sự thật cốt lõi của bản thân con người và xã hội loài người, để tự mình tìm ra những thay đổi chính đáng và tích cực.

Bạn mới quan trọng, không phải là giáo lý

Trong Lời giới thiệu, sách đã nói rằng: Những cuộc trò chuyện này cốt lõi là để thể hiện cách chúng ta hiểu bản thân mình ra sao, tức là chính chúng ta, trong từng khoảnh khắc hàng ngày - không phải là chúng ta nên như thế nào, như được định nghĩa bởi các giá trị văn hóa, các tôn giáo hoặc các mục tiêu tương lai. Những khám phá như vậy yêu cầu chúng ta phải hiểu về bản thân mình, chứ không phải chấp nhận những gì được ghi ở đây là chính xác.

Krishnamurti khuyên rằng: “Hãy quan sát tâm trí của bạn, hãy nhìn vào những độ sâu mà tâm trí có thể đạt được; vì vậy, điều quan trọng là bạn, không phải là giáo lý. Điều quan trọng với bạn là khám phá sâu hơn vào tư duy của chính mình và ý nghĩa của nó...”

Ông đưa ra một ví dụ: Nếu tôi thực sự muốn hiểu rõ về lo lắng và chấm dứt lo lắng, tôi phải khám phá không chỉ những điều bên trong sự tiến bộ, mà còn là việc hiểu rõ cá nhân muốn cải thiện bản thân mình là gì, và tôi cũng phải biết nguyên nhân gì khiến cá nhân đó cố gắng cải thiện. Tất cả đều là ý thức... Nếu tôi muốn tạo ra một sự cách mạng thực sự trong bản thân, tôi nhất định phải hiểu về toàn bộ quá trình tiến triển của ý thức.

Theo ông, để tâm trí tạo ra những ý tưởng mới, nó không nên bận rộn. Chỉ có tâm trí đầy tham vọng mới làm cho nó bận rộn. Chỉ có sự yên bình của tâm trí, một tinh thần trống rỗng, không có bất kỳ sự chuyển động nào, chỉ khi đó những điều chưa biết mới có thể hiện hữu và hữu ích cho chúng ta - với những vấn đề mà chúng ta quan tâm và cần thay đổi về bản thân và xã hội mà chúng ta đang sống.

Một điều thú vị là trong phần phụ lục của “Như chúng ta là” có một phần về thiền. Và bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng từ năm 1955 của thế kỷ trước đã có một nhà tư tưởng nói về thiền một cách sâu sắc và khác biệt. Ông viết: “Thiền rất quan trọng, nhưng điều quan trọng hơn cả là hiểu rõ thiền là gì, nếu không, tâm trí sẽ bị vướng vào kỹ thuật thuần túy. Chính khi hiểu rõ thiền là gì, tôi mới đang thiền.”

Tác giả tóm tắt, phân tích: “Thiền như là hương thơm của cuộc sống; nó mang trong mình vẻ đẹp mênh mông. Nó mở ra những cánh cửa mà trí não không bao giờ mở được; nó tiến sâu vào những tầng sâu mà một trí não chỉ được dạy đơn giản không thể tiếp cận được... Thiền là một trong những nghệ thuật vĩ đại trong cuộc sống, có thể là vĩ đại nhất, và ta không thể học thiền từ bất kỳ ai... Thiền giúp chúng ta hiểu về bản thân, hiểu về sự thật luôn luôn thay đổi, liên tục diễn ra trong ta, không phải để thấy Thượng Đế, một cảnh giới hay trạng thái hạnh phúc nào khác... Tình yêu nảy nở, đó là thiền...”

Hãy đọc “Như ta là” của Krishnamurti để trải nghiệm nhiều điều thú vị về bản thân và xã hội chúng ta đang sống.