Các giác quan của trẻ bắt đầu hình thành từ giai đoạn thai kỳ. Việc phát triển giác quan đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến cả khía cạnh thể chất và tinh thần của trẻ sau này. Bài tập phát triển giác quan được chú trọng và giới thiệu rộng rãi đến cộng đồng cha mẹ.

Ngay từ khi sơ sinh, trẻ đã có năm giác quan là vị giác, xúc giác, khứu giác, thị giác và thính giác. Những giác quan này giúp trẻ tiếp cận và hiểu về môi trường xung quanh.

Mỗi trải nghiệm của trẻ sơ sinh thông qua giác quan đều tạo ra luồng thông tin được lưu trữ trong não. Những thông điệp này giúp trẻ xây dựng bức tranh về thế giới xung quanh, giúp trẻ hiểu rõ hơn về môi trường xung quanh từ những điều đơn giản nhất.

Sự phát triển của giác quan bắt đầu từ giai đoạn thai kỳ. Trong ba tháng đầu tiên, vị giác, khứu giác và cảm ứng bắt đầu hình thành. Những cơ quan này xuất hiện đầu tiên xung quanh miệng và má, sau đó lan rộng ra phần còn lại của cơ thể.

Chồi vị giác và cơ quan cảm nhận mùi cũng phát triển trong giai đoạn này. Ngay khi chào đời, trẻ có thể nghe, ngửi, nếm và cảm nhận xúc giác, mặc dù tầm nhìn vẫn rất mờ mịt. Mặc dù trẻ chưa hiểu rõ những trải nghiệm mới này, nhưng thông tin này sẽ gửi đến não, giúp trẻ học hỏi và phát triển.

Từ khi mới chào đời, bé sử dụng giác quan để mở rộng mối liên kết đã bắt đầu từ bụng mẹ. Bé quen với giọng nói ấm áp của cha mẹ và thích thú nghe cha mẹ thủ thỉ và nói chuyện.

Giác quan của bé sẵn sàng nhận biết mùi độc đáo của cha mẹ, mùi quen thuộc từ khi còn trong tử cung. Nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng phương pháp da kề da ít nhất 50 phút ngay sau khi sinh giúp bé nhận diện mẹ chỉ qua mùi. Xúc giác cũng giúp bé kết nối với cha mẹ ngay từ những ngày đầu tiên.

Chạm nhẹ có thể làm cho cả cha mẹ và bé cảm thấy vui sướng hơn. Những khoảnh khắc như thế này kích thích hormone oxytocin, hay còn gọi là “hormone tình yêu”. Oxytocin khuyến khích cảm giác gần gũi và tạo ra sự kết nối.

Mát-xa cho bé giúp xây dựng mối liên kết với cha mẹ. Mát-xa sử dụng nhiều giác quan của bé, không chỉ xúc giác. Bé có thể nhìn thấy khuôn mặt của cha mẹ, nghe giọng nói và ngửi mùi hương độc đáo. Những trải nghiệm giác quan này giúp xây dựng một mối quan hệ đặc biệt.

Bé sử dụng giác quan để tìm thức ăn quan trọng cho sự phát triển. Chỉ vài phút sau khi sinh, bé thể hiện sự thích thú với mùi sữa mẹ. Thậm chí, bé có thể quay đầu và hướng về vú mẹ để tự bú.

Vị giác của bé cũng rất nhạy bén. Trong ba tháng đầu, bé có thể phân biệt vị ngọt và vị đắng, thể hiện sự thích thú với vị ngọt. Không có gì ngạc nhiên khi sữa mẹ có vị ngọt tự nhiên.

Chạm nhẹ cũng đóng góp vào sự phát triển của bé, đặc biệt là đối với bé sinh non. Bé sinh non thường tăng cân nhanh hơn và xuất viện sớm hơn nếu được mát-xa khi ở trong NICU.

Khi bé bắt đầu ăn thức ăn đặc, sở thích của bé với một số hương vị có thể bị ảnh hưởng bởi thức ăn mẹ ăn khi mang thai và khi cho con bú. Bé sẽ tiếp tục sử dụng tất cả giác quan để khám phá mùi vị, địa điểm, âm thanh và kết cấu mới từ chế độ ăn uống đa dạng.

Bé sẽ làm giàu kiến thức về thức ăn mẹ đang cho bằng cách kiểm tra kỹ càng. Lăn đậu Hà Lan, lắc cốc nước, bóp mì ống và thỉnh thoảng đưa vào miệng là cách bé phát triển kỹ năng liên quan đến giác quan!

Tất cả giác quan đều quan trọng khi bé học về thế giới xung quanh. Ban đầu, thế giới của bé là một hỗn hợp cảm giác - xúc giác, ánh sáng, mùi, vị và âm thanh. Nhưng trong vài tuần, đường truyền tín hiệu thần kinh của bé bắt đầu phát triển. Con người, đồ vật và sự kiện bắt đầu hình thành trong tâm trí bé.

Bé sử dụng xúc giác để tìm hiểu về hình dạng và kết cấu. Trong những tháng đầu, ngón tay và bàn tay của bé chưa đủ để làm điều này, vì vậy bé có thể sử dụng miệng.

Miệng của bé có nhiều dây thần kinh hơn ở bất kỳ nơi nào khác trên cơ thể. Bé có thể khám phá thế giới bằng cách mút và ngậm đồ chơi. Vì vậy, bé thường đặt mọi thứ vào miệng!

Khi thị giác cải thiện, kỹ năng tay và mắt bắt đầu phát triển. Khi 6-8 tuần, bé có thể di chuyển đầu và mắt để nhìn theo vật. Ở 3 tháng tuổi, bé có thể nhìn vào đồ chơi mà bé đang cầm.

Khi 4-5 tháng, thị giác của bé phát triển đủ để bé hiểu về khoảng cách, cho phép bé vươn tay và nắm đồ chơi. Kỹ năng mới mở ra một thế giới mới để khám phá.

Khi lớn lên, bé tìm kiếm trải nghiệm giác quan mới, thúc đẩy sự phát triển. Nhiều đồ chơi được thiết kế để khuyến khích học tập, nhưng các hoạt động hàng ngày cũng giúp nuôi dưỡng tâm trí bé.

Một chiếc cốc để đổ và múc nước trong bồn tắm rèn luyện kỹ năng vận động và dạy bé về chất lỏng và trọng lực. Một chuyến đi đến công viên với âm thanh, mùi vị và kết cấu mang lại nhiều kích thích giác quan và cũng là cơ hội cho bé thực hành các kỹ năng vận động mới.

Giác quan đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp. Ngay từ khi còn trong bụng mẹ, trẻ đã làm quen với âm thanh của giọng nói cha mẹ và có khả năng nhận biết giọng nói của mọi người, kể cả anh chị em.

Sau khi chào đời, trẻ bắt đầu rèn kỹ năng lắng nghe bằng cách hướng sự chú ý vào những âm thanh quen thuộc. Khi đạt 3 tháng tuổi, trẻ có thể nhìn trực tiếp vào bạn khi nghe giọng nói của bạn. Trẻ có thể bắt đầu cố gắng bì bõm hoặc nói chuyện lại.

Không phải tất cả giao tiếp đều thông qua lời nói, do đó thị giác cũng đóng một vai trò quan trọng. Em bé sớm học cách đọc khuôn mặt của bạn và liên kết nó với giọng nói. Ở 4 tháng, trẻ mong đợi âm thanh lời nói phải phát ra từ một người khớp với khuôn mặt của họ. Trẻ có thể trở nên bối rối và khó chịu nếu không có sự tương ứng này.

Khi trẻ lớn lên và phát triển kỹ năng nói chuyện, trải nghiệm giác quan sẽ giúp trẻ mở rộng vốn từ vựng. Những từ như mịn màng, thô ráp, nhầy nhụa và mềm mại hầu như trẻ không thể hiểu được nếu không tự mình trải nghiệm.

Giác quan của trẻ ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cuộc sống hàng ngày và sự phát triển của trẻ. Mặc dù tất cả trẻ phát triển theo tốc độ riêng, nhưng nếu bạn lo lắng về bất kỳ giác quan nào của trẻ hoặc khả năng xử lý kích thích giác quan, hãy thảo luận với bác sĩ. Bác sĩ có thể hỗ trợ nếu bạn cảm thấy không thể cung cấp trải nghiệm giác quan đúng cho trẻ.

Để trẻ phát triển khỏe mạnh, cần có chế độ dinh dưỡng đảm bảo về lượng và chất. Nếu trẻ thiếu chất dinh dưỡng, có thể dẫn đến vấn đề thừa hoặc thiếu cân, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và vận động.

Cha mẹ nên bổ sung cho trẻ các sản phẩm hỗ trợ chứa lysine, các khoáng chất và vitamin như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B giúp đáp ứng nhu cầu dưỡng chất của trẻ. Những vitamin này còn hỗ trợ hệ tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng và cải thiện tình trạng ăn uống.

Cha mẹ có thể tìm hiểu thêm:

Các dấu hiệu bé thiếu kẽm

Thiếu chất dinh dưỡng và vấn đề tăng cân ở trẻ

Tham khảo nguồn: babycenter.com