Buzz
Khi Thái tử Akihito đến thăm Chicago vào ngày 3/10/1960, yêu cầu duy nhất của ông là đến thuỷ cung Shedd. Thị trưởng Richard J.Daley, một người mê câu cá, đã tặng Thái tử món quà đặc biệt: 18 con cá Thái Dương, loài cá chính thức của bang Illinois. Akihito đã thả chúng vào con hào xung quanh cung điện của mình. Không ngờ rằng điều này đã gây ra một cuộc khủng hoảng sinh thái kéo dài hàng thập kỷ ở Nhật Bản.Sau chuyến công du, Akihito yêu cầu Cơ quan Thuỷ sản quốc gia lai tạo 15 con cá Thái Dương còn sống sót để thả vào tự nhiên và phát triển như một loài cá mới, có biệt danh là cá hoàng tử. Đàn cá con của bluegills được thả vào hồ Ippeki-ko ở tỉnh Shizuoka Nhật Bản. Kỷ niệm sinh thành công của cá hoàng tử được ghi nhận bằng một bia đá đặt bên bờ hồ.
Nakai Katsuki, một nhà khoa học tại bảo tàng Hồ Biwa, đã nghiên cứu về loài cá xâm lấn và chia sẻ: “Vào thời điểm đó, chúng tôi không gặp vấn đề nghiêm trọng nào liên quan đến loài xâm lấn. Bluegill không đáng sợ theo cách chúng kiếm ăn, chúng không phải là động vật ăn thịt hung dữ. Chính phủ Nhật Bản cũng ngừng nuôi bluegill vì chúng chậm lớn trong điều kiện nuôi nhốt. Trong một thời gian, bluegill đã bị lãng quên'.
Loài cá này đã phát triển ẩn dật trong tự nhiên, sinh sôi nảy nở ở các sông, hồ, suối tại Nhật Bản. Dần dần, chúng mở rộng chế độ ăn từ côn trùng, sinh vật phù du và thực vật thuỷ sinh sang tôm và trứng cá bản địa. Tại Bắc Mỹ, bluegill sinh sản nhanh và sống lâu, trong khi ở Nhật Bản, cá địa phương kiểm soát quần thể bluegill bằng cách ăn trứng và cá con của chúng.
Vào năm 2000, Saitoh - một chuyên gia về di truyền và tiến hoá cá, đã đến Mỹ để theo dõi nguồn gốc của cá bluegill. Các nhà khoa học Nhật vẫn cãi nhau về việc loài cá này có thực sự bắt nguồn từ đâu. Nhóm nghiên cứu đã so sánh DNA từ 13 quần thể bluegill Mỹ với 56 quần thể bluegill ở Nhật. Kết quả cho thấy, tất cả cá hoàng tử trong nghiên cứu có nguồn gốc từ 15 con bluegill của Akihito. Sự hạn chế về đa dạng di truyền không ngăn cản khả năng sinh sôi của chúng.
Ngày nay, bluegill đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với các loài cá bản địa trên khắp đất nước. Tại hồ Biwa, hồ nước ngọt lớn nhất và cổ kính nhất Nhật Bản, bluegill đã tiêu diệt quần thể cá chép Crucian. Vì vậy, chính phủ tỉnh Shiga đã thiết lập một khoản thưởng 3 USD cho mỗi kg bluegill bắt được để khuyến khích ngư dân săn bắt chúng. Đồng thời, họ cũng áp đặt mức phạt 1.000 USD cho việc thả bluegill và cá vược để làm mồi câu. Các nhóm nghiên cứu còn phát triển các bẫy để bắt bluegill và trứng của chúng.
Vào năm 2002, Bộ Môi trường Nhật Bản chính thức công nhận bluegill là một mối đe dọa xâm lấn. Chính phủ tỉnh đã tạo ra một trang web chia sẻ công thức nấu ăn từ bluegill để khuyến khích mọi người tiêu thụ cá này. Các nhà hàng cũng được khuyến khích bán sushi và các món ăn từ bluegill.
Vào tháng 6/2005, Đạo luật cấm nhập khẩu các loài ngoại lai xâm lấn tại Nhật Bản đã đưa bluegill vào danh sách 97 loài bị cấm. Hai năm sau, Nhật hoàng Akihito chính thức lên tiếng xin lỗi về việc mang loài cá này đến Nhật Bản.
Vào năm 2007, ước tính dân số cá hoàng tử đã đạt 25 triệu con. Cùng với loài cá vược, nhập khẩu từ Mỹ để phục vụ việc câu cá từ những năm 1970, chúng trở thành kẻ xâm lấn chiếm đến 90% lãnh thổ ở hồ Biwa. Đây trước đây là nơi sinh sống của 30 loài cá bản địa.
Chính quyền tỉnh Shiga đã chi ra 1,2 triệu USD để loại bỏ 420 tấn cá xâm lấn khỏi hồ. Nhờ vào các hoạt động đánh bắt thương mại liên tục do chính phủ tài trợ, quần thể cá bluegill đã giảm đi một nửa kể từ đó. Trong 3 năm qua, nỗ lực loại bỏ bluegill đã tốn cho chính quyền tỉnh Shiga 270.000 USD/năm. Mặc dù tốn kém, nhưng công việc này vẫn phải tiếp tục. Nếu không, dân số cá hoàng tử sẽ tăng trở lại nếu hoạt động đánh bắt dừng lại.
Theo Kenji Saitoh, một nhà nghiên cứu tại Cơ quan Giáo dục và Tài nguyên Thuỷ sản Nhật Bản, trong suốt 6 thập kỷ qua, loài cá này đã trở thành nỗi ác mộng ở các sông và hồ nước ngọt ở Nhật Bản, làm hại và tiêu diệt các loài cá bản địa, đe dọa sự đa dạng sinh học.
