Tác động của Người Dơi: Đây là cách bạn tăng cường bản thân thông qua một nhân cách thứ hai

Trở thành Người Dơi và làm việc hiệu quả hơn, tại sao không?

Làm thế nào các ngôi sao hàng đầu thế giới có thể duy trì quyết tâm và tự tin trên sân khấu, khi nỗi sợ hãi và áp lực đều đang rình rập họ? Nếu hỏi Beyoncé và Adele, họ sẽ khuyên bạn hãy phát triển một nhân cách thứ hai cho bản thân.

Beyoncé đã biểu diễn dưới cái tên mạnh mẽ và tự tin là “Sasha Fierce”, cho phép cô thể hiện sự tự tin và gợi cảm hơn. “Khi tôi nghe âm nhạc, đi vào đôi giày cao gót, đúng vào khoảnh khắc mà tôi thường thấy bối rối... thì Sasha Fierce xuất hiện, tất cả đều thay đổi”, Beyoncé chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn năm 2008. Cô giữ nhân cách này cho đến năm 2010, khi cảm thấy đã đủ trưởng thành để không cần nó nữa.

Sau khi gặp Beyoncé, Adele cũng quyết định tạo ra một nhân cách mới cho bản thân. Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Rolling Stone vào năm 2011, Adele tiết lộ rằng nhân cách này mang tên “Sasha Carter”, kết hợp giữa Sasha Fierce của Beyoncé và ngôi sao âm nhạc đồng quê nổi tiếng June Carter. Cách tiếp cận này đã giúp Adele có những màn biểu diễn đáng nhớ trong giai đoạn thăng hoa của sự nghiệp.

Mặc dù có thể giống như việc nghệ sĩ chọn cho mình một nghệ danh, nghiên cứu mới chỉ ra rằng hành động này có thể mang lại lợi ích tâm lý cụ thể. Việc phát triển một nhân cách thứ hai cũng có thể giúp “tạo ra khoảng cách với bản thân - tách biệt cá nhân”, tức là có thể nhìn nhận tình hình từ một góc độ không bị chi phối bởi cảm xúc hiện tại.

“Tạo khoảng cách với chính mình giúp ta có thời gian suy nghĩ dựa trên lý trí về tình hình hiện tại”, Rachel White, trợ lý giáo sư ngành tâm lý tại Đại học Hamilton, chia sẻ. Điều này giúp chúng ta đối diện với cuộc sống một cách tỉnh táo giữa những thách thức, tăng sức mạnh trước những khó khăn và giúp chúng ta tự quyết định tốt hơn.

Thay đổi góc nhìn cá nhân

Ethan Kross, giáo sư tâm lý học và giảng viên tại Đại học Michigan, đã dành nhiều thập kỷ để nghiên cứu vấn đề này. Ông cung cấp bằng chứng cho thấy, ngay cả khi chỉ có sự thay đổi nhỏ về góc nhìn của một người, họ vẫn có khả năng kiểm soát cảm xúc của mình tốt hơn.

Trong một thử nghiệm, người tham gia được yêu cầu đánh giá về cảm xúc của họ khi đối mặt với những tình huống khó khăn sẽ xảy ra trong tương lai, như một bài kiểm tra quan trọng. Nhóm đầu tiên, người hoàn toàn hòa mình vào tình huống, được yêu cầu miêu tả cảm giác của họ như thể họ đang trải qua trực tiếp tình huống đó; nhóm thứ hai lại nhìn nhận vấn đề từ một góc độ xa lạ, như thể họ là một người thứ ba đang quan sát mọi thứ.

Sự khác biệt giữa hai nhóm rất rõ ràng: những người nhìn nhận từ góc độ xa không cảm thấy lo lắng. Việc quan sát từ xa còn tăng cảm giác tự tin, khi nhóm thứ hai cảm thấy họ có khả năng kiểm soát tình huống và đạt được mục tiêu.

Trong các thử nghiệm khác, người tham gia được yêu cầu phát biểu trước đám đông. Trước khi bắt đầu, nhóm nghiên cứu khuyến khích mỗi người nghĩ về cảm xúc của mình về thử thách đó từ một góc nhìn khách quan, như thể họ đang nhìn nhận tình huống từ hai cái nhìn khác nhau. Tương tự như phương pháp “tạo khoảng cách cá nhân”, phương pháp này cũng nhằm mục đích khuyến khích người tham gia nhìn nhận tình huống một cách khách quan.

Nhìn nhận tình hình từ góc nhìn thứ ba giúp người thực hiện thử thách vượt qua lo lắng cá nhân, giảm bớt tác động của cảm xúc và những biểu hiện vật lý, như tăng nhịp tim và huyết áp, thường xảy ra khi đối mặt với tình huống căng thẳng. Theo nhận xét của các nhà quan sát trong thử nghiệm, sự tự tin hiện diện trong mỗi phần trình bày của từng người.

Hướng tới mục tiêu lớn hơn

Việc tạo ra khoảng cách với bản thân dường như mang lại những kết quả tích cực cho cá nhân thông qua khả năng nhìn nhận tổng thể dễ dàng hơn. Điều này đặt ra câu hỏi liệu ta có thể cải thiện các khả năng tự kiểm soát bằng cách tập trung vào mục tiêu lớn hơn mà không để lạc lối trong những thứ phân tâm.

Một thử nghiệm khác nhằm kiểm tra liệu khả năng giải quyết vấn đề có được cải thiện nếu người tham gia đã thực hiện việc 'tạo khoảng cách với bản thân' từ trước. Trong thí nghiệm này, nhóm nghiên cứu yêu cầu người tham gia tự đưa ra lời khuyên cho bản thân thông qua việc nói chuyện với mình dưới góc nhìn thứ ba, như 'bây giờ phải tập trung hết sức vào từng câu hỏi', như thể họ đang trò chuyện với một người bạn thân thay vì tự trò chuyện với mình.

Ngoài việc cải thiện khả năng giải quyết vấn đề, hiệu quả này cũng được thể hiện trong việc đánh giá thái độ của người tham gia trước khi làm bài kiểm tra; kết quả cho thấy nhóm tự đưa ra lời khuyên cho bản thân sẽ có quyết tâm cải thiện kết quả đầu ra mạnh mẽ hơn.

Tăng tính tự chủ, phương pháp giãn cách cá nhân có thể cải thiện sức khỏe tinh thần của một người. Nó có thể giúp củng cố ý định tập thể dục hoặc giúp họ chống lại sự cám dỗ từ những thứ không lành mạnh, như đồ ăn vặt chẳng hạn. Không thể coi thường tiềm năng của phương pháp này, theo Celina Furman, nhà nghiên cứu tâm lý xã hội tại Đại học Minnesota, “hiện nay, rất ít chiến lược kiềm chế bản thân có khả năng cải thiện thói quen ăn uống”.

Trong quá trình làm việc với Ethan Kross, cô Furman đã thực hiện thử nghiệm trong đó, nhóm tham gia được yêu cầu thực hiện phương pháp giãn cách cá nhân khi đối mặt với các lựa chọn ăn uống khác nhau, ví dụ như so sánh giữa hoa quả và kẹo. Khi một người tham gia, tên là Thành, hỏi “Thành muốn ăn gì?” thay vì tự hỏi “Mình muốn ăn gì?”, khả năng cao Thành sẽ chọn món ăn lành mạnh hơn.

Cần có nhiều nghiên cứu hơn để kiểm chứng lợi ích lâu dài của phương pháp giãn cách cá nhân, nhưng Furman tin rằng đây có thể là cách hiệu quả để giảm cân. Thậm chí, có thể áp dụng phương pháp này vào các ứng dụng hỗ trợ giảm cân trên điện thoại, với những thông điệp như “một người thứ ba đang đề xuất chế độ ăn uống cho bạn”.

Hiệu ứng Người Dơi

Các nhà tâm lý học thiếu nhi quan tâm đến khả năng tăng cường ý chí thông qua phương pháp giãn cách cá nhân; họ cho rằng, kỷ luật bản thân cũng quan trọng như chỉ số IQ khi đánh giá kết quả học tập.

Một vài năm trước, trợ lý giáo sư tâm lý học White đã quan sát một nhóm trẻ 6 tuổi khi chúng tham gia vào trò chơi máy tính, với màn hình hiển thị liên tục các hình ảnh và các em phải ngay lập tức nhấn nút khi thấy hình ảnh của pho mát. Dù bản thân trò chơi không có gì thú vị, các em được khuyến khích rằng “đây là một hoạt động rất quan trọng”, và rằng nếu các em kiên trì thực hiện tác vụ càng lâu càng tốt thì sẽ giúp ích cho nghiên cứu khoa học nhiều hơn - mục đích là khuyến khích sự kiên nhẫn trong việc thực hiện tác vụ. Bên cạnh đó, các em còn có cơ hội tiếp cận với những trò chơi trên iPad, với hy vọng sẽ làm cho việc này trở nên thú vị hơn.

Trước khi bắt đầu bài thử, nhóm trẻ được khuyến khích nghĩ về cảm xúc cá nhân, đặc biệt khi thử nghiệm trở nên nhàm chán. Một số được khuyên đặt câu hỏi “Mình có đang cố gắng làm việc không?”, trong khi số khác đặt câu hỏi ở ngôi thứ ba, ví dụ như “Liệu Kim có đang cố gắng làm việc không?”. Nhóm thứ ba được khuyến khích chọn một nhân vật mà họ yêu thích, như siêu anh hùng Batman, thậm chí có cả trang phục siêu anh hùng để mặc. Khi cảm thấy nhàm chán, họ được khuyến khích đặt câu hỏi như thể họ là nhân vật mình đang hóa trang, ví dụ như “Liệu Batman có đang cố gắng làm việc không?”.

Các nhà nghiên cứu tin rằng một nhân cách khác có thể là phương pháp giãn cách cá nhân hiệu quả nhất, và kết quả chỉ ra điều này là chính xác. Thời gian xử lý “tác vụ phô mai” của trẻ nghĩ ở ngôi thứ ba lớn hơn 10% so với trẻ nghĩ ở ngôi thứ nhất, và trẻ “siêu anh hùng” có thời gian làm việc dài nhất. Thời gian làm việc của trẻ “siêu anh hùng” dài hơn trẻ đặt câu hỏi ở ngôi thứ ba 13%.

Nhà nghiên cứu White còn phát hiện ra rằng một nhân cách khác giúp trẻ tập trung tốt hơn khi tham gia trò chơi thẻ bài phức tạp, mà trò chơi này có luật lệ thay đổi liên tục. Một lần nữa, “hiệu ứng Người Dơi” có tác động tích cực đến sự tập trung và ý chí của trẻ.

Dù chỉ là thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, nhà nghiên cứu White hy vọng rằng các phương pháp này có thể cải thiện các tình huống cần sự tự chủ. Cuối cùng, bài thử về kiên nhẫn cũng gần như là làm bài tập cho trẻ, khi họ phải đưa ra quyết định giữa những cám dỗ như TV hay điện thoại di động.

Cô White nghĩ rằng điều này cũng có thể hữu ích trong việc duy trì tinh thần làm việc khi đối mặt với thách thức mới. “Việc giả dạng một nhân cách khác, đánh giá tình huống từ xa có thể giúp vượt qua tình trạng vô vọng thường xảy ra khi học một cái gì đó mới”.

Trong trường hợp này, Beyoncé sẽ làm gì?

Dựa trên những kết quả nghiên cứu và lợi ích tổng quát của việc giãn cách cá nhân, cô White cho rằng chúng ta đều có khả năng cải thiện khả năng kiểm soát cảm xúc, tự chủ và duy trì sự cân bằng bản thân bằng cách tạo ra một “Sasha Fierce” riêng của mình.

Nếu bạn muốn thử nghiệm trực tiếp, cô White đề xuất chọn suy nghĩ của những người khác nhau để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau, như một thành viên thông minh trong gia đình để xử lý vấn đề cá nhân, hoặc một người có kinh nghiệm trong công việc để giải quyết một vấn đề công việc cụ thể.

Dù bạn chọn nhân cách nào đi nữa, việc thực hành phương pháp giãn cách cá nhân có thể tạo ra khoảng cách giữa chúng ta và những cảm xúc xao lãng, cũng như nhắc nhở chúng ta về hành động mà chúng ta cần thực hiện. Dù đó là bằng cách đặt mình vào vị trí của người khác, một người mà chúng ta ngưỡng mộ, hoặc thậm chí là Beyoncé, thì chút sáng tạo đó có thể hướng dẫn chúng ta tiếp cận với bản ngã mà chúng ta mong muốn trở thành.