'Tác phẩm “Lụa” trở lại sau 20 năm '- Sự kết hợp độc đáo giữa nét đẹp phương Đông và phương Tây

Để hiểu sâu hơn về tầng lớp nghệ thuật trong cuốn “Lụa” của Alessandro Baricco, buổi trò chuyện có chủ đề “Lụa và một cuộc gặp gỡ với Nhật Bản” đã được tổ chức vào sáng 10-4 tại TPHCM với sự tham gia của dịch giả Quế Sơn (người dịch tiểu thuyết “Lụa”), nhà văn - nhà nghiên cứu Nhật Chiêu và Tiến sĩ Đào Lê Na.

Xuất hiện lần đầu tại Việt Nam vào năm 2000 thông qua bản dịch của dịch giả Quế Sơn (dịch từ bản tiếng Pháp), sau đó, tác phẩm đã được dịch sang một phiên bản khác và phát hành vào năm 2007. Gần đây, “Lụa” đã trở lại với độc giả thông qua bản dịch của Quế Sơn. Sau 20 năm, tác phẩm đã được chỉnh sửa lại với nhiều điều chỉnh mới khi dịch giả đã dành nhiều thời gian để xem xét lại bản dịch tiếng Việt so với bản tiếng Ý “Seta” được in năm 2013 của NXB Feltrinelli.

Tạo ra sức hút cho một cuốn tiểu thuyết dù chỉ với 150 trang (bản tiếng Việt), trong khi bản gốc chỉ có 90 trang, dịch giả Quế Sơn cho rằng, “Lụa” có thể đã chịu ảnh hưởng từ vở nhạc kịch “Madame Buterfly” của Giacomo Puccini. Ngoài sự gần gũi với bối cảnh, hai tác phẩm còn tái hiện những cuộc gặp gỡ giữa người đàn ông Tây phương và phụ nữ Nhật Bản.

Dịch giả cũng chia sẻ: 'Baricco đã tiết lộ rằng khi viết, ông thỉnh thoảng đọc to một đoạn văn để kiểm tra hiệu ứng ngôn ngữ, và khi dịch Lụa, có những phần tôi cũng đọc to và nhận ra sự nhẹ nhàng của tiếng Việt hơn cả tiếng Ý hay tiếng Anh”.

Nhà nghiên cứu Nhật Chiêu phân tích rằng lối viết của Baricco trong “Lụa” là sự kết hợp của nghệ thuật văn chương Ý và Nhật Bản, đặc biệt là ở dạng truyện ngắn. Ông, là người nghiên cứu văn chương Nhật và quan tâm đến văn học đương đại Ý, đã nhận ra sự độc đáo của cuốn Lụa ở những khoảnh khắc yên bình giữa các chương, tạo nên những khoảnh lặng đáng giá. Ông cũng nhắc đến khái niệm “dư bạch” (phần lụa trắng không vẽ gì - PV) trong tranh thủy mặc Trung Hoa, sự súc tích của thơ Haiku Nhật Bản để khẳng định phong cách của nhà văn Ý Alessandro Baricco qua Lụa đã đạt tới vẻ đẹp tối giản, ý tại ngôn ngữ rất Nhật Bản.

Với bản sắc là nhà nghiên cứu âm nhạc, tác phẩm Lụa của ông mang tính chất âm nhạc. Dịch giả Quế Sơn cho biết, điều này được thể hiện qua cấu trúc của tiểu thuyết, giống như một vở opera. Đồng thời, đối thoại trong tác phẩm rất ngắn gọn, sử dụng từ ngữ rất sắc bén. Điều này cũng là điểm chung với các nhà soạn nhạc opera.

Nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu nổi tiếng về văn chương và văn hóa Nhật Bản như: “Ba ngàn thế giới thơm”, “Câu chuyện văn chương phương Đông”, “Nhật bản trong chiếc gương soi”,… Vì thế, khi giải mã sức hút của “Lụa”, ông nhận ra dấu ấn phương Đông (cụ thể là Nhật Bản) rất sâu sắc trong đó.

Ở Việt Nam, “Lụa” đã được dịch thành 2 phiên bản, nhưng phiên bản của dịch giả Quế Sơn được người đọc ưa chuộng hơn. Ông cho biết từ khi xuất bản phiên bản dịch đầu tiên đến nay, sức hút của “Lụa” vẫn còn sống mãi trong lòng độc giả dù ông đã dịch nhiều cuốn sách khác. 'Chỉ với một địa danh Teraya, tôi đã phải mất đến gần 20 năm mới tìm ra nguyên âm Hán Việt là Tự Cốc', dịch giả chia sẻ. Sau 20 năm, phiên bản “Lụa” năm 2021 đã được chỉnh sửa lại nhiều sau khi dịch giả Quế Sơn dành nhiều thời gian để xem xét lại bản dịch tiếng Việt so với bản “Seta” in năm 2013 của NXB Feltrinelli.

Việc dành ra tới 20 năm để chăm chút cho một bản dịch dày chưa đến 150 trang của một tác phẩm nổi tiếng cũng là một cuộc hành trình ý nghĩa đối với dịch giả. Ông nói rằng tâm huyết với “Lụa” bởi tác phẩm có những phẩm chất mà độc giả có thể cảm nhận theo cách riêng của mỗi người. “Lụa” mở ra nhiều khung cảnh, gợi lên nhiều chủ đề, thêm vào nhiều màu sắc mà vẫn mang trong mình nhiều bí ẩn.

 Mytour tổng hợp