
Biểu tượng của văn hóa Nho giáo
Cuốn sách Văn Miếu Việt Nam - Khảo cứu là tác phẩm đầu tiên về hệ thống Văn Miếu trong nước
Cuốn sách Văn Miếu Việt Nam - Khảo cứu sử dụng tư liệu thực chứng để mô tả hệ thống Văn Miếu Việt Nam
Sách Văn Miếu Việt Nam - Khảo cứu khám phá về Văn Miếu ở các nước Đông Bắc Á và khoa cử Nho học Việt Nam
Nền khoa cử Nho học tại Việt Nam kéo dài từ năm 1075 đến 1919 với nhiều biến động lịch sử
Trong hơn 1.000 năm, khoa cử Nho học đã đào tạo gần 2.900 học giả với các học vị cao cấp
Nhìn vào quá khứ, chúng ta thấy rằng, người Việt luôn lấy những điều tích cực nhất từ tri thức Nho giáo và học thuật cổ truyền để xây dựng đất nước mạnh mẽ và độc lập, gìn giữ văn hóa dân tộc sâu sắc.
Các nhà văn cũng cho biết rằng Văn Miếu không chỉ là biểu tượng của sự tôn trọng đối với tri thức, mà còn khuyến khích phát triển giáo dục và tôn vinh lòng yêu học, truyền thống đạo đức.
Văn Miếu ở Việt Nam
Văn Miếu Quốc gia Việt Nam đã có mặt từ thế kỷ XI (1070) và phát triển thành hệ thống quốc gia vào đầu thế kỷ XIX (1803) khi vua Gia Long ra lệnh lập Văn Miếu ở các tỉnh thành trên toàn quốc.
Dựa trên nhiều nguồn tư liệu, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận rằng có tổng cộng 2 di tích Văn Miếu Quốc gia, 28 di tích Văn Miếu tỉnh, và 444 di tích Văn Miếu ở cấp huyện, phủ, xã, thôn.
Về phần Văn Miếu cấp quốc gia, có 2 di tích quan trọng là Văn Miếu - Quốc tử Giám Thăng Long ở Hà Nội và Văn Miếu - Quốc tử Giám ở Huế.
Cả hai Văn Miếu này được xây dựng tại trung tâm của Đại Việt - Đại Nam Việt Nam, thể hiện ý chí kiên cường của dân tộc trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa.
Cùng với vai trò của Quốc tử Giám, hai Văn Miếu này còn là nơi gắn kết văn hóa truyền thống và tổ chức các hoạt động học thuật có ảnh hưởng toàn quốc.
Trong sách này, độc giả sẽ tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, nội dung của các bảng ghi danh, cũng như các hoạt động tôn vinh tri thức diễn ra tại 2 Văn Miếu cấp quốc gia.
Đối với Văn Miếu cấp tỉnh (hay còn được biết đến trong thời kỳ Trung đại), có tổng cộng 28 di tích được phân bố theo địa bàn như sau:
Miền Bắc hiện có tổng cộng 14 Văn Miếu, bao gồm Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hưng Hóa (Phú Thọ), Sơn Tây, Hải Dương (Mao Điền), Nam Định, Bắc Ninh, Cao Bằng, Quảng Yên (nay là Quảng Ninh), Hưng Yên (Xích Đằng), Ninh Bình, và Thanh Hóa.
Miền Trung có tổng cộng 10 Văn Miếu, gồm Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa (Diên Khánh), và Bình Thuận.
Miền Nam có tổng cộng 4 Văn Miếu, bao gồm Trấn Biên (Biên Hòa, Đồng Nai), Gia Định (nay là TP.HCM), Vĩnh Long, và An Giang.
Chi tiết về các Văn Miếu cấp tỉnh này được trình bày một cách cặn kẽ trong cuốn sách, từ lịch sử đến hệ thống văn bia, bi ký...
Các Văn Miếu ở cấp phủ, huyện, tổng xã, thôn được biết đến với các danh xưng khác nhau như Văn Miếu, Văn thánh, Thánh từ, Văn chỉ. Trong cuốn sách, các tác giả đã trình bày những thông tin cơ bản của 444 di tích, ví dụ như: Bắc Giang: 22, Bắc Ninh: 38, Hà Đông: 33, Hà Nam: 3, Hà Thành: 9; Hà Tĩnh: 7, Hải Dương: 44; Hưng Yên: 34, Nam Định: 30, Nghệ An: 27…
Ngoài việc trình bày chi tiết về hệ thống Văn Miếu, cuốn sách Văn Miếu Việt Nam còn đề cập đến những giá trị lịch sử quan trọng như vai trò của Văn Miếu trong văn hóa Việt Nam, những đóng góp của giáo dục khoa cử Nho học trong lịch sử Việt Nam, và những điểm sáng của hệ thống giáo dục Nho học.
Với cách trình bày toàn diện về hệ thống Văn Miếu, Văn Miếu Việt Nam đã đóng góp vào việc khám phá lịch sử giáo dục Nho học và tìm hiểu về những di tích quan trọng trong văn hiến dân tộc.
