Buzz
Một điều bất ngờ là cá nóc hòm vàng, mặc dù trông chậm chạp nhưng lại rất nhanh nhẹn.
Con cá màu vàng đốm đen này có tên khoa học là Ostracion cubicus, thường được biết đến với cá nóc hòm tròn lưng hoặc cá nóc hòm vàng.
Với màu vàng tươi sáng và các đốm đen tròn, cá nóc hòm vàng giống như một chiếc hộp đen trên nền vàng, giúp chúng cảnh báo khi có nguy cơ tấn công.
Khi bị tấn công, cá nóc hòm vàng sẽ tiết ra chất độc thần kinh Ostracitoxin, có thể giết chết các loài cá khác trong bể nước.
Hầu hết các loài cá có cơ thể mềm mại, nhưng cơ thể của cá nóc hòm vàng lại có bộ xương cứng hình hộp, khiến người ta tự hỏi về quá trình tiến hóa của chúng.
Thực tế bất ngờ là cá nóc hòm vàng, mặc dù trông có vẻ chậm chạp, nhưng lại cực kỳ nhanh nhẹn.
Vào năm 2002, một nhóm nhà nghiên cứu đã sử dụng mô hình in 3D của cá nóc hòm để nghiên cứu về dòng chảy nước quanh cơ thể chúng.
Kỹ thuật sinh tồn này rất quan trọng để duy trì sự ổn định trong dòng nước chảy mạnh.
Các nhà nghiên cứu dường như đã bỏ qua một chi tiết: liệu cá nóc hòm vàng có khó khăn khi cố gắng thay đổi hướng khi bị tấn công đột ngột?
Cá nóc hòm vàng thể hiện sự linh hoạt khi nhanh chóng đối mặt với nguy hiểm bằng cách quay đầu và bơi vào rạn san hô.
Nghiên cứu của S. Van Wassenbergh và đồng nghiệp vào năm 2015 đã phản đối lý thuyết về xoáy nước trước đó, lập luận rằng ảnh hưởng của những xoáy nước này bị triệt tiêu bởi mô men lực sinh ra ở phía trước bộ xương hình hộp của cá nóc hòm, khiến chúng không thể bơi trong tư thế ổn định. Ngược lại, chúng dễ bị “lật người”.
Sự linh hoạt của cá nóc hòm vàng bắt nguồn từ việc sử dụng vây lưng, vây ngực và vây đuôi để lật người nhanh chóng, giúp cơ thể duy trì tư thế ổn định trong dòng nước chảy, tương tự như máy bay trực thăng duy trì sự ổn định trên không trung nhờ cánh quạt nâng và cánh quạt đứng ở đuôi. Khi cần rẽ nhanh, cá nóc hòm chỉ cần uốn cong vây đuôi sang một bên, cơ thể chúng sẽ lật mình, rẽ ngoặt trong một không gian nhỏ.
Điều này đồng nghĩa với việc, sự nhanh nhẹn của cá nóc hòm vàng là sự kết hợp giữa cơ thể không ổn định về mặt khí động học và cách di chuyển của các vây. Hơn nữa, chúng không cần bơi xa, đồng thời còn có nọc độc và 'áo giáp'. Vì vậy, việc từ bỏ tốc độ và chọn sự linh hoạt là một lựa chọn tiến hóa lâu dài.
Nhìn nhận về vấn đề này, một số người có thể hỏi, làm thế nào cá này có thể bơi bình thường với thân thể hình hộp? Nếu bạn đã từng quan sát cá di chuyển, bạn sẽ thấy rằng tất cả chúng di chuyển theo cách giống nhau, tức là sự chuyển động đều đặn của đuôi, thân và sự phối hợp của các vây.
Vây ngực và vây bụng giúp cá duy trì sự cân bằng trong nước, khác biệt với các loại vây khác, vây ngực không thẳng đứng mà nằm ngang, nên chúng vẩy nước lên xuống trong quá trình di chuyển để giúp cá kiểm soát tư thế lên xuống. Vây lưng và vây đuôi giữ cho cá đứng thẳng trong nước, giống như cách sống tàu ở đáy thân tàu.
Vây đuôi không chỉ cung cấp lực bơi mà còn giúp cá thay đổi hướng di chuyển. Khi vây đuôi vung sang trái, cá di chuyển sang trái, khi vây đuôi vung sang phải, cá di chuyển sang phải.
Tuy vậy, do sự đa dạng về môi trường sống và hành vi, chức năng và hình dạng của các vây cũng trải qua những biến đổi tương ứng trong quá trình tiến hóa kéo dài.
Tham khảo: The Paper
