Buzz
Samsung, Google và Apple đều đã công bố các chương trình cho phép người dùng tự sửa chữa thiết bị. Mô hình chung là người dùng hoặc đơn vị sửa chữa độc lập có thể dễ dàng mua linh kiện thay thế, công cụ và hướng dẫn sửa chữa chính hãng một cách thuận tiện thông qua các đối tác như iFixit. Tuy chúng tuyên bố ủng hộ 'quyền được tự sửa chữa' của người dùng, nhưng thực tế chỉ là cách khác để hãng sản xuất tăng thêm lợi nhuận. Theo quan điểm của AndroidAuthority:Thay thế thay vì sửa chữa: Chiến lược đắt đỏ và sai lầm
Có khả năng đến gần các bộ phận quan trọng của thiết bị, đặc biệt là những linh kiện dễ hỏng như cổng sạc hay pin là một phần quan trọng của khả năng sửa chữa thiết bị. Tuy nhiên, nhiều thiết bị điện tử hiện đại lại khó sửa chữa. Chẳng hạn, hầu hết các smartphone của Samsung, kể cả dòng Galaxy S22, có pin bám chặt vào mặt sau của màn hình. Điều này không phải là điều lạ, nhưng điều độc đáo là Samsung không sử dụng keo dính để tháo pin như nhiều hãng khác.
Với thiết kế như vậy, việc tháo cục pin đòi hỏi sử dụng nhiều cồn isopropyl để làm mềm keo, từ đó mới có thể loại bỏ cục pin. Pin Lithium-ion rất nhạy cảm với tác động vật lý như kéo dãn, bóp méo và đặc biệt là nhiệt độ. Do đó, phương pháp sấy để loại bỏ keo không phải là giải pháp trong tình huống này.
Samsung có lẽ nhận ra rằng không phải tất cả người dùng đều có khả năng tự thay pin một cách an toàn. Vì vậy, trong chương trình tự sửa chữa, họ không bán cục pin riêng lẻ mà thay vào đó, họ bán cụm màn hình với pin gắn sẵn phía sau, điều này có nghĩa là thay pin là thay cả màn hình. Điều này tăng chi phí sửa chữa, đặc biệt là đối với những chiếc điện thoại cao cấp với màn hình đắt giá. Người dùng chỉ muốn thay pin, tại sao lại bị ép thay cả màn hình khi màn hình không hỏng?
Không chỉ Samsung, Apple cũng thực hiện điều tương tự trong chương trình tự sửa chữa. Ví dụ, MacBook có bàn phím được dính chặt vào mặt C của máy, không sử dụng ốc vít như hầu hết các laptop khác. Bàn rê cũng được dán vào pin. Nếu MacBook của bạn hết thời gian bảo hành và bàn phím hỏng, bạn sẽ phải thay cả bệ và chi phí sửa chữa sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ thay bàn phím. Tương tự, chương trình tự sửa chữa của Apple có thể bán toàn bộ bệ, bao gồm mặt C và bàn phím, thay vì chỉ bán riêng từng phần.
Kiểm soát cả phần cứng và phần mềm
Câu chuyện này không chỉ xảy ra với Apple mà giờ đây còn là vấn đề của Google với Pixel 6. Các phần cứng cần phải được đăng ký và đồng bộ với nhau, và sử dụng phần cứng không chính hãng có thể dẫn đến việc một số tính năng bị vô hiệu hóa. Chẳng hạn, trên iPhone 13 và Pixel 6, khi sử dụng phần cứng chính hãng, một số tính năng như camera trước và FaceID có thể không hoạt động. Nhưng vấn đề này chỉ được Apple giải quyết thông qua một bản cập nhật vào tháng 11 năm trước. Pixel 6 của Google cũng gặp vấn đề tương tự khi cảm biến vân tay sẽ không hoạt động nếu bạn thay đổi hoặc sửa chữa màn hình. Google đã phải phát hành một công cụ cân chỉnh để khắc phục tình trạng này, nhưng vẫn chưa thể giải quyết một cách hoàn toàn.
Các thách thức trên có thể dễ dàng giải quyết bằng phần mềm, nhưng những nhà sản xuất lại chọn cách đưa người dùng đến trung tâm bảo hành chính hãng. Điều này không gây ra vấn đề khi máy còn trong thời gian bảo hành, nhưng trở thành một trở ngại lớn khi máy đã hết thời gian bảo hành. Đối với những người muốn tự sửa hoặc sử dụng dịch vụ sửa từ bên thứ ba, chi phí có thể rẻ hơn so với việc sửa từ hãng, vì nhiều phần cứng có thể tái sử dụng từ những thiết bị cũ. Việc này không chỉ giảm chi phí mà còn được coi là một giải pháp bảo vệ môi trường.
Để người dùng có khả năng tự sửa, nhà sản xuất cần cung cấp phần mềm độc quyền để máy có thể nhận diện và kích hoạt chức năng cho phần cứng mới. Theo iFixit, kỹ thuật viên ủy quyền của Apple sử dụng phần mềm đám mây để xác thực và đồng bộ số serial của linh kiện thay thế với máy chủ Apple. Nhưng tại sao cần phải có giải pháp như vậy? Hãy tưởng tượng khi bạn tự sửa xe mà không cần phải mua linh kiện chính hãng hoặc sử dụng một phần mềm độc quyền chỉ để thay cái lốp xe?
Không phải cho tất cả
Các hãng triển khai các chương trình tự sửa chữa theo cách đặc biệt, hạn chế sự hỗ trợ thiết bị và chỉ áp dụng tại một số thị trường. Ví dụ, Apple công bố chương trình tự sửa chữa từ 6 tháng trước, nhưng đến nay vẫn chưa mở rộng hỗ trợ. Chương trình chỉ tập trung vào một số dòng điện thoại mới như iPhone 12 và 13 series, và có kế hoạch hỗ trợ thêm máy tính Mac trong tương lai. Điều này có nghĩa là chỉ những người sử dụng iPhone 12/13 mới có cơ hội, còn những người sử dụng các dòng khác hoặc cũ hơn không thể mua được linh kiện chính hãng.
Trái ngược với đó, chương trình của Samsung giới hạn hỗ trợ cho các dòng Galaxy S20/21 và Galaxy Tab S7. Điều này có lẽ dễ hiểu với lượng sản phẩm mới của Samsung mỗi năm.
Chương trình của Google có vẻ hứa hẹn hơn, hỗ trợ từ Pixel 2 trở đi, ra mắt từ năm 2017. Tuy nhiên, Google không rõ ràng về việc có hỗ trợ các dòng a series như Pixel 3a, 4a, 5a hay không.
Ngoài ra, các hãng chỉ mở rộng chương trình tự sửa chữa này tại một số thị trường cụ thể. Ví dụ, ngoại trừ Mỹ, Google thông báo rằng người dùng ở hầu hết các thị trường châu Âu, nơi mà Google Pixel được bán chính hãng, sẽ có cơ hội mua linh kiện từ iFixit. Trong khi đó, Samsung và Apple chỉ hỗ trợ ở Bắc Mỹ.
Liệu các động thái này có thể coi là ủng hộ quyền tự sửa chữa thực sự?
Sau nhiều năm lơ là, các hãng công nghệ đã phải thay đổi trước áp lực từ phong trào tự sửa chữa. Các cơ quan quản lý trên thế giới đang xem xét can thiệp pháp lý và có thể buộc các nhà sản xuất từ bỏ các biện pháp chống sửa chữa, chẳng hạn như việc sử dụng pin dán. Nghị viện châu Âu gần đây đã bỏ phiếu ủng hộ việc cấm sử dụng các loại pin không thể thay thế. Điều này có thể đẩy Samsung và nhiều hãng khác phải thay đổi thiết kế sản phẩm và chấp nhận khả năng sửa chữa thực sự của thiết bị.
Tổng quan, chương trình tự sửa chữa của các hãng hiện nay vẫn chưa thực sự khả thi với những giải pháp hiện có, nhưng chúng có thể là động lực thú vị đằng sau sự quan tâm ngày càng tăng của công chúng, mở ra triển vọng cho các giải pháp mới trong tương lai.
Theo: Android Authority
