Tại sao cảm giác ở nhà trong những ngày bão lại có sức hút lạ thường?

Tựa như một thai nhi yên ổn trong bụng mẹ, người trưởng thành cũng cảm nhận sự ấm cúng khi được thư giãn tại nhà trong những ngày mưa bão.

Một nồi lẩu nóng hổi cùng gia đình hay bạn bè trong những ngày mưa gió có thể khơi dậy niềm khao khát của bất cứ ai. Nếu bạn là người hướng nội và đang sống một mình, một ngày mưa bão lý tưởng là khi bạn có thời gian nghỉ ngơi, thưởng thức mì và trà đào, rồi đọc sách ngắm mưa qua cửa sổ, điều đó đủ khiến trái tim bạn rung động.

Có lẽ mọi người đều cảm nhận được sự hồi hộp và bình yên khi đang an toàn trong nhà vào những ngày bão tố. Nhưng lý do vì sao lại như vậy?

Thực phẩm, nước uống và nơi trú ẩn

Có lẽ tất cả bắt đầu từ thời kỳ tiền sử, khi tổ tiên của chúng ta sống trong các hang động ở Châu Phi, hàng ngày săn bắn và hái lượm trên những thảo nguyên.

Việc đối mặt với những cơn bão không mong đợi đã dạy cho họ bài học quan trọng về việc tích trữ nước và thực phẩm.

Dù người tiền sử có thể không cần phải dự trữ nước trong một thời đại mà nước mưa còn trong sạch và không bị ô nhiễm, nhưng một cái đùi hươu được bảo quản trong hang động chắc chắn đã giúp tổ tiên của chúng ta có bữa ăn đầy đủ khi không thể ra ngoài săn bắn trong những ngày mưa bão.

Người tiền sử có thể không cần vào siêu thị để mua xúc xích hay thịt ba chỉ cho lẩu bão tố, nhưng họ hiểu tầm quan trọng của việc dự trữ thực phẩm cho những ngày không thể ra ngoài. Đó là một nhu cầu đã được lập trình trong di truyền của chúng ta.

Dễ hiểu tại sao các siêu thị lại hết hàng và chợ lại đóng cửa sớm khi mọi người hối hả trở về nhà trong ngày mưa bão. Bởi lẽ, thiếu một trong ba yếu tố: thức ăn, nước uống hoặc chỗ trú ẩn, con người sẽ gặp nguy hiểm.

Điều này cũng lý giải tại sao vào thế kỷ 20, nhà tâm lý học Abraham Maslow khi phát triển tháp nhu cầu đã xếp thức ăn và nước uống vào hàng đầu, trong khi nhu cầu về chỗ trú ẩn nằm giữa nhu cầu cơ bản và nhu cầu về cảm giác an toàn.

Tóm lại, việc được ở trong một ngôi nhà kiên cố, đầy đủ thực phẩm và nước uống trong những ngày bão tố chắc chắn sẽ giúp tâm trí chúng ta cảm thấy bình yên hơn.

Ít nhất, bạn không cần phải lo lắng về những nhu cầu cơ bản để sinh tồn.

Mưa gió, sấm sét và serotonin

Tuy nhiên, sự bình yên trong những ngày mưa bão dường như vượt xa hơn cả việc có đủ thực phẩm và nước uống. Có lẽ có một yếu tố bí ẩn nào đó làm cho việc ngồi bên cửa sổ, quan sát những giọt nước lăn trên kính, nghe tiếng gió rít và sấm sét xa xôi lại có tác dụng như một liệu pháp thư giãn cho trí não.

Chẳng có gì ngạc nhiên khi Youtube và Spotify đã có hàng triệu video và podcast chứa tiếng mưa gió và sấm sét, phục vụ cho những ai khao khát nghe chúng trong khi làm việc, học tập, chuẩn bị ngủ, hoặc đơn giản là không làm gì cả.

Đây là nền kinh tế 'tiếng ồn trắng', với các podcast đóng góp 3 triệu giờ phát nhạc mỗi ngày trên Spotify, mang về 38 triệu USD doanh thu từ quảng cáo và thu nhập 18.000 USD (gần 450 triệu VNĐ/tháng) cho các nhà sáng tạo nội dung chỉ cần sao chép và phát lại âm thanh mưa gió và bão tố.

Nếu bạn phải chi 60.000 VNĐ mỗi tháng cho Spotify hoặc 500.000 VNĐ mỗi năm cho Youtube Premium để nghe tiếng bão không ngừng, tại sao không tận dụng một cơn bão thực sự ngay bên ngoài cửa sổ nhà bạn?

Những âm thanh như mưa rơi, gió thổi, sấm sét xa xôi hay tiếng bão có thể giúp làm dịu trí não, giảm căng thẳng và mệt mỏi, từ đó đưa bạn vào giấc ngủ dễ dàng hơn. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh hiệu quả này, và các nhà nghiên cứu tin rằng họ có thể giải thích được cơ chế của nó.

Não bộ của chúng ta luôn tìm kiếm những kích thích từ các giác quan như thị giác, thính giác, khứu giác và xúc giác. Về cơ bản, chúng ta không thể chịu đựng sự tĩnh lặng hoàn toàn.

Hãy tưởng tượng bạn đang trong một cuộc họp với tất cả đồng nghiệp và sếp đều im lặng. Lúc đó, điều duy nhất mà não bộ của bạn khao khát là một âm thanh nào đó để phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng đó.

Sự khao khát kích thích giác quan khiến não bộ phải tìm kiếm chúng khi thế giới xung quanh không cung cấp bất kỳ sự kích thích nào, như trong một cuộc họp yên lặng, một lớp học không có ai phát biểu, hay một căn phòng hoàn toàn im lặng trong cơn bão.

May mắn thay, chúng ta đã phát hiện ra rằng những âm thanh đồng đều, gọi là tiếng ồn trắng, có thể làm phá vỡ sự im lặng và giúp não bộ cảm thấy hài lòng. Các nghiên cứu cho thấy tiếng ồn trắng có thể kích thích não bộ tiết ra adrenaline, giúp tăng cường sự tập trung.

Âm thanh trắng có thể kích thích hệ thống thưởng dopamine trong não, mang lại cảm giác dễ chịu. Đồng thời, serotonin cũng được giải phóng, giúp làm dịu tâm trí và dễ dàng đi vào giấc ngủ.

Khi bộ ba hormone này được điều chỉnh trong não, cảm giác căng thẳng từ các giác quan sẽ được giảm bớt. Âm thanh của gió, mưa hay sấm chớp ngoài cửa sổ như đang nhẹ nhàng mơn man, massage não bộ.

Hình ảnh mưa bão trong văn hóa đại chúng

Có một lý do tại sao những cơn bão không chỉ bớt đáng sợ mà còn trở nên lãng mạn hơn khi nhìn qua lăng kính văn hóa đại chúng.

Bạn có nhớ cơn lốc xoáy đưa Dorothy đến xứ sở Oz không? Cơn bão đó không chỉ là sự tàn phá mà còn là cánh cửa mở ra thế giới kỳ diệu, nơi cô gặp những người bạn và trải qua nhiều điều tuyệt vời.

Trong văn học, âm nhạc và điện ảnh, bão thường được dùng để tạo cao trào. Dù bão có thể tàn phá và dữ dội, nhưng sau đó, người ta thường thấy những khoảnh khắc yên bình đến kỳ lạ.

Bài thơ 'Mưa' của Trần Đăng Khoa mở đầu với hình ảnh trời mưa dữ dội: 'Ông trời mặc áo giáp đen, ra trận, cây mía múa gươm… Lá khô, gió cuốn, bụi bay cuồn cuộn… Chớp rạch ngang trời, sấm ghé xuống sân… Cây dừa sải tay bơi… Mưa ù ù như xay lúa, lộp bộp rơi…'. Cuối cùng, bài thơ kết thúc bằng cảnh đoàn viên bình yên: 'Bố em đi cày về, đội sấm, đội chớp, đội cả trời mưa.'

Nếu như "Khoảng trời của bé", Thùy Chi,bắt đầu ngay bằng một khung cảnh tang thương: "Cơn bão chiều qua cuốn đi ngôi nhà Từ đây em bé bơ vơ Sẽ không còn cha sẽ không có mẹ nữa", thì bài hát cũng kết thúc bằng "Rộn ràng em bước thênh thang Hồn nhiên như chim bồ câu tung cánh Về một thế giới cho em những gì Tốt đẹp đó là tấm lòng Của bao người".

Victor Vũ trong"Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh" đã tái hiện cảnh lũ về của Nguyễn Nhật Ánh bằng một trường đoạn đầy cảm xúc trên màn ảnh rộng, khi Tường chạy dưới mưa, ba đứa trẻ ngắm trời bão bên cửa sổ. Cuối cùng, sau khi gió kéo đổ nhà, lũ dâng ngập mái lá, những đứa trẻ vẫn hồn nhiên ngồi trên giường chơi thả thuyền giấy:

Không chỉ có điện ảnh và âm nhạc, các sản phẩm văn hóa đại chúng khác như báo chí và mạng xã hội luôn biết cách gợi lên cảm giác yên bình của chúng ta khi được ở nhà trong một cơn bão.

Chẳng hạn, dưới đây là một bài báo, liệt kê cho bạn tới 6 loại lẩu có thể ăn trong một ngày mưa bão:

Còn Facebook của một công ty sách sẽ giới thiệu đến bạn một khái niệm phi chính thống, được gọi làchrysalism: Nó được định nghĩa là"cảm giác tĩnh lặng tuyệt đối trong căn nhà ấm áp và an toàn, trong khi ngoài kia là mưa bão đang ập đến trên mái nhà".

Từ này được John Koenig, tác giả một cuốn sách có tên là "Từ điển những nỗi buồn không tên" nghĩ ra trong lúc anh cố gắng mô tả những cảm xúc hiện sinh chưa từng được bất kỳ ai đặt tên.

Nhưng ở đây, định nghĩa chrysalism được dịch không thực sự sát nghĩa:

Cụm từ 'Cảm giác tĩnh lặng tuyệt đối' được dịch từ 'amniotic tranquillity', trong định nghĩa của Koenig, ám chỉ 'sự bình yên trong nước ối', và sự bình yên này không hoàn toàn tĩnh lặng như bản dịch mô tả.

Cụm từ 'amniotic tranquillity' của Koenig gợi nhớ về giai đoạn đầu đời khi chúng ta còn là bào thai trong bụng mẹ. Trong giai đoạn này, thính giác và thị giác của chúng ta đã phát triển đủ để nhận biết âm thanh và ánh sáng.

Tuy nhiên, khi qua lớp nước ối, âm thanh dù lớn và ánh sáng dù chói cũng bị giảm bớt, chỉ còn lại những tiếng động 'ì ùng' và ánh sáng mờ nhạt xuyên qua tử cung của mẹ.

Những âm thanh và ánh sáng mờ mịt này, giống như tiếng ồn trắng, đã tạo ra cảm giác ấm áp và bảo vệ cho chúng ta.

Như một bào thai được bao bọc trong bụng mẹ, người lớn cũng có thể cảm nhận được sự an toàn tương tự khi ở trong ngôi nhà của mình. Những bức tường và lớp kính dày dạn có thể làm giảm tiếng mưa, gió và sấm bên ngoài thành những âm thanh dễ chịu hơn.