Tại sao cần phải tư duy tích cực?

Nếu muốn vững vàng từ thể chất đến tinh thần, sống như hải âu lướt gió trên những ngọn sóng đại dương, chúng ta cần phải tư duy tích cực.

“Tư duy” thường có nghĩa là suy nghĩ, nhưng nó không chỉ là một hoạt động của não bộ mà còn là một thái độ sống, một cái nhìn về cuộc đời và sự sống, giống như trong cụm từ “thay đổi tư duy”.

Tư duy tích cực chính là “sống tích cực” hay “thái độ tích cực”. Tích cực có nghĩa là không tiêu cực, là khi nhìn mọi sự việc, ta luôn thấy điểm tốt đẹp; nếu thấy điểm xấu, ta có khả năng biến cái xấu thành cái tốt; và luôn hướng đến hành động để cải thiện mọi thứ.

Đặc điểm của tư duy tích cực là tập trung vào cái tốt, ngay cả khi thấy cái xấu cũng phải tìm ra điểm tốt trong đó để làm động lực thúc đẩy mình sống và làm việc, mục tiêu cuối cùng là làm cho cuộc đời tốt đẹp hơn.

Cuộc đời ở đây là cuộc đời của chính mình và của thế giới mình sống. Tức là, cái tốt vừa là động lực thúc đẩy mình sống, vừa là mục tiêu cuối cùng của cuộc sống.

Thông thường, người ta phân chia thế giới thành hai nhóm người: tích cực và tiêu cực. Nhưng thực tế, ai cũng có cả hai khía cạnh này, chỉ khác nhau ở mức độ nào mạnh hơn.

Hơn nữa, ta thường có thói quen tích cực hay tiêu cực tùy theo hoàn cảnh và đối tượng suy nghĩ.

Nhưng tại sao ta phải suy tư tích cực? Trời sinh sao để vậy không được sao? Thực ra, tâm tính của ta không phải do trời sinh. Các yếu tố di truyền chỉ đóng một phần nhỏ, như việc sinh ra có hai tay hai chân, nhưng có đai đen Judo hay một cơ thể yếu ớt là do ta.

Trí lực và tâm lực cũng thế, tích cực hay tiêu cực là do ta. Và thực ra chẳng ai bắt ta phải tích cực hay tiêu cực cả, sống cách nào là do lựa chọn của mỗi người. Nếu muốn làm thư sinh yếu đuối, tối ngày thương mây khóc gió cũng được.

Nhưng nếu muốn mạnh mẽ từ thể chất đến tinh thần, sống như hải âu cưỡi gió trên những ngọn sóng đại dương, thì ta phải tư duy tích cực. Chỉ là vấn đề lựa chọn.

Một trong những câu hỏi thường gặp khi nói đến tư duy tích cực là: “Đôi khi ta cũng cần phải phê phán chứ. 'Critical thinking' cũng cần vậy”.

'Critical thinking', hay tư duy phê phán, là một phương thức suy nghĩ rất quan trọng ngày nay. Thực ra, 'critical' vừa có nghĩa là phê phán, vừa có nghĩa là nghiêm trọng.

Đây là cách suy nghĩ đặt trọng tâm vào nghi vấn, đánh dấu hỏi tất cả các tiền đề, các kết luận, các dữ kiện, các phương pháp làm việc, cho đến khi ta thỏa mãn với độ chính xác của chúng và đi đến một kết luận chính xác.

Nếu nói đến nghi vấn và phê phán tức là phải mang cái xấu (và cái tốt) ra phân tích. Mà nói đến cái xấu là có người nghĩ rằng như vậy không tích cực. Chúng ta sẽ nói đến tư duy phê phán chi tiết hơn trong một dịp khác.

Tại đây, chúng ta chỉ cần nhắc rằng 'critical thinking' (tư duy phê phán) và 'positive thinking' (tư duy tích cực) đều cần thiết và có thể đi đôi với nhau. 'Positive thinking' là một thái độ sống, hơn là một phương thức suy nghĩ. 'Critical thinking' là một phương thức suy nghĩ. Ta có thể dùng 'critical thinking' với một thái độ tích cực, hoặc với một thái độ tiêu cực.

Ví dụ, đối diện các vấn đề giáo dục, ta có thể dùng 'critical thinking' để tìm ra các vấn đề như chương trình học chưa khoa học và thực tiễn, phương pháp giảng dạy còn hạn chế, lương giáo viên thấp, học cụ thiếu thốn… Nếu là người tiêu cực thì ta sẽ ngồi đó nhăn nhó phàn nàn.

Nhưng nếu là người tích cực thì ta sẽ nhìn vào các yếu tố tích cực như văn hóa tôn trọng thầy cô, sự phát triển kinh tế quốc gia, một số công ty viễn thông (Internet) là công ty nhà nước, liên hệ quốc tế tốt, người Việt ở nước ngoài đông, để lập kế hoạch cải cách giáo dục.

'Critical thinking' là phương pháp phân tích để hiểu rõ một vấn đề. 'Positive thinking' là thái độ tích cực khi thực hiện phân tích đó. Cả hai đi đôi với nhau rất tốt.

Tư duy tích cực là chủ động, dùng thái độ của mình để tạo ra thế giới của mình. Thế giới của mình là cơ thể và tâm trí của mình, gia đình, bạn bè, công việc, và những người mình giao tiếp hàng ngày.

Chúng ta chủ động tích cực để làm cho thế giới đó và những người trong thế giới đó trở nên vui vẻ và tích cực hơn. Thay vì sống phản ứng, gặp người vui thì vui, gặp người cau có thì cau có, làm cho thế giới của mình chao đảo từng phút từng giờ, ta chủ động giữ thế giới của mình luôn an vui và tích cực.

Điều này, trên phương diện triết lý, có thể gọi là duy tâm, tức là dùng tâm thức của mình để quản lý bản thân và môi trường sống của mình.

Theo Zing News