Buzz
Từ thời nhà Tống, nhiều học giả đã cố gắng giải thích thứ tự của 12 con giáp.
Con giáp là phần không thể thiếu trong văn hóa châu Á.
Vì sao lại có thứ tự như vậy? Người xưa có lý do gì?
Thuyết 1: Sắp xếp theo thói quen sinh hoạt
Vương Hữu Quang của nhà Thanh đã đề cập đến sự không hợp lý của thứ tự 12 con giáp.
'Lợn cuối, rồng gần cuối, chuột đầu, ai sùng bái? Rồng thần linh, hổ uy mãnh, biểu tượng của phong vân, chỉ đứng ở giữa, mặc dù trên lợn, nhưng lại phải chịu cảnh đứng dưới chuột, có phải trái ngược không!'
Từ thời cổ đại, 12 con giáp được gán cho 12 địa chi và 12 canh giờ. Chuột là Tý, trâu là Sửu, hổ là Dần, thỏ (hoặc mèo) là Mão, rồng là Thìn, rắn là Tỵ, ngựa là Ngọ, dê là Mùi, khỉ là Thân, gà là Dậu, chó là Tuất, và lợn là Hợi.
12 địa chi đại diện cho 12 tháng và 12 canh giờ. Dựa vào thói quen hàng ngày của 12 con giáp, ta có thể giải thích thứ tự này.
Theo học giả Lý Trường Khanh từ thời Nam Tống, Giờ Tý (11 giờ tối - 1 giờ sáng) là lúc chuột hoạt động mạnh nhất, do đó được liên kết với chuột.
Giờ Sửu (1 giờ - 3 giờ sáng), trâu vẫn còn nhai lại thức ăn, chuẩn bị cho việc cày.
Trong giờ Thìn (7 giờ - 9 giờ sáng), rồng mang theo mưa đến.
Trong khoảng Giờ Dần (3 giờ-5 giờ sáng), hổ đang đi săn trong rừng, thời kỳ mà hổ hung dữ nhất.
Khi đến Giờ Mão (5 giờ-7 giờ sáng), trời vẫn chưa sáng, mặt trăng vẫn tỏa sáng, thỏ đang giã thuốc.
Giờ Thìn (7 giờ-9 giờ sáng), rồng đang gây mưa.
Trong thời gian Giờ Tỵ (9 giờ-11 giờ trưa), rắn thu mình trong hang ẩn.
Vào Giờ Ngọ (11 giờ trưa-1 giờ chiều), mặt trời cao ngất, đường phố rộn ràng với sự xuất hiện của các con ngựa.
Vào lúc Giờ Mùi (1 giờ-3 giờ chiều), dê đang thưởng thức thức ăn.
Vào lúc Giờ Thân (3 giờ-5 giờ chiều), khỉ nhảy múa khắp rừng.
Trong khoảng Giờ Dậu (5 giờ chiều-7 giờ tối), gà quay về chuồng.
Khi tới Giờ Tuất (7 giờ-9 giờ tối), chó canh giữ nhà cửa đảm bảo an ninh.
Giờ Hợi (9 giờ-11 giờ đêm), lợn say giấc ngủ.
Tuy nhiên, dù giả thích này thú vị, nhưng không có căn cứ chính xác. Nếu xét về thói quen, gà trống thường gáy vào buổi sáng, nên tương ứng với giờ Mão, không phù hợp với giờ Dậu.
Giả thuyết 2: Sắp xếp theo nguyên tắc âm-dương
12 con giáp được phân chia thành hai nhóm: Âm và Dương. Nhóm Âm bao gồm Sửu, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Hợi; Nhóm Dương gồm Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất. Mỗi nhóm tuân theo quy luật số lẻ và số chẵn tương ứng.
Một sự thật đáng chú ý là số lượng móng vuốt của 12 con giáp cũng phản ánh quy luật âm dương. Hãy để ý, đó là điều thú vị đấy!
Theo Hồng Tốn - một nhà triết học nổi tiếng thời nhà Tống, con giáp được phân thành hai loại theo tiêu chí số lẻ và số chẵn. Sửu, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Hợi có tổng cộng 5 móng vuốt hoặc ngón chân. Trong khi đó, Trâu, Thỏ, Dê, Gà, Lợn đều có 4 móng vuốt hoặc ngón chân.
Có hai loại con giáp đặc biệt: Rắn không chân nhưng lại có cắt lưỡi thành hai phần, do đó được xem như số chẵn. Còn Chuột, đây là trường hợp đặc biệt nhất vì chân trước có 4 ngón (số chẵn), chân sau có 5 ngón (số lẻ).
Giả thiết thứ ba: Dựa vào truyền thuyết dân gian
Truyền thuyết dân gian của người Trung Quốc kể về nguồn gốc của 12 con giáp theo một cách rất đặc biệt và hấp dẫn.
Ngọc Hoàng quyết định chọn 12 con vật để đại diện cho mỗi năm. Trong lúc cử hành nghi lễ, Ngọc Hoàng phát biểu: 'Trâu to nhất nên được đặt ở vị trí đầu tiên'. Tuy nhiên, chuột không đồng ý và cho rằng con người xứng đáng hơn cả trâu vì sự vĩ đại của mình.
Để chứng minh lời nói của mình, chuột cùng các con vật khác xuống trần để kiểm tra. Khi trâu đi ngang qua, người chỉ nhận xét 'Con trâu này thật là béo, thật là khoẻ', mà không nói gì về việc trâu to lớn.
Nhằm chứng minh sự đúng đắn của mình, chuột đã nhảy lên lưng trâu và đứng thẳng bằng hai chân sau. Con người khi nhìn thấy cảnh này đã kinh hãi: “Con chuột này quả là khổng lồ!”. Vì vậy, Ngọc Hoàng đã chọn chuột đứng đầu trong 12 con giáp.
Trong các câu chuyện dân gian, con chuột thường được biết đến với tính cách thông minh và xảo quyệt. Nó đã sử dụng mưu kế để chiếm lấy vị trí quan trọng nhất trong 12 con giáp.
Xưa kia, người dân sống chủ yếu bằng nghề nông. Khi cánh đồng có chuột, nó sẽ bị hủy hoại, nhà cửa có chuột thì bị hỏng, thậm chí gạo thóc cũng bị nó ăn sạch. Tuy nhiên, việc bắt hoặc tiêu diệt chuột không phải là dễ dàng vì chúng rất khôn ngoan. Vì tính thông minh đó, người Trung Quốc xưa cho rằng chuột nên được xếp ở vị trí hàng đầu trong 12 con giáp.
Nguồn: Toutiao, 163
