Buzz
(Mytour) Có khi nào bạn tự hỏi vì sao Đức Phật thích ăn kiêng, trong khi Ngài với vị trí là vị vua tiềm năng của một quốc gia thì lại không mải mê hương vị đặc sản của bất cứ nơi nào?
1. Vì sao Đức Phật chọn ăn kiêng?
Không ít người cảm thấy hoài nghi và tự hỏi vì sao Đức Phật lựa chọn ăn kiêng, trong khi Ngài cùng các môn đồ vẫn có thể tự trồng rau củ, lúa gạo, mì,... để tự nuôi sống bản thân.
Thực tế, việc ăn kiêng của Ngài không chỉ để đáp ứng nhu cầu sinh tồn mà còn mang đến rất nhiều thông điệp và bài học quý giá từ trải nghiệm của mình tới mọi người một cách dễ hiểu nhất có thể.
Từ khi chứng ngộ cho đến khi nhập diệt, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni luôn duy trì phong tục ăn kiêng hàng ngày, ngoại trừ những dịp nhận lời mời đến nhà của một số phật tử quý tộc. Ngài cũng khuyến khích các đệ tử giữ vững tập quán này.
Mục đích của việc Đức Phật chọn ăn kiêng không chỉ là để nuôi dưỡng cơ thể mà còn bao gồm:
Thực tế, việc ăn kiêng của Ngài không chỉ để đáp ứng nhu cầu sinh tồn mà còn mang đến rất nhiều thông điệp và bài học quý giá từ trải nghiệm của mình tới mọi người một cách dễ hiểu nhất có thể.
Từ khi chứng ngộ cho đến khi nhập diệt, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni luôn duy trì phong tục ăn kiêng hàng ngày, ngoại trừ những dịp nhận lời mời đến nhà của một số phật tử quý tộc. Ngài cũng khuyến khích các đệ tử giữ vững tập quán này.
Mục đích của việc Đức Phật chọn ăn kiêng không chỉ là để nuôi dưỡng cơ thể mà còn bao gồm:
1.1 Nhắm về những ai được xin ăn
- Tỉnh tỉnh từ lòng từ bi: Bằng cách mở cửa từng căn nhà, mỗi lần xin ăn, chúng tôi gieo duyên với mọi linh hồn trong bữa cơm chung. Ý đồ là kích thích Phật tính, khơi dậy tình thương sẵn có trong mỗi người.
Mỗi bước đi với chánh niệm, Phật đi khất thực hàng ngày, từ ngôi nhà này sang ngôi nhà khác, từ ngôi làng này sang ngôi làng khác, từ thị trấn này sang thị trấn khác, từ thành phố này sang thành phố khác, từ quốc gia này sang quốc gia khác, chỉ vì muốn đánh thức lòng từ bi mà mọi người đều có, nhờ đó họ giảm bớt tính tham lam, ích kỷ, nhận ra họ vẫn có thể trở thành con người tốt chỉ bằng cách ban cho người khác một bữa ăn.
- Truyền đạt Pháp: Khi khất thực, Đức Phật và các môn đệ mang bát đến từng nhà mà không chọn lọc, cũng không muốn làm nhanh gọn, mong muốn sớm có đủ bữa. Ý đồ không phân biệt ai tốt ai xấu cũng là vì muốn truyền đạt Pháp cho tất cả chúng sinh từ người yêu cho tới người ghét mình.
Đây cũng là cơ hội để truyền đạt Pháp, lan tỏa thông điệp từ bi hỉ xả, lối sống thiện lành. Nếu ai có lòng muốn giải tỏa, Phật sẵn sàng lắng nghe rồi ban cho những lời khuyên phù hợp.
Đây cũng là cơ hội để truyền đạt Pháp, lan tỏa thông điệp từ bi hỉ xả, lối sống thiện lành. Nếu ai có lòng muốn giải tỏa, Phật sẵn sàng lắng nghe rồi ban cho những lời khuyên phù hợp.
Bước chân khất thực của Phật không gò bó, vì lòng từ bi của Ngài rộng lớn, không phân biệt. Không ai cản trở bước chân của Phật, vì Phật đi khất thực khiến mọi người được an ủi.
- Giúp mọi người nhận ra sự khổ đau: Trong cuộc sống, ai cũng phải đối mặt với khổ đau, do nghiệp duyên mà khi sinh ra ở thế giới này có người ít khổ có người nhiều khổ, nhưng không ai thoát khỏi. Đức Phật giúp chúng sinh nhận ra sự khổ đó thì con người sẽ gần nhau hơn, không còn ganh đua, ghen ghét nhau nữa.
Trong cuộc sống không bao giờ yên bình, ai cũng mong có nơi được nương tựa an ủi. Phật đi đến đâu thì mọi người đều mừng, nhà nhà được ấm áp, xóm xóm được thanh bình.
- Nhắc nhở chúng sinh về quy luật sanh, già, bệnh, chết: Tất cả con người cần nhận thức quy luật ấy của cuộc sống mà ai cũng phải trải qua để quý trọng và hỗ trợ lẫn nhau, không nên vì cái nhìn hẹp hòi mà rơi vào tranh chấp, tranh giành và xích mích lẫn nhau chỉ vì mục đích thỏa mãn ít lợi ích nhỏ nhoi và ảo tưởng hào huyền trong thế giới luân hồi đau khổ.
1.2 Đối với bản thân mình là khất sĩ:
- Khống chế bản ngã: Việc xin ăn cùng hành động đưa bát và cúi người giúp họ kiểm soát bản thân, gạt bỏ tính tự cao kiêu ngạo. Không chỉ vậy, không phải ai cũng đồng ý cho, có những nơi còn từ chối các khất sĩ, từ đó họ cũng học được tính khiêm nhường, kiên nhẫn.
- Xua đuổi tính tham lam: Khất thực giúp loại bỏ lòng tham trong tâm của tu sĩ, vì họ chấp nhận bất kỳ điều gì mà không quan trọng, ít nhiều đều như nhau.
Như vậy, các tu sĩ khi khất thực không chỉ xin mà còn cho, là người nhận bố thí nhưng cũng là người bố thí, là người dạy và cũng là người học.
2. Câu chuyện về hành trình khất thực của Đức Phật
Những lời dạy của Phật thông qua các câu chuyện khi đi khất thực trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn bao giờ hết. Chiếc bát khất thực dường như có sức mạnh thu nhận và chuyển hóa mọi nỗi buồn của chúng sinh. Dưới đây là một số câu chuyện ấn tượng nhất về hành trình khất thực của Ngài:
2.1 Phật từ chối lời mời yến tiệc của vua cha
Sau nhiều năm rong ruổi tìm đạo, Đức Phật quay về kinh thành Ca Tỳ La Vệ thăm thân nhân. Lúc này vua cha bất ngờ nhìn thấy hình ảnh Ngài dẫn các đệ tử đi khất thực trên phố và cảm thấy rất thất vọng.
Vua cha đã sắp xếp một bữa tiệc, tin rằng con trai của mình sẽ quay về nhà ăn cơm. Nhưng sau một thời gian chờ đợi mà không thấy, sau đó nhận được tin Phật và đệ tử đi xin ăn nên đã đến đó để xem.
Vua cha Tịnh Phạn bối rối: Tại sao Đức Phật, người đã xuất gia và thành Phật, lại đi xin ăn? Đến khi gặp Đức Phật tại Hoàng cung, vua Tịnh Phạn hỏi: Con đã trở thành Phật, tại sao lại... đi khất thực?
Đức Phật mỉm cười, sau đó giải thích cho vua cha rằng: Người xuất gia không chỉ là một người lữ khách, mà còn là nhà của mọi người. Sự khác biệt giữa người ăn xin và chư Tăng khất thực là người ăn xin đang tìm kiếm thức ăn để sống qua ngày, trong khi chư Tăng khất thực không chỉ nuôi sống thân mình mà còn tu tập và chia sẻ với người khác.
Ngoài ra, hành động này còn có ý nghĩa sâu xa hơn - là gieo duyên với mọi linh hồn trong “bát cơm ngàn nhà”, qua đó thể hiện tình người và giá trị hạnh phúc trong cuộc sống.
Vua cha đã sắp xếp một bữa tiệc, tin rằng con trai của mình sẽ quay về nhà ăn cơm. Nhưng sau một thời gian chờ đợi mà không thấy, sau đó nhận được tin Phật và đệ tử đi xin ăn nên đã đến đó để xem.
Vua cha Tịnh Phạn bối rối: Tại sao Đức Phật, người đã xuất gia và thành Phật, lại đi xin ăn? Đến khi gặp Đức Phật tại Hoàng cung, vua Tịnh Phạn hỏi: Con đã trở thành Phật, tại sao lại... đi khất thực?
Đức Phật mỉm cười, sau đó giải thích cho vua cha rằng: Người xuất gia không chỉ là một người lữ khách, mà còn là nhà của mọi người. Sự khác biệt giữa người ăn xin và chư Tăng khất thực là người ăn xin đang tìm kiếm thức ăn để sống qua ngày, trong khi chư Tăng khất thực không chỉ nuôi sống thân mình mà còn tu tập và chia sẻ với người khác.
Ngoài ra, hành động này còn có ý nghĩa sâu xa hơn - là gieo duyên với mọi linh hồn trong “bát cơm ngàn nhà”, qua đó thể hiện tình người và giá trị hạnh phúc trong cuộc sống.
Sau khi được giải thích, vua Tịnh Phạn hiểu rõ hơn và đã đến gần để rước bát của Phật và mời Ngài cùng các đệ tử về Hoàng cung thọ trai.
2.2 Phật gặp Bà la môn lớn tuổi đi xin ăn
Một buổi sáng sớm, Đức Phật mặc y, cầm bát đi khất thực trong thành Xá vệ. Lúc đó có một Bà la môn già yếu, dùng gậy và ôm bát đi xin ăn từng nhà.
Người này từ xa thấy Đức Thế Tôn, nghĩ rằng: Ngài cầm gậy và bát, đi xin ăn từng nhà. Ta cũng dùng gậy và bát, đi xin ăn từng nhà. Chúng ta đều là Tỳ kheo.
Người này từ xa thấy Đức Thế Tôn, nghĩ rằng: Ngài cầm gậy và bát, đi xin ăn từng nhà. Ta cũng dùng gậy và bát, đi xin ăn từng nhà. Chúng ta đều là Tỳ kheo.
Lúc đó, Đức Thế Tôn nói để giải đáp:
Được gọi là Tỳ kheo
Không chỉ vì đi khất thực
Kẻ tu hành tại nhà
Vì sao được gọi là Tỳ kheo?
Đã xa lìa ác tai
Tu hành các chuẩn mực đạo đức
Tâm hồn không cảm thấy sợ hãi
Đó được gọi là Tỳ kheo.
Sau khi Phật kể xong kinh này, một Bà la môn khác nghe những lời dạy của Đức Phật và tỏ ra hân hoan, vui vẻ tiến lên để thể hiện sự tôn kính.
(Kinh Tạp A-hàm, kinh số 97)
Ta thấy rằng những người tu hành hàng ngày đi khất thực có nét giống khá lớn với những người ăn xin. Tuy nhiên, họ là những khất sĩ, từ 'khất' nghĩa là đi xin - 'sĩ' đề cập đến những người có phẩm hạnh cao quý.
Người xuất gia khác với những kẻ ăn xin thông thường ở chỗ 'tâm không bị lôi cuốn bởi dục vọng, không sợ hãi, tu tập đạo đức', và nhờ vào điều này mà được gọi là Tỳ kheo. Mặc dù cùng đi xin ăn, nhưng những người vẫn 'tu tập đạo đức tại nhà' chỉ là những người đi khất thực mà thôi.
Chỉ khi vượt qua sự chi phối của tham lam và phiền não mới thực sự là Khất sĩ, Tỳ kheo. Một Tỳ kheo thực sự sẽ được mọi người tôn kính, xứng đáng để thọ trai, vì họ đã gieo trồng cánh đồng phước lành cho muôn dân.
Chỉ khi vượt qua sự chi phối của tham lam và phiền não mới thực sự là Khất sĩ, Tỳ kheo. Một Tỳ kheo thực sự sẽ được mọi người tôn kính, xứng đáng để thọ trai, vì họ đã gieo trồng cánh đồng phước lành cho muôn dân.
2.3 Đức Phật gặp tên cướp Angulimāla
Một buổi sáng như bao buổi sáng khác, Đức Phật mặc y, cầm bát, đi khất thực trong thành Savatthi. Sau khi hoàn thành việc khất thực và dùng bữa, Ngài quay trở lại và đi trên con đường mà tên cướp Angulimala thường đi hàng ngày. Mọi người đều cố gắng ngăn chặn, nhưng Đức Phật vẫn đi tiếp mà không sợ hãi, không hề run sợ.
Khi thấy Đức Phật đơn độc đi, tên cướp vui mừng vì chỉ còn thiếu một ngón tay của Người nữa để hoàn thành vòng hoa làm từ 1.000 ngón tay trỏ phải của 1.000 người đã bị hắn sát hại. Angulimala vội vàng lấy kiếm và khiên, đeo cung và tên, rồi chạy theo lưng Đức Phật.
Đức Phật sử dụng siêu năng lực khiến cho tên cướp chạy nhanh nhưng vẫn không thể bắt kịp được Ngài đi với tốc độ bình thường.
Tên cướp ngạc nhiên vì thường thì hắn có thể đuổi kịp con voi, con ngựa, con nai và cả chiếc xe đang chạy, nhưng lần này không thể đuổi theo kịp một kẻ bình thường.
Tên cướp ngạc nhiên vì thường thì hắn có thể đuổi kịp con voi, con ngựa, con nai và cả chiếc xe đang chạy, nhưng lần này không thể đuổi theo kịp một kẻ bình thường.
Tên cướp nói: 'Dừng lại, Sa-môn! Hãy dừng lại, Sa-môn!'.
Đức Phật nhẹ nhàng đáp: 'Ta đã dừng rồi, Angulimala! Và ngươi cũng hãy dừng lại!'.
Tận mắt tên cướp thấy Đức Phật không bao giờ nói dối, nên bối rối về ý nghĩa của lời nói này. Vậy là Angulimala hỏi:
- Khi ông dừng lại và nói rằng: 'Ta đã dừng rồi', còn tôi cũng dừng, thì ông nói 'Tôi đã dừng rồi' có ý nghĩa gì?
- Khi ông dừng lại và nói rằng: 'Ta đã dừng rồi', còn tôi cũng dừng, thì ông nói 'Tôi đã dừng rồi' có ý nghĩa gì?
Phật giải thích: “Đối với mọi chúng sanh, Ta đã từ bỏ vũ khí, còn ngươi, vẫn tiếp tục sử dụng vũ khí, gieo rắc cái chết và hận thù, vì thế ta đã dừng lại trong khi ngươi vẫn chưa dừng lại”.
Khi Phật phát biểu như vậy, Angulimala im lặng, suy tư sâu xa. Dường như những lời nhẹ nhàng ấy đã làm rung động tâm hồn của kẻ sát nhân, khiến hắn nói nhỏ:
- Thưa Thế Tôn, tội lỗi của tôi thật là lớn. Tôi có thể làm thế nào để sửa đổi?
- Thưa Thế Tôn, tội lỗi của tôi thật là lớn. Tôi có thể làm thế nào để sửa đổi?
Nhìn thấy Angulimala đã có sự thay đổi trong tâm ý, Phật mở ra cơ hội cho hắn, đưa hắn vào Tăng phái để có cơ hội tái sinh, từ bỏ tội lỗi, làm mới tâm hồn, và tận hiến cho việc thiện.
Nghe Phật nói, Angulimala ngay lập tức vứt bỏ vũ khí và bộ quần áo xuống hồ sâu, kính lễ Phật và mong được xuất gia. Từ đó, kẻ sát nhân nổi tiếng ở Savatthi trở thành một trong các đệ tử xuất gia của Đức Phật. Dưới sự hướng dẫn của Đức Phật và các Tăng, không mất nhiều thời gian, Angulimala đã đạt được sự giải thoát toàn diện.
