Tại sao một số CEO nổi tiếng như Mark Zuckerberg, Sundar Pichai, Satya Nadella có thể bị sa thải?

Trong khi CEO Tim Cook của Apple đồng ý giảm lương và thưởng để tránh sa thải nhân viên, nhiều lãnh đạo công ty khác lại tránh trách nhiệm bằng cách gánh lý do về khó khăn kinh tế và cắt giảm chi phí.

Theo Business Insider, CEO Sundar Pichai của Alphabet (Google) đã giải thích quyết định sa thải 12.000 nhân viên bằng việc cho rằng ban giám đốc đã xem xét kỹ lưỡng cấu trúc công ty, và đuổi việc là điều cần thiết cho tương lai của công ty.

Tuy CEO Pichai đã tuyên bố sẽ chịu trách nhiệm về quyết định sa thải, nhưng không có hành động cụ thể để chịu phạt.

CEO Pichai không đề cập đến việc Google bị phạt hàng tỷ USD về độc quyền hoặc việc bị Microsoft bỏ rơi dù đã tuyên bố ưu tiên phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Mặc dù CEO Pichai tuyên bố tất cả các tầng lớp lãnh đạo, kể cả ông, sẽ bị cắt thưởng, nhưng 12.000 nhân viên, bao gồm những người đã làm việc tới 20 năm cho Google, lại bị sa thải một cách bất ngờ.

Thực tế, không chỉ riêng Google, mà hàng loạt các CEO của Amazon, Microsoft, Meta, Salesforce đã đẩy công ty vào tình hình khó khăn khi đầu tư quá nhiều vào các dự án mới, hy vọng vào sự phục hồi của ngành công nghiệp sau đại dịch. Thay vì chịu trách nhiệm cho những quyết định sai lầm của mình, họ lại đổ lỗi cho người lao động.

Theo BI, việc buộc phải sa thải hàng nghìn nhân viên không phải là quyết định đúng đắn của bất kỳ CEO nào. Dẫn đầu là CEO Pichai của Google, nhưng cũng bao gồm những người đứng đầu ở các công ty khác. Họ không xứng đáng nhận 280 triệu USD hoặc bất kỳ khoản tiền nào khác mà thay vào đó, họ nên chịu trách nhiệm cho những lỗi lầm của mình.

Trách nhiệm thuộc về cấp dưới

Hầu hết các công ty công nghệ đều tuyên bố rằng tình trạng kinh tế là lý do chính cho việc sa thải nhân viên. Amazon cho rằng việc sa thải là cần thiết vì 'chuỗi cung ứng gặp khó khăn, lạm phát, sản xuất đình trệ và kinh tế bất ổn'. Salesforce và Workday cũng có lý do tương tự cho việc sa thải nhân viên.

Tuy nhiên, theo BI, dù có lý do gì đi nữa, thì chính quyết định sai lầm của các CEO mới là nguyên nhân chính cho tình trạng khó khăn hiện nay. Từ việc Mark Zuckerberg tuyển dụng quá nhiều nhân viên trong thời gian dịch COVID-19 và đầu tư hàng tỷ USD vào thế giới ảo, dẫn đến việc phải sa thải 11.000 nhân viên, cho đến việc Tobi Lutke của Shopify đặt quá nhiều niềm tin vào thương mại điện tử mà không đạt được kết quả, và cuối cùng phải cắt giảm 1.000 nhân viên.

Điều đáng lưu ý là, việc sa thải 10% hoặc thậm chí 90% nhân viên cũng không giải quyết được vấn đề của công ty. Hành động này không giúp tăng năng suất, không tạo ra sự sáng tạo mà chỉ đơn giản là cách để cắt giảm chi phí, cho thấy rằng các CEO chỉ 'giả vờ' làm gì đó để giữ cho giá cổ phiếu không giảm.

Với người lao động, sự phẫn nộ của họ đạt đến đỉnh điểm khi các công ty công nghệ lớn vẫn có lãi lớn, mặc dù lợi nhuận của họ giảm so với cùng kỳ năm trước. Microsoft kiếm được 16,4 tỷ USD mặc dù lợi nhuận quý IV/2022 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước, nhưng công ty vẫn phải sa thải 10.000 nhân viên. Amazon kiếm được 2,8 tỷ USD mặc dù lợi nhuận giảm so với thời điểm cao nhất trong đại dịch, nhưng vẫn ở mức bình thường so với lịch sử của họ, và cuối cùng họ đã sa thải 18.000 nhân viên.

Dĩ nhiên, khi lợi nhuận giảm, nặng nhất phải chịu là nhân viên, không phải CEO. Khi một công ty quyết định sa thải hàng loạt, nhiều công ty khác cũng sẽ làm theo để CEO có vẻ 'nghiêm túc, chịu trách nhiệm' với cổ đông, dù đó có làm tổn thương người lao động đến đâu đi nữa.

Đối với những nhân viên bị sa thải, đặc biệt là những người đã đóng góp lâu dài cho công ty, việc nhận thông báo đuổi việc qua email đột ngột gây tổn thương nặng nề cả về tinh thần và kinh tế. Tuy nhiên, việc này cũng ảnh hưởng đến năng suất làm việc của cả công ty và những nhân viên còn lại, vì không ai muốn cố gắng sáng tạo, làm việc chăm chỉ khi luôn lo sợ rằng họ có thể bị sa thải.

Thậm chí ngay cả khi các CEO cam kết không sa thải, niềm tin vào doanh nghiệp và vào sự đóng góp của nhân viên cũng mất đi khi họ cảm thấy mình chỉ là 'hàng hóa dễ dàng thay thế'.

Quay lại vấn đề cắt giảm chi phí, có nhiều ví dụ về việc tiết kiệm mà không đuổi việc nhân viên, ví dụ như Apple. CEO Tim Cook của Apple đã đồng ý giảm 40% lương thưởng của mình xuống còn 49 triệu USD vào năm 2023.

Mặc dù con số này không đáng để khen ngợi, việc một CEO chấp nhận cắt giảm thu nhập của mình trước khi nghĩ đến việc sa thải nhân viên là điều mà tờ BI đánh giá cao. Tương tự, CEO Pat Gelsinger của Intel cũng đồng ý giảm 25% thu nhập và cắt giảm 15% lương thưởng của ban giám đốc để tránh một cuộc sa thải rộng rãi cho công ty.

Do đó theo BI, tất cả những câu chuyện về khó khăn kinh tế và cắt giảm chi phí chỉ là lý do để bào chữa cho những quyết định sai lầm và tầm nhìn ngắn hạn của các CEO. Nhờ những lý do này cùng với việc sa thải, ban lãnh đạo có thể duy trì danh tiếng của mình và tránh được sự chỉ trích từ cổ đông về kết quả kinh doanh không như mong đợi.

Trách nhiệm lớn, quyền lực lớn hơn

Trong bộ truyện 'Người Nhện' của Stan Lee, có câu trích dẫn nổi tiếng: “With great power, comes great responsibility” (Quyền lực lớn, trách nhiệm lớn đi kèm). Tuy nhiên, điều này dường như chỉ áp dụng trong truyện và với các siêu anh hùng, chứ không bao giờ được liên kết với các CEO.

Theo tờ BI, việc các CEO né tránh trách nhiệm là điều phổ biến tại Mỹ. Văn hóa ca ngợi quá mức của các giám đốc so với nhân viên thông thường đã trở nên phổ biến đến mức các tập đoàn cố gắng cắt giảm chi phí nhưng giữ lại những CEO có quyền lực lớn nhất.

Các con số từ BI chỉ ra rằng mức lương trung bình của CEO tại Mỹ đã tăng đến 1.460% trong khoảng thời gian từ 1978-2021. Tỷ lệ giữa thu nhập trung bình của nhân viên thường và CEO cũng tăng từ 20/1 vào năm 1965 lên 399/1 vào năm 2021.

Khi một giám đốc cấp cao mắc sai lầm, họ thường tránh được hậu quả bằng nhiều cách, trừ khi thiệt hại gây ra quá lớn và ảnh hưởng rộng rãi. Hội đồng quản trị thì không thể kiểm soát được công việc, còn cổ đông chỉ quan tâm đến giá cổ phiếu và lợi ích của bản thân.

Ngược lại, bất kỳ nhân viên nào khiến lợi nhuận của công ty giảm đến mức 2 con số sẽ bị sa thải ngay lập tức.

Tuy nhiên, khi lãnh đạo mắc sai lầm, những nhân viên đã làm việc chăm chỉ và đạt được kết quả tốt cũng là người phải chịu hậu quả. Thậm chí, trong trường hợp điều hành kém hiệu quả, nhiều CEO vẫn nhận được khoản thưởng không hợp lý.

Ví dụ rõ ràng nhất là hãng cho thuê xe Hertz đã sa thải 10.000 nhân viên vào năm 2020 khi đại dịch bùng phát, đẩy doanh nghiệp đối diện với nguy cơ phá sản. Ban lãnh đạo của hãng này đã nhận được khoản thưởng lên đến 16 triệu USD ngay trước quyết định sa thải 10.000 nhân viên, trong đó có CEO Paul Stone nhận 700.000 USD và CFO Jamere Jackson nhận 600.000 USD...

Rõ ràng, những người có mức lương cao nhất và quyền lực nhất trong công ty sẽ phải chịu trách nhiệm lớn nhất khi gặp khó khăn, trừ khi doanh nghiệp đó không quan tâm đến hiệu quả hoạt động của mình.

Theo BI, đã đến lúc các CEO tập trung vào việc quản lý công ty và cải thiện sản phẩm thay vì chỉ để chiều lòng nhà đầu tư và cố gắng để thu hút sự chú ý từ dư luận.

*Nguồn: BI