Tại sao một số người tin rằng đế chế La Mã thịnh vượng trong 503 năm đã bị diệt vong bởi chì?

Đế chế La Mã từng được coi là đế chế mạnh mẽ nhất trên thế giới, tuy nhiên, giống như các đế chế khác trong lịch sử, cuối cùng nó cũng đã suy tàn.

Trong quá trình phát triển lịch sử của nhân loại, đế chế La Mã đã để lại dấu ấn sâu sắc, với câu ngạn ngữ 'mọi con đường dẫn đến La Mã'. Hơn 1800 năm trước, La Mã bắt đầu mở rộng không ngừng ra các vùng lãnh thổ xung quanh, dần dần xây dựng một đế chế mạnh mẽ lan tỏa khắp ba châu lục Á, Âu, Phi.

Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng chỉ sau vài thế kỷ, đế chế La Mã thịnh vượng đã bất ngờ suy tàn; vào giai đoạn cuối, đế chế La Mã không còn đủ sức mạnh để chống lại một nhóm bộ bán văn minh.

Có nhiều yếu tố góp phần vào việc suy thoái của một nền văn minh toàn bộ, bao gồm sự sụp đổ của đế chế La Mã vào khoảng năm 476 sau Công nguyên. Sự suy thoái trễ hậu của đế chế này thường được cho là do các cuộc xâm lược, thất bại trong chiến dịch quân sự, những thách thức kinh tế, tham nhũng trong chính phủ và sự phụ thuộc quá mức vào lao động nô lệ, cùng với những yếu tố khác.

Tuy nhiên, chỉ gần đây các nhà sử học mới phát hiện ra một nguyên nhân trước đây đã bị bỏ qua. Đó là sự sụp đổ của đế chế La Mã có thể liên quan đến việc người La Mã bị nhiễm chì.

Chì là một loại kim loại nặng, tồn tại tự nhiên, có đặc tính mềm, dễ uốn nhưng cũng mang tính độc hại. Chì thường có màu trắng bạc, nhưng khi tiếp xúc với không khí sẽ hình thành các oxit màu xám trên bề mặt. Ngày nay, chì thường được sử dụng trong xây dựng, sản xuất pin axít chì, vật liệu hàn, đạn, dụng cụ câu cá và quần áo chống tia X.

Kim loại chì đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của người La Mã từ lâu, mang lại nhiều tiện ích cho họ, từ dụng cụ nấu ăn, hệ thống thoát nước, bồn chứa nước, đến vật liệu xây dựng cơ bản của họ đều được làm từ chì.

Tuy nhiên, điều mà người La Mã không biết là chì cũng là một kim loại nặng độc hại, có thể gây ra những tác động không thể đảo ngược sau khi xâm nhập vào cơ thể con người.

Người La Mã cổ đại đã làm chủ công nghệ khai thác và chế biến chì từ rất sớm, vì vậy một lượng lớn sản phẩm làm từ chì đã được áp dụng vào cuộc sống hàng ngày của họ.

Các nhà khoa học đã phát hiện ra một số lượng lớn sản phẩm chế tạo từ chì tại nhiều di tích văn hóa La Mã. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của chì trong cuộc sống của người La Mã.

Ví dụ, các nhà khoa học vẫn nói về hệ thống cấp thoát nước của các thành phố lớn ở Rome, các ống thoát nước của họ được thiết kế một cách hợp lý, rất giống với các hệ thống hiện đại, những ống thoát nước lớn như vậy đều làm từ chì.

Các phân tích về nồng độ chì và nghiên cứu về cổ bệnh học đã được thực hiện để khám phá mối liên hệ giữa chì và sức khỏe trong thời kỳ La Mã. Nghiên cứu này bao gồm 173 cá thể (hài cốt) từ 5 địa điểm khác nhau, từ thế kỷ thứ nhất đến thế kỷ thứ tư sau Công nguyên, trải dài trên toàn bộ đế chế La Mã.

Kết quả cho thấy một mối quan hệ nghịch đảo giữa tuổi khi chết và nồng độ chì trong răng. Hơn nữa, đã quan sát thấy nồng độ chì cao hơn ở trẻ em mắc các bệnh chuyển hóa xương so với những trẻ không mắc bệnh.

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khảo cổ sinh học đầu tiên cho thấy ngộ độc chì đóng một vai trò trong tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh và tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ em cao trong thời kỳ La Mã.

Đồ uống ưa thích của quý tộc La Mã là siro đường và rượu vang, nhưng họ phát hiện ra rằng nếu rượu được lưu trữ trong thùng gỗ, nó sẽ dễ hỏng và có vị chua. Vì vậy, họ đã chứa rượu trong bình làm bằng chì, điều này có thể làm cho rượu ngọt hơn.

Người La Mã cũng sử dụng mái hiên bằng chì để thu nước mưa và sử dụng nước đó để sản xuất siro đường, một số quý tộc thậm chí còn thêm một ít bột chì vào rượu để làm cho vị ngọt trước khi uống rượu, qua đó, một lượng lớn chì đã lắng đọng trong cơ thể của họ theo thời gian.

Khi nồng độ chì trong cơ thể đạt đến một mức nhất định, nó sẽ gây ra các triệu chứng như nôn mửa, xuất huyết đường tiêu hóa, đau đầu, co giật, thậm chí là các triệu chứng thần kinh như rối loạn, và ở mức nặng có thể dẫn đến hôn mê và thậm chí là tử vong. Ở mức nồng độ thấp, chì cũng có thể ảnh hưởng đến não bộ và hệ thần kinh của con người.

Trong vài thế kỷ qua, hơn một nửa số người cai trị đế chế La Mã đã không sống qua năm 30 tuổi. Do quá trình loại chì diễn ra chậm chạp, nhiều người không nhận ra rằng sử dụng các sản phẩm có chì đã làm cho cuộc sống của họ trở nên tồi tệ hơn cả cái chết.

Mặc dù đế chế La Mã từng thịnh vượng, nhưng ông hoàng dân La Mã đã phải chịu đựng nhiều khổ đau vì nhiễm chì, cuối cùng dẫn đến sụp đổ của đế chế La Mã.

Nguồn: Earthlymission; Nature; NASA; Rarehistoricalphotos