Tại sao một thị trấn trên dãy Himalaya đang bị chìm sâu

Các tòa nhà và con đường ở Joshimath đang xuất hiện hàng loạt vết nứt, khiến cả thị trấn nằm ở độ cao 1.875 mét so với mặt nước biển này dường như đang dần chìm sâu vào lòng đất.

Rishi Devi, 37 tuổi, hiện đang tạm trú tại một trường công lập ở Joshimath cùng với gia đình. Khi nhiệt độ giảm xuống âm 3,5 độ C vào những đêm mùa đông lạnh giá, cô vẫn có thể sống sót với một vài bộ quần áo len đang mặc trên người. Nhưng điều mà cô lo lắng nhất là sức khỏe của đứa con chỉ mới 6 tháng tuổi của mình.

Giống như Rishi Devi, nhiều gia đình ở thị trấn Joshimath - một điểm hành hương nổi tiếng nằm trên dãy Himalaya, bang Uttarakhand, phía Bắc Thủ đô New Delhi, Ấn Độ - đang buộc phải sống trong những nơi trú ẩn tạm thời trong những ngày qua.

Tính đến ngày 9 tháng 1, có 678 căn nhà tại 9 phường đã xuất hiện các vết nứt và không thể ở được, theo số liệu từ chính phủ. Hiện chính quyền địa phương đã di dời 81 người đến nơi ở tạm thời. Chính quyền cũng đã luân phiên sắp xếp cho 4.000 người ở Joshimath và làng Pipalkoti gần đó.

“Nhà của chúng tôi bị hỏng hoàn toàn. Chính quyền đã chuyển chúng tôi đến một trường công lập, nhưng sống ở đây trong cái lạnh buốt giá này cùng với đứa con sáu tháng tuổi của tôi không dễ dàng chút nào”, Rishi Devi chia sẻ.

Tương tự như Devi, Kishore Kumar Valmiki, 28 tuổi, đang lo lắng về tương lai của gia đình mình. Sáu người trong gia đình anh ta - bao gồm cha mẹ, vợ và hai con - đều đang không có nơi ở. Valmiki làm công việc vệ sinh trong một công ty địa phương. Nhà của anh lần đầu tiên xuất hiện các vết nứt khoảng 14 tháng trước. Họ sau đó đã phải thuê một căn nhà khác, nhưng giờ nó cũng đã rạn nứt.

Tương tự, Veena Devi đã nhận được một căn nhà thông qua chương trình phúc lợi của chính phủ, nhưng giờ đây nó đã trở nên nguy hiểm.

Điều gì đang xảy ra tại thành phố Joshimath?

Nằm ở độ cao 1.875 mét so với mực nước biển, Joshimath là một cửa ngõ quan trọng để tiến vào các chuyến thám hiểm lên dãy Himalaya. Đây cũng là nơi nghỉ ngơi quan trọng cho những người hành hương đến thăm Badrinath và Hemkund Sahib vào mùa hè, cũng như du khách đến thăm Auli vào mùa đông. Số lượng du khách không ngừng tăng mỗi năm, mang lại nhiều cơ hội việc làm cho cộng đồng địa phương, nhưng sự phát triển nhanh chóng cũng mang theo nhiều vấn đề cho Joshimath.

Theo các chuyên gia, khu vực núi này với địa hình mỏng manh không thể chịu đựng được gánh nặng của sự phát triển không kiểm soát từ việc xây dựng đường xá và các khách sạn sang trọng.

SP Sati, giáo sư hỗ trợ dạy khoa học môi trường tại Đại học Lâm nghiệp Ranichauri, đã giải thích nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng hiện nay tại Joshimath. Giáo sư Sati, người cũng là một chuyên gia nghiên cứu về địa chất, nói rằng: “Joshimath nằm trên một đống đổ nát từ lở đất cổ xưa. Nếu chúng ta quay ngược thời gian, đó là thủ đô của các vị vua thuộc dòng dõi Katyuri. Các vị vua này đã phải di dời sau khi một số thiên tai tấn công thị trấn.”

Tòa nhà tại Joshimath lần đầu tiên bắt đầu xuất hiện các vết nứt vào những năm 1960. Điều này làm lo ngại dân cư vì có thể gây nguy hiểm. Tình hình trở nên tồi tệ đến mức chính phủ đã thành lập một ủy ban để điều tra vấn đề. Báo cáo của ủy ban được đệ trình vào ngày 7 tháng 5 năm 1976.

Một trong những khuyến nghị của Ủy ban là ngừng việc nổ mìn phá đá. Các khuyến nghị khác bao gồm phát triển hệ thống thoát nước để ngăn nước mưa thấm vào, tránh đào đất ở các sườn dốc và thu gom vật liệu xây dựng trong khu vực 5 km lân cận, cấm chặt cây để tránh sạt lở đất.

Tuy nhiên, việc xây dựng đường xá, đập, đường hầm và các tòa nhà nhiều tầng vẫn tiếp tục không ngừng. Tình hình đang trở nên tồi tệ đến mức tồn tại của Joshimath đang gặp nguy hiểm.

“Hiện tại không thể khắc phục thiệt hại. Với tốc độ mà các vết nứt đang phát triển, có vẻ như phần lớn địa hình của Joshimath sẽ không còn tồn tại. Ưu tiên của chính phủ nên là giúp mọi người sơ tán và chuyển họ đến nơi ở tạm thời. Tuy nhiên, nếu chúng ta muốn đảm bảo rằng không có thành phố nào khác ở bất kỳ bang nào khác chịu chung số phận như Joshimath, thì chúng ta phải đưa ra các chính sách cụ thể.”

Sơ tán an toàn là ưu tiên hàng đầu

Các nhân viên xã hội tại Joshimath đang yêu cầu chính phủ giúp mọi người sơ tán an toàn. Anoop Nautiyal, người sáng lập Tổ chức Phát triển Xã hội của Cộng đồng, nói rằng: “Tình hình ở Joshimath đã vượt quá tầm kiểm soát. Để tránh những thảm họa lớn, chính phủ nên giúp người dân đến nơi an toàn ngay lập tức.”

Theo Nautiyal, chính quyền đang giúp những cư dân có nhà bị hư hại hoàn toàn chuyển đến các tòa nhà trong thành phố, như trường tiểu học, các ngôi đền và nhà nghỉ. Tuy nhiên, vì những nơi này vẫn ở Joshimath, nên chúng cũng không hoàn toàn an toàn.

Theo chuyên gia môi trường Himanshu Thakkar, địa lý và thủy văn ở Joshimath rất dễ bị tổn thương. Ông nói rằng: “Trong vài năm qua, nhiều sự kiện tai họa tại và xung quanh Joshimath đã cho thấy dấu hiệu của một thảm họa sắp xảy ra.”

Thakkar chỉ ra các vụ tai nạn thảm khốc trong quá khứ như lở đất năm 1970 và lũ quét tại làng Raini vào năm 2021. Ông cũng cho rằng chính quyền đã phớt lờ đi những cảnh báo của cư dân về các vết nứt. Vào tháng 12 năm trước, một công ty nhà nước thậm chí đã sử dụng chất nổ để khoan đường hầm cho dự án thủy điện Tapovan-Vishnugadh. Sau đó, đã có báo cáo về việc nước phun ra ở một số khu vực.

Cộng đồng cũng đang đặt câu hỏi về việc chính phủ giúp đỡ người dân sơ tán và di tản đến nơi an toàn. Theo thông báo mới nhất vào ngày 9 tháng 1, đã có thỏa thuận để cung cấp chỗ ở tạm thời cho 1.191 người ở Joshimath và 2.205 người ở làng Pipalkoti gần đó. Chính quyền cũng đang cung cấp thực phẩm khô và thức ăn nấu sẵn cho người nghèo.

Tuy nhiên, Anoop Nautiyal cho rằng điều đó là chưa đủ và quá chậm, vì số người cần được hỗ trợ nhiều hơn nhiều lần. “Đây là tình hình khẩn cấp và chính phủ cần phải hành động nhanh chóng để lấy lại lòng tin của cư dân khi họ đang trong tình trạng hoảng loạn”, ông nói thêm.

Tham khảo Qz