Buzz
Sau 50 năm từ lúc phi hành đoàn Apollo 17 hạ cánh lên Mặt trăng vào tháng 12-1972, NASA mới cam kết quay trở lại với hành tinh này vào năm 2025, trong dự án Artemis.
Năm mươi năm trôi qua kể từ lần đặt chân lên Mặt trăng của phi hành đoàn Apollo 17 vào tháng 12-1972, Mỹ vẫn chưa thể gửi phi hành gia lên 'chị Hằng' một lần nữa - Hình ảnh: NASA
Cựu giám đốc NASA Jim Bridenstine, người đã điều hành cơ quan này trong thời kỳ chính quyền của Tổng thống Trump, cho biết không phải vấn đề khoa học hay công nghệ làm chậm lại tiến trình của Mỹ.
Vậy lý do là gì?
Chi phí
Lý do hàng đầu là vấn đề kinh phí. Ngân sách của NASA trong năm 2022 đạt 24 tỉ USD, và chính phủ dưới thời Tổng thống Biden đang yêu cầu Quốc hội tăng số tiền đó lên gần 26 tỉ USD trong năm 2023.
Số tiền đó được phân chia cho các hoạt động và dự án tham vọng của cơ quan này, bao gồm cả kính thiên văn vũ trụ James Webb, dự án tên lửa khổng lồ Hệ thống Phóng không gian (SLS), và các nhiệm vụ xa xôi tới Mặt trời, Sao Mộc, Sao Hỏa, các vành đai tiểu hành tinh, các vành đai Kuiper, và biên giới của Hệ Mặt trời.
Trong khi đó, ngân sách của quân đội Mỹ vào năm 2023 là khoảng 858 tỉ USD.
So với ngân sách liên bang, tỉ lệ ngân sách của NASA đã giảm so với trước đây.
'Phần ngân sách liên bang của NASA chỉ đạt đỉnh điểm duy nhất ở mức 4% vào năm 1965. Trong 40 năm qua, nó vẫn ở dưới mức 1% và trong 15 năm gần đây, nó đã giảm xuống còn 0,4% ngân sách liên bang', cựu phi hành gia Walter Cunningham của Apollo 7 lưu ý.
Yếu tố chính trị
Quá trình phát triển, xây dựng và kiểm tra một tàu vũ trụ thường kéo dài hơn một thời kỳ tổng thống.
Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo mới thường không ưu tiên khám phá không gian như những người tiền nhiệm.
Vào năm 2004, chính phủ dưới thời Tổng thống Bush đã giao nhiệm vụ cho NASA để thay thế tàu con thoi đang sắp nghỉ và trở lại Mặt trăng. Cơ quan này đã phát động chương trình Constellation để đưa phi hành gia lên Mặt trăng bằng tên lửa Ares và tàu vũ trụ Orion.
NASA đã bỏ ra 9 tỉ USD trong 5 năm để phát triển, xây dựng và kiểm tra phần cứng cho chương trình đưa con người vào vũ trụ đó.
Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Barack Obama nhậm chức, ông đã hủy bỏ chương trình Constellation và thay thế bằng chương trình tên lửa SLS.
Dưới thời Tổng thống Trump, mặc dù ông không loại bỏ SLS nhưng đã điều chỉnh mục tiêu từ đưa phi hành gia đến một tiểu hành tinh sang ưu tiên các nhiệm vụ trên Mặt trăng và sao Hỏa.
Những biến đổi thường xuyên như vậy đã dẫn đến từ việc hủy bỏ này đến hủy bỏ khác, gây ra mất mát khoảng 20 tỉ USD và lãng phí thời gian cũng như động lực.
Công chúng lãng quên và thiếu thế hệ kế thừa
Mặt khác, sự quan tâm của công chúng đối với việc khám phá Mặt trăng luôn tỏ ra thờ ơ.
Ngay cả ở đỉnh cao của chương trình Apollo, sau khi hai phi hành gia Aldrin và Neil Armstrong bước chân lên bề mặt Mặt trăng, chỉ có 53% người Mỹ cho biết họ tin rằng chương trình đáng giá.
Một vấn đề khác là thiếu thế hệ kế thừa. Ngày nay, nhiều trẻ em Mỹ cho biết rằng ước mơ của họ là trở thành ngôi sao trên YouTube hơn là trở thành phi hành gia.
Nhiều nhà nghiên cứu và doanh nhân Mỹ đã lâu đã khuyến khích việc xây dựng một trạm vũ trụ trên Mặt trăng.
Một trung tâm Mặt trăng có thể phát triển thành một cơ sở nhiên liệu cho các sứ mệnh vượt ra ngoài không gian, góp phần vào việc tạo ra kính viễn vọng không gian, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho con người sinh sống trên sao Hỏa và giải quyết những bí ẩn khoa học về Trái đất và Mặt trăng.
Nó cũng có thể thúc đẩy một nền kinh tế vũ trụ như ngành du lịch ngoài không gian.
