Buzz
Nằm ở độ cao 408 km so với mặt đất, trạm không gian quốc tế ISS là nơi mà 5 cơ quan hàng không vũ trụ - NASA (Mỹ), Roscosmos (Nga), JAXA (Nhật), ESA (châu Âu) và CSA (Canada) - hợp tác để duy trì hoạt động của trạm và thực hiện các chương trình nghiên cứu về khoa học và không gian. Tuy nhiên, phi hành gia Trung Quốc không bao giờ được phép đặt chân lên ISS mà họ phải sử dụng trạm riêng của họ là Thiên Cung. Tại sao Mỹ và Trung Quốc không hợp tác với nhau trong không gian?Nếu Mỹ hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực không gian, điều này sẽ vi phạm luật pháp!
Trong năm 2011, dự luật chi tiêu của Hoa Kỳ đã có một điều khoản nổi bật (mục 1340) với hai ý kiến nghiêm ngặt đối với việc hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực không gian và khoa học công nghệ.Điều khoản này, được biết đến với cái tên 'Bạo chúa Wolf', được đặt theo tên của dân biểu Frank Wolf, người đã thêm vào mục 1340 vào dự luật chi tiêu của Hoa Kỳ năm tài khóa 2011.Trước khi điều khoản này được thêm vào, ...
Charles Bolden Jr. - người đứng đầu NASA từ năm 2009 đến năm 2017, đã có chuyến thăm Trung Quốc để thảo luận về cơ hội hợp tác không gian vào năm 2010. Ông sau này chia sẻ: 'Trước khi đến Trung Quốc, tôi đã gặp nghị sĩ Wolf vì ông là chủ tịch Ủy ban phân bổ ngân sách cho NASA và ông đã khuyên tôi không nên đi.'
Tuy nhiên, Bolden vẫn quyết định đến Trung Quốc vào tháng 10 năm 2010 và thăm các cơ sở không gian của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CNSA) như cơ sở phóng vệ tinh ở Tửu Tuyền, tỉnh Cam Túc, tây bắc Trung Quốc. Chuyến đi được tổ chức theo lời mời của CNSA và vào thời điểm đó, Trung Quốc đang có kế hoạch đưa tàu thăm dò không người lái xuống Mặt Trăng vào năm 2012 và đưa thăm dò có người lái vào năm 2017. Chuyến đi được coi là thành công trong việc thúc đẩy sự hiểu biết giữa hai quốc gia về các chương trình không gian và 'tầm quan trọng của tính minh bạch, có sự trao đổi và lợi ích chung như những nguyên tắc cơ bản của bất kỳ hợp tác nào trong tương lai giữa hai quốc gia trong việc đưa con người vào vũ trụ,' theo lời của Bolden sau chuyến đi. Tuy nhiên, không có đề xuất cụ thể nào được đề ra trong quá trình Bolden thăm Trung Quốc.
Frank Wolf là một chính trị gia rất nghiêm khắc với Trung Quốc và ông đặc biệt lo ngại về việc Trung Quốc có thể đánh cắp tài sản trí tuệ và công nghệ nhạy cảm của Hoa Kỳ thông qua các hoạt động nghiên cứu chung giữa hai quốc gia. Do đó, trong dự luật ngân sách liên bang cho năm tài khóa 2011, ông đã đưa ra điều khoản 1340 không chỉ cấm NASA và OSTP làm việc với Trung Quốc mà còn cấm cả khách mời Trung Quốc thăm các cơ sở của NASA.Wolf đã từng phát biểu: “Chúng ta không muốn để họ có cơ hội khai thác công nghệ của chúng ta và chúng ta không có lợi ích gì khi hợp tác với họ. Trung Quốc đang tiến hành các hoạt động gián điệp chống lại chúng ta và mọi cơ quan chính phủ của Hoa Kỳ đều bị tấn công mạng. Họ đang lấy trộm công nghệ từ các công ty lớn của Hoa Kỳ. Họ đã tiến hành việc lấy trộm công nghệ từ NASA, tấn công vào máy tính của NSF (Hiệp hội Khoa học Quốc gia)...”Trước năm 2010, Hoa Kỳ đã chứng kiến nhiều vụ tấn công mạng nhắm vào các cơ quan chính phủ. Ví dụ như vào năm 2006, văn phòng của Frank Wolf đã bị nhắm đến bởi tin tặc Trung Quốc khi 4 máy tính thuộc về các nhân viên chính sách đối ngoại, nhân quyền, chánh văn phòng, giám đốc lập pháp và nhân viên tư pháp tại Ủy ban phân bổ ngân sách của Wolf bị xâm nhập trái phép. Ngoài ra, từ 2004 đến 2008, Hoa Kỳ cũng đã phát hiện một loạt các vụ tấn công của tin tặc Trung Quốc nhằm vào các hệ thống quân sự mật của Hoa Kỳ, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, hệ thống mạng nội bộ NIPRNET của Lầu Năm Góc, hạ tầng máy tính của Đại học Chiến tranh Hải quân Hoa Kỳ, hệ thống email của Văn phòng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, các máy tính tại Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge hay Trung tâm Vũ trụ Kennedy và Goddard. Nhiều dữ liệu nhạy cảm, bao gồm cả cơ sở dữ liệu tại Phòng thí nghiệm Vũ khí hạt nhân đã bị tin tặc đánh cắp.Hơn một thập kỷ sau
Tu chính án của Wolf đã kéo dài suốt 12 năm đến nay và Trung Quốc đang trỗi dậy thành một cường quốc không gian mặc cho sự ngăn cản từ phía Hoa Kỳ. Mỹ đã lâu đã sử dụng không gian như một phần của quyền lực mềm và mối quan hệ hợp tác giữa Mỹ và Nga (trước đây là Liên Xô) là một ví dụ điển hình cho việc này. Theo Victoria Samson - giám đốc của Tổ chức Thúc đẩy Hợp tác Toàn cầu về Không gian Secure World Foundation: 'Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Liên Xô đã cùng xây dựng ISS và ISS đã là một công cụ hiệu quả để tiếp cận ngoại giao. Tuy nhiên, Mỹ không tiếp cận với các quốc gia khác vì lòng tốt mà thay vào đó là vì lợi ích, lợi ích mà Mỹ có thể đạt được thông qua chương trình không gian với các đối tác. Nga có kinh nghiệm trong lĩnh vực không gian, trong thời Liên Xô, họ đã có trạm không gian của riêng mình (Trạm MIR) và họ có thể cung cấp chuyên môn của mình cho chương trình ISS.'
Trung Quốc ban đầu không tham gia vào chương trình ISS do thiếu kiến thức kỹ thuật. Đến năm 2011, khi chương trình không gian của Trung Quốc đã được cải thiện, Trung Quốc vẫn kém xa Mỹ và Nga về số lượng lần phóng vệ tinh vào quỹ đạo. Tuy nhiên, sau một thập kỷ, mọi thứ đã thay đổi khi Trung Quốc phóng nhiều vệ tinh hơn và đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý như sau:
- Vào năm 2013, Trung Quốc hạ cánh thành công tàu đổ bộ Hằng Nga 3 và tàu thăm dò Thỏ Ngọc lên Mặt Trăng - trở thành quốc gia thứ 3 sau Mỹ và Liên Xô đổ bộ thành công lên vệ tinh của Trái Đất.
- Vào năm 2016, Trung Quốc tiếp tục phóng thành công mô-đun Thiên Cung 2 và tàu Thần Châu 11 có phi hành gia lên quỹ đạo thấp của Trái Đất, chứng minh rằng Trung Quốc đã sẵn sàng cho một trạm vũ trụ do chính họ tự xây dựng và duy trì.
- Vào năm 2018, Trung Quốc đã có số lần phóng vệ tinh vào quỹ đạo nhiều nhất thế giới.
- Vào năm 2020, Trung Quốc cũng đã tham gia vào cuộc đua thám hiểm Sao Hỏa sau khi phóng Thiên Văn 1 gồm vệ tinh, tàu đổ bộ và tàu tự hành bằng tên lửa Trường Chinh 5 vào năm 2020. Vệ tinh Thiên Văn 1 đã vào quỹ đạo Sao Hỏa vào tháng 2 năm 2021, tàu đổ bộ và phương tiện tự hành Chu Dung cũng đã hạ cánh thành công lên bề mặt Hành Tinh Đỏ vào tháng 4 cùng năm. Thông qua sự kiện này, Trung Quốc cũng đã trở thành quốc gia thứ 3 hạ cánh thành công và thiết lập liên lạc từ bề mặt Sao Hỏa sau Liên Xô và Hoa Kỳ.
Do đó, đến thời điểm này, tu chính án của Wolf đang đối mặt với câu hỏi liệu nó còn phù hợp với hoàn cảnh hiện tại và liệu nó có giúp Hoa Kỳ đạt được mục tiêu là cô lập Trung Quốc và trì hoãn các chương trình không gian của Trung Quốc hay không? Theo Charle Bolden Jr. - cựu chủ nhiệm NASA, ông cho rằng: 'Thật không may, những gì mà tu chính án của Wolf đã làm là khiến Hoa Kỳ trở thành người đứng ngoài nhìn vào trong khi Trung Quốc đẩy mạnh chương trình không gian của họ trong 50 năm qua và thực hiện những điều mà một số người gọi là tiến bộ với tốc độ đáng kinh ngạc.'Liệu Hoa Kỳ sẽ thay đổi?
Trong những năm cuối của thế kỷ 20, cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều hướng tới Mặt Trăng. NASA đang lập kế hoạch cho một sứ mạng con người vào năm 2025 nhằm thiết lập sự hiện diện lâu dài của Hoa Kỳ tại đây. Đồng thời, NASA cũng chuẩn bị cho kế hoạch xây dựng trạm không gian đa quốc gia Lunar Gateway quay quanh Mặt Trăng nhằm thay thế cho ISS khi trạm này nghỉ hưu vào năm 2024. Trong khi đó, Trung Quốc cho biết nước này cũng có kế hoạch xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng vào năm 2028. Liệu căn cứ của Hoa Kỳ và căn cứ của Trung Quốc có thể tồn tại cùng nhau và hợp tác với nhau? Để điều này xảy ra, Quốc hội Mỹ phải thông qua luật mới nhưng điều này không đơn giản. Theo Victoria Samson: “Tôi nghĩ tu chính án của Wolf vẫn sẽ tiếp tục tồn tại, một phần vì không ai muốn hy sinh sự nghiệp chính trị của mình để thay đổi nó, một phần khác là cách Hoa Kỳ nhìn nhận về Trung Quốc hiện nay, liệu họ xem Trung Quốc là đối thủ hay mối đe dọa.”Và gần như tu chính án của Wolf sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong mọi sứ mạng của NASA khi Bill Nelson - cựu thượng nghị sĩ bang Florida, hiện là giám đốc NASA, một lần nữa nhấn mạnh: 'Họ (Trung Quốc) có thể đến cực nam của Mặt Trăng, nơi có nhiều tài nguyên và họ có thể đổ bộ và tuyên bố 'Đây là lãnh thổ của riêng chúng tôi. Hoa Kỳ không được đụng vào.' Và chúng ta sẽ không để điều này xảy ra.' Ông Nelson cũng đã phát đi lời cảnh báo 'Hoa Kỳ nên coi chừng Trung Quốc' trong một cuộc phỏng vấn với Politico.
*Bức ảnh đầu bài là một cảnh trong bộ phim The Martian.
