Tại sao ô tô điện, trước đây vượt qua Tesla Model 3 để trở thành 'vua xe điện', bây giờ lại đang suy giảm liên tục - thậm chí đối diện với nguy cơ bị loại bỏ?

Mẫu ô tô điện giá rẻ bán chạy nhất của Trung Quốc đã không thể duy trì doanh số sau khi tăng giá kết hợp với sự bão hòa của thị trường và sự cạnh tranh từ các mẫu xe mới.

Hongguang Mini EV đã tạo ra cơn sốt trên khắp Trung Quốc khi ra mắt vào tháng 7/2020 bởi liên doanh SAIC-GM-Wuling Automobile.

Mặc dù có giá khởi điểm chỉ 28.000 tệ (tương đương 4.300 USD), Hongguang Mini EV chỉ có thể di chuyển được 120 km mỗi lần sạc, nhưng nó vẫn được xem là lựa chọn xuất sắc để di chuyển trong thành phố. Tính từ khi ra mắt, doanh số của Hongguang Mini EV đã liên tục tăng, đặc biệt là ở các thành phố cấp dưới. Theo Wuling, xe đã vượt qua Tesla Model 3 và nhiều đối thủ khác để trở thành mẫu xe điện bán chạy nhất trong 20 tháng liên tiếp, tính đến hết tháng 5/2022.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng của xe đã chững lại. Trong tháng 4, chỉ có khoảng 25.000 chiếc Hongguang Mini được bán ra, giảm 6% so với cùng kỳ năm trước, đây là lần đầu tiên doanh số giảm. Tháng 5, doanh số của xe tiếp tục giảm 2%.

Tình hình phong tỏa tại Thượng Hải có thể coi là một nguyên nhân quan trọng. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất có lẽ là do các mẫu xe sử dụng năng lượng mới - được gọi là xe điện ở Trung Quốc - đã phát triển mạnh mẽ, dẫn đến sự gia nhập của nhiều đối thủ mới vào thị trường, tạo áp lực lên Hongguang Mini EV.

Một lý do quan trọng khác là giá của chiếc xe không còn là 28.800 tệ. Giá khởi điểm của xe đã tăng hơn 10% vào tháng 3, lên 32.800 tệ. Tuy nhiên, xe đã được trang bị thêm điều hòa không khí.

'Một số người dùng đã chuyển sang các mẫu xe đối thủ, một phần là do Hongguang Mini EV thiếu trang bị', Zhang Xiang - một nhà phân tích ô tô - cho biết.

Các mẫu ô tô điện giá rẻ có biên lợi nhuận rất thấp. Mặc dù Hongguang Mini EV có doanh số bán ấn tượng, tỷ suất lợi nhuận ròng của liên minh SAIC-GM-Wuling chỉ đạt hơn 1% vào năm ngoái. Trong khi đó, SAIC Volkswagen Automotive báo cáo tỷ suất lợi nhuận 6%.

Hongguang Mini EV đã giúp nhiều đối thủ như QQ Ice Cream của Chery Automobile và BenBen E-Star của Changan Automobile trở nên phổ biến hơn. Chính sách chính phủ đã thúc đẩy thị trường theo hướng này.

Trung Quốc đã yêu cầu một số hãng ô tô phải sản xuất và bán một số lượng nhất định các loại xe sử dụng năng lượng mới. Các công ty có thể bán các khoản tín dụng vượt mức cho các công ty không đáp ứng đủ hạn ngạch. Tiền kiếm được từ việc bán hạn ngạch này có thể bù đắp phần nào cho lợi nhuận thấp từ các mẫu EV giá rẻ.

Tuy nhiên, việc vội vã sản xuất các phương tiện sử dụng năng lượng mới đã làm giảm giá trị của mỗi điểm tín dụng. Giá trung bình cho mỗi điểm tín dụng vào năm ngoái là 2.800 tệ (418 USD), theo truyền thông Trung Quốc. Tuy nhiên, con số này đã giảm xuống còn chưa đến 150 USD trong năm nay.

Chi phí nguyên vật liệu tăng cao trong năm nay cũng làm suy giảm lợi thế của việc sản xuất ô tô điện giá rẻ. Với những thách thức này, các nhà sản xuất ô tô đang bắt đầu điều chỉnh chiến lược.

Dong Yudong, CEO của thương hiệu Ora thuộc Great Wall Motor, cho biết hồi tháng 2 rằng công ty sẽ ngừng nhận đặt hàng một số mẫu ô tô điện nhất định. Trong số đó, Black Cat có giá khoảng 70.000 nhân dân tệ, gây lỗ hơn 10.000 nhân dân tệ cho mỗi chiếc bán ra.

Sự cạnh tranh trên thị trường đang dịch chuyển sang các mẫu xe có giá trung bình. Hồi tháng 4, cả QQ Ice Cream và BenBen E-Star đều ngừng nhận đặt hàng các phiên bản rẻ nhất, vốn có giá khoảng 30.000 nhân dân tệ mỗi chiếc.

Ora đã quyết định tập trung vào chiếc Good Cat, có giá hơn 140.000 nhân dân tệ (khoảng 20.900 USD). Wuling đang lên kế hoạch tung ra Air EV, phiên bản cao cấp hơn của Hongguang Mini, là mẫu xe đầu tiên của công ty dành cho thị trường toàn cầu.

Công ty đang xây dựng một nhà máy ở Indonesia để mở rộng thị trường sang Đông Nam Á, châu Phi, châu Âu và Nhật Bản. Với các mẫu xe có giá từ 100.000 đến 300.000 nhân dân tệ, sản phẩm của Wuling sẽ phải đối mặt với nhiều đối thủ lớn như BYD và các công ty nước ngoài. Khách hàng trong tầm giá này cũng có nhiều lựa chọn hơn về an toàn và chất lượng sản phẩm.