Tại sao phải thờ cúng ông bà, tổ tiên và những người đã khuất?

(Mytour) Thờ cúng tổ tiên và những người đã khuất là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, giá trị của việc thờ cúng đôi khi bị lãng quên, khiến nhiều người không hiểu rõ tầm quan trọng của nó.

Trước tiên, chúng ta cần làm rõ ý nghĩa của hai từ “Thờ cúng”.

“Thờ” có nghĩa là tạo dựng những vật dụng, hình ảnh mang tính tôn kính, như lư hương hay ảnh thờ, để thể hiện sự kính trọng.

“Cúng” là việc dâng những vật phẩm như thực phẩm, nước, trái cây, nhang, đèn,... mà chúng ta có thể cảm nhận qua các giác quan, dùng để ngửi, thưởng thức.

Theo tâm linh, từ “thờ cúng” thường được dùng cho việc thờ người đã khuất.

Có những trường hợp, một số người chỉ thờ mà không cúng, hoặc chỉ cúng mà không thờ. Ví dụ như việc cúng mâm cơm cầu bình an. Thờ cúng cụ thể như thắp nhang trên bàn thờ Phật, thay nước cúng, bày trái cây, trưng hoa, hoặc cúng ông bà tổ tiên với những loại trái cây mà họ yêu thích khi còn sống…

Người Việt thường có xu hướng quay về quá khứ, tiếc nuối những kỷ niệm xưa, thay vì nhìn về tương lai như người phương Tây. Vì thế, họ thường giữ gìn những tình cảm, sự thương tiếc đối với ông bà, cha mẹ đã khuất. Tập tục thờ cúng tổ tiên của người Việt ra đời từ truyền thống này và được xem như một tín ngưỡng, gọi là Đạo Thờ Cúng Ông Bà.

Đối với người Việt, thờ cúng là một nghi thức rất đa dạng và phong phú: từ thờ Phật, thờ thánh thần, anh hùng có công đến thờ ông bà tổ tiên. Do đó, có thể nói dân tộc ta là một cộng đồng đa tín ngưỡng. Trong đó, việc thờ cúng những người đã khuất là rất quan trọng, vì người Việt cho rằng cái chết là một sự kiện thiêng liêng và trọng đại.

Người Việt tin rằng "dương sao, âm vậy", tức là cuộc sống trần gian ra sao, khi chết đi người ta sẽ sống như vậy ở thế giới bên kia. Vì vậy, tục đốt giấy tiền vàng mã ra đời với niềm tin rằng người chết sẽ sử dụng chúng trong cõi âm.

Họ cũng tin rằng cái chết không phải là sự kết thúc, mà người chết sẽ tiếp tục tồn tại ở một thế giới khác, nơi có những điều tương tự như thế giới của người sống. Nhiều người còn mơ thấy những hình ảnh quen thuộc của người đã khuất, như bộ quần áo hay chiếc nón họ hay đeo.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần hiểu rằng giấc mơ chỉ là sự tái hiện của ký ức, không phải là thực tại. Người đã khuất có thể đã tái sinh trong hình hài khác, nên họ không nhất thiết quay lại trong hình dáng cũ để thăm chúng ta.

Cúng tổ tiên để thể hiện lòng tri ân đối với những bậc tiền bối, cha mẹ, ông bà đã hy sinh, để lại gia nghiệp và nền tảng cho thế hệ sau. Vì vậy, việc thờ cúng người đã khuất được coi là vô cùng thiêng liêng và quan trọng.

Theo truyền thống dân gian, vì quan điểm này, người xưa thường chuẩn bị rất chu đáo cho cái chết. Khi sức khỏe suy yếu, họ thường xây mộ hoặc chuẩn bị quan tài ngay trong nhà để yên tâm rằng sau khi qua đời, họ sẽ được yên nghỉ trong một nơi trang nghiêm. Đây là phong tục lâu đời của người Việt. Việc thờ cúng tổ tiên xuất phát từ đó. Tuy nhiên, nhiều người thắc mắc liệu phụ nữ khi lấy chồng có thể thờ cúng cha mẹ đẻ ngoài việc thờ tổ tiên nhà chồng không?

Đây là câu hỏi mà những người không theo đạo thường đặt ra khi muốn tìm hiểu về truyền thống và đạo lý của người Việt Nam.