Buzz
Có điều gì đó ma thuật xảy ra khi bạn chẳng cần tập trung, ý tưởng mới như một bông hoa tỏa sáng!
Thả mình vào dòng nước ấm của sen sau một ngày lạnh buốt, bạn sẽ cảm nhận sự nhẹ nhàng, tâm trí được giải thoải mái, ý thức mở rộng, từ đó bạn trở nên sáng tạo, ý tưởng bất ngờ mọc nảy như nấm. Các nhà nghiên cứu đặt tên cho hiện tượng này là “hiệu ứng sen tắm”.
“Hiệu ứng sen tắm” không chỉ xuất hiện trong phòng tắm mà còn ở mọi nơi khác. Vì vậy, ý tưởng tuyệt vời không luôn nảy ra khi bạn ở trên ghế nhà trường hay nơi làm việc.
Trong nghiên cứu năm 2019 với 98 nhà văn chuyên nghiệp và 87 nhà vật lý, phát hiện 20% ý tưởng xuất sắc nhất của họ thường đến khi họ không ở nơi làm việc, mà thường là khi họ đang thực hiện công việc gia đình hoặc thư giãn dưới vòi sen. Với nhóm người thông thường, tỷ lệ này lên đến hơn 70%.
Jonathan Schooler, giáo sư khoa học tâm lý và não bộ tại Đại học California ở Santa Barbara, người đứng sau nghiên cứu, chia sẻ rằng phát hiện này thật ấn tượng. Ông so sánh những suy nghĩ tự nảy sinh như khoảnh khắc “Eureka” (Tìm ra rồi!) của nhà toán học người Hy Lạp Archimedes.
Du lịch tâm trí: Nguồn cảm hứng cho sự sáng tạo
Khi tâm trí chơi đùa, ý tưởng bất ngờ như những đám mây xuất hiện. Trong lịch sử, nhiều nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng tâm trí bay bổng trong môi trường làm việc có thể đưa đến hiệu suất làm việc tốt hơn. Bạn nghĩ về mọi thứ, ngoại trừ nhiệm vụ ngay trước mặt.
Tâm trí phiêu lưu không định có thể tạo ra thách thức - nhưng nếu chúng ta học cách quản lý để tâm trí lang thang một cách có tổ chức, chúng ta có thể kích thích sự sáng tạo và khuyến khích suy nghĩ tích cực.
Theo một nghiên cứu với hơn 1.100 người, họ cho biết suy nghĩ độc đáo thường xuất hiện khi tâm trí đang lang thang trong suối tắm (30%), khi họ đang di chuyển (13%) hoặc trong khi tập thể dục (11%).
Để chứng minh rằng suy nghĩ tự do, tự phát có thể thúc đẩy sự sáng tạo, các nhà nghiên cứu đã thực hiện thử nghiệm với 300 sinh viên đại học. Họ được trao những vật dụng thông thường như viên gạch, kẹp giấy, và được yêu cầu nghĩ ra nhiều cách sử dụng khác nhau, độc đáo là quan trọng, như việc biến kẹp giấy thành móc khóa. Nhưng họ chỉ có 90 giây để nghĩ và sáng tạo.
Sau vòng thử nghiệm đầu tiên, nhóm sinh viên xem hai đoạn video khác nhau. Một nhóm xem video về hai người phơi đồ, một khung cảnh đơn điệu, không đòi hỏi sự tập trung, và một nhóm xem một đoạn cắt từ một bộ phim, với lời thoại và nhiều tình tiết mới lạ.
Làm gì để não trí được nghỉ ngơi, kích thích tâm trí và khơi gợi trí tưởng tượng?
Bí mật nằm ở trong não bộ của chúng ta là gì?
Zachary Irving, giáo sư nghiên cứu về tâm trí tại Đại học Virginia, trong nghiên cứu với hơn 300 sinh viên, tiết lộ rằng “hiệu ứng vòi sen” xuất hiện khi sự tập trung và tâm trí tự do trùng khớp. Việc thư giãn nhẹ nhàng như tắm, đi dạo, hoặc xem phim hài kịch mở ra không gian cho tâm trí để tự do lang thang và khám phá. Đây chính là chìa khóa kích hoạt sự sáng tạo.
Nhà thần kinh học Alice Flaherty giải thích chi tiết về sự biến đổi trong não khi chúng ta tận hưởng tắm nước ấm hoặc thực hiện các hoạt động nhẹ nhàng. Trong khoảnh khắc tắm, tập thể dục, dopamine được giải phóng, mang lại cảm giác thoải mái và thư thái, đồng thời khơi gợi ý tưởng phong phú hơn.
Yếu tố quan trọng thứ hai là sự phân tâm. Khi tâm trí mất tập trung, nó mang lại khoảng thời gian nghỉ ngơi quan trọng, đặc biệt là sau những ngày dày công làm việc. Việc nhảy vào phòng tắm, mở vòi sen, được mô tả là khoảnh khắc “nảy mầm ý tưởng”, kích thích trí nhớ tiềm thức và tạo ra nền tảng cho ý tưởng mới.
Và yếu tố cuối cùng là cách não hướng dẫn sự chú ý trong môi trường thư giãn. Khi tâm trạng thoải mái, tâm trí dễ chú ý vào suy nghĩ nội tại và kết nối sâu hơn với hoạt động ở bán cầu não phải. Ngược lại, trong môi trường căng thẳng đòi hỏi sự tập trung cao, não trái chịu áp lực và làm việc chăm chỉ để giải quyết vấn đề. Khi cả hai bán cầu não hoạt động đồng đều, sự sáng tạo đột ngột sẽ nảy sinh.
Chìm đắm trong sự thoải mái và sẵn lòng bị phân tâm, đó là chìa khóa để đánh thức ý tưởng sáng tạo trong tâm trí.
Bí quyết khám phá “hiệu ứng vòi sen” để tìm ra ý tưởng mới và sáng tạo
- Tạo cơ hội cho bản thân thư giãn. Dạo bước, thưởng thức phim nhẹ, tận hưởng tắm vòi sen, hay đắm mình trong bồn nước.
- Đổi mới môi trường. Hãy thường xuyên chạm trán với những địa điểm mới để làm phong phú trải nghiệm, có thể là một buổi dạo chơi trong công viên, một cuộc đi bộ giữa rừng cây, hoặc chuyến du lịch nhẹ nhàng.
- Duy trì sự kiên nhẫn. Tính sáng tạo giống như cơ thể, chỉ khi rèn luyện đều đặn, nó mới phát triển mạnh mẽ.
- Ghi chú đều đặn mọi ý tưởng. Học cách ghi chú bằng sổ hoặc điện thoại mỗi khi nảy ra ý tưởng (trừ khi đang tắm hoặc chuẩn bị đi ngủ), điều này giúp bạn theo dõi thời điểm nào ý tưởng bùng nổ nhiều nhất.
- Đặt thách thức cho trí óc với những nhiệm vụ “đầy thách thức”. Mở rộng khả năng sáng tạo, ví dụ như nếu bạn là một nhà văn, hãy đặt mục tiêu viết nhiều hơn gấp đôi bình thường. Không phải là trong quá trình bạn đối mặt với thách thức mà ở giai đoạn nghỉ ngơi sau cùng, khi trí óc đượm trong sự thư thái của “hiệu ứng vòi sen”, ý tưởng bất ngờ sẽ bùng nổ.
