Tâm Bồ-đề

Tâm Bồ-đề (zh. 菩提心, sa. bodhicitta, bo. byang chub kyi sems བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་) hay còn gọi là Tâm Giác (zh. 覺心), là tâm hướng về sự giác ngộ và trú ẩn trong giác ngộ. Đây là một thuật ngữ cốt lõi trong Đại thừa. Theo quan điểm của Phật giáo Tây Tạng, Bồ-đề tâm có hai dạng: tương đối và tuyệt đối.

• Bồ-đề tâm tương đối được chia thành hai cấp độ:
  1. Hành giả phát xuất từ lòng từ bi, quyết tâm giải thoát để cứu giúp chúng sinh;
  2. Hành giả thực hành thiền định để đạt được phương tiện thiện xảo, biến ước mơ thành hiện thực.
• Bồ-đề tâm tuyệt đối là sự chứng ngộ về tính Không của tất cả hiện tượng. Đây là dấu hiệu cho thấy hành giả đã bước vào cấp Kiến đạo (zh. 見道, sa. darśanamārga) của Ngũ đạo, trở thành Thánh nhân, và mỗi khi hành giả nhận thức được tính Không thì tâm thức của họ chính là Bồ-đề tâm tuyệt đối.

Luận sư A-đề-sa đã đưa ra nhiều phương pháp để phát triển tâm Bồ-đề, có ảnh hưởng sâu rộng đến truyền thống Phật giáo Tây Tạng.

Khác với quan niệm trước đó, truyền thống Mật tông ở Tây Tạng coi Bồ-đề tâm là một thực tại cụ thể. Việc tiếp cận thực tại này có thể dẫn đến một dạng giác ngộ mà hành giả có thể cảm nhận một cách sâu sắc trên toàn thân.

• Đại Từ Điển Phật Quang 佛光大辭典. Hội Biên Soạn Đại Từ Điển Phật Quang 佛光大辭典編修委員會. Đài Bắc: Phật Quang Xuất Bản Xã, 1988.
• Từ Điển Các Triết Lý Phương Đông, Bern 1986.