Buzz
Từ khi bị chế độ La Mã trục xuất vào thế kỷ 2, vùng Judea trở thành Palestine và dân tộc Do Thái trở thành những người lưu vong trong gần 2.000 năm. Họ sống ở khắp nơi trên thế giới, hòa nhập với văn hóa bản địa để tồn tại. Để duy trì bản sắc và nguồn gốc, tầng lớp Do Thái đã hình thành chủ nghĩa Zion, chủ nghĩa phục quốc Do Thái.
' Bi kịch của một dân tộc lưu vong '
Năm 1903, một cuộc tàn sát Do Thái trong ngày Phục sinh đã cướp đi sinh mạng của 40 người Do Thái và làm hàng trăm người khác bị thương. Đó chỉ là khởi đầu. Trong một thập kỷ tiếp theo, đau khổ sẽ tràn ngập dân tộc này như con thú săn mồi đói khát máu, tàn sát người Do Thái xảy ra ở khắp nơi: Châu Âu, Nga, Belarus, Ba Lan… Trong nửa thế kỷ tới, một phần ba dân số Do Thái sẽ mất đi, hai phần ba số Do Thái ở Châu Âu sẽ bị diệt vong. Một tương lai tồi tệ hơn quá khứ lưu vong đã đẩy người Do Thái phải hành động nhanh chóng và quyết liệt. Một triệu người Do Thái đã rời khỏi Đông Âu, họ phải tìm kiếm một nơi để dân tộc Do Thái có thể tiếp tục tồn tại. Một lần nữa, họ phải trải qua nỗi đau của cuộc di cư hàng loạt
Những nhà lãnh đạo của phong trào Zion tin rằng người Do Thái cần phải trở về Palestine - nơi mà họ đã mất đi hàng ngàn năm trước do Đế quốc La Mã. Điều này không chỉ là việc trở về quê hương cũ mà còn là một thách thức để tìm lại cuộc sống cho dân tộc.
Vào năm 1921, một đoàn xe kỳ lạ cùng với 74 thanh niên Do Thái đã đến thung lũng Harod. Đây là những người Do Thái đầu tiên bắt đầu định cư ở Trung Đông. Họ đến Ein Harod như một biểu tượng chống lại quá khứ đau thương và bất công của người Do Thái, để vượt qua những khó khăn mà thế hệ trước họ phải trải qua ở châu Âu.
“Trong thung lũng vắng vẻ này, chúng tôi phải xây dựng cuộc sống mới của chúng tôi. Chúng tôi phải đào sâu để tìm ra nguồn nước sẽ nuôi dưỡng cuộc sống mới của chúng tôi - và truyền cảm hứng cho nó.”
Phong trào Zion là một phong trào của những người trẻ mồ côi - những con người đã bỏ lại quá khứ, cắt đứt với gốc rễ, với bản sắc cũ và những người thân yêu nhất để bắt đầu một hành trình mới trên mảnh đất cằn cỗi ở Ein Harod. Một số người đã từ bỏ vì không thể chịu đựng nổi sự khắc nghiệt của mảnh đất và tuyệt vọng trong lòng, nhưng cũng chính tại đây, tia hy vọng lại được thổi bay, với hi vọng rằng “đây có thể là nơi dừng chân cuối cùng của chúng tôi, đây là điểm kết thúc cho cuộc hành trình lang thang của chúng tôi.”
'Sự giải phóng của một dân tộc và sự khởi đầu bi thảm của một dân tộc khác'
Phong trào định cư của người Do Thái ở Palestine trước đây đã tạo ra một bức tranh hòa âm tuyệt vời: Những vườn cam xanh mướt, người Do Thái và người Ả Rập làm việc cùng nhau, tạo ra một vùng đất phong phú. Tinh thần xã hội chủ nghĩa đã đem lại sự đoàn kết, sự quyết tâm và đạo đức cần thiết cho Phong trào Zion. Từ thung lũng Ein Harod đến Rehovot, người Do Thái đã đạt được những thành tựu đáng kinh ngạc. Họ đã biến Palestine thành một cường quốc sản xuất cam quýt. Năm 1925, chỉ có 30.000 dunam vườn cam, đến năm 1935, con số này đã tăng lên 280.000 dunam. Trong một thập kỷ, sản lượng cam ở Palestine tăng gấp mười lần.
Tuy nhiên, tinh thần vượt khó và năng lượng vượt trội của chủ nghĩa Zion bị mất vào năm 1936, khi xung đột giữa người Do Thái và người Palestine leo thang. Tiếng súng đầu tiên vang lên vào một buổi tối thứ 4 năm 1936. Một nhóm người Ả Rập vũ trang đã giết 2 người lái xe Do Thái. Hai ngày sau, bốn người Ả Rập bị sát hại. Xung đột và trả thù giữa hai dân tộc nổ ra, biến thành một làn sóng bạo lực. Không có chiến trường, người Do Thái và người Palestine thường bị giết trong nhà của mình. Đó là cuộc chiến đẫm máu giữa hai dân tộc trên một mảnh đất.
Để có được đất hứa, người Do Thái đã hy sinh tinh thần chủ nghĩa Zion nguyên thuần. Từ những nông dân khắc nghiệt, họ trở thành những chiến binh. 'Phong trào cách mạng này giống như sự phát triển bất ngờ của một dân tộc trên bờ vực tuyệt chủng... là một hành động đầy cảm hứng của một dân tộc bị đánh bại, không chờ đợi Đấng Cứu Thế mà tự thực hiện sứ mệnh của mình.'
“Chiến tranh không nhân đạo, nhưng nó cho phép những việc không thể trong thời bình; nó giải quyết những vấn đề không thể giải quyết được trong hoà bình.”
Tại Lydda, chiến tranh cướp đi mọi thứ, tàn phá, giết hại, cướp bóc, và trả thù. Sau đó là cuộc di cư, không phải của người Do Thái, mà là của người Palestine. Trước đó, một cuộc thảm sát đã xảy ra khi người Palestine bị dồn vào nhà thờ Hồi giáo ở Lydda, làm cho họ mất hết hy vọng. Lần này, họ trở thành những người 'mất chủ quyền, mất nhân phẩm.'
Hàng ngàn người di cư ra khỏi Lydda tạo nên một hình ảnh đáng sợ trong tác phẩm của Ari Shavit.“Một người rơi vào giếng; một người khác bị giẫm đạp đến chết trong sự hỗn loạn. Ông thấy một phụ nữ trẻ sinh con trong sự lo lắng... Thỉnh thoảng, một gia đình dừng lại giữa đám đông di cư để chôn một em bé không chịu nổi cái nóng, để nói lời tạm biệt với một bà cụ ngã gục vì mệt mỏi... Một người mẹ bỏ lại đứa con sơ sinh dưới gốc cây, đang khóc lóc…” Họ tuyệt vọng, đánh mất lý trí, vừa đi vừa nguyền rủa người Do Thái, người Ả-rập và thậm chí là Đức Chúa Trời.
Việc thành lập nhà nước Israel vào năm 1948 là hy vọng sau hàng ngàn năm lưu vong của người Do Thái, nhưng cũng là nguyên nhân khiến 700.000 người mất nhà, quê hương của họ bị phá hủy, hàng trăm làng mạc và hàng ngàn địa điểm ở Palestine biến mất trên bản đồ.
' “Miền đất hứa của tôi” '
Cuối cùng, dân tộc Do Thái có một mảnh đất của riêng họ, nhưng cái giá phải trả vẫn còn ở phía trước. Để tồn tại, họ đã đánh mất bản chất của tinh thần Zion ban đầu, “họ đã mất gốc rễ và không biết mình đang đi về đâu.” Những thế hệ tương lai của Israel sẽ nhìn lại quá khứ và đặt câu hỏi cho đất nước của mình, về nguồn gốc của mình, và về những gì họ đã làm với dân tộc khác.
Ari Shavit được coi là một trong những nhà báo xuất sắc nhất của Israel trong thời đại của mình. Khi ông sinh ra, Palestine đã không còn tồn tại. “Quốc gia tôi sinh ra đã xóa Palestine khỏi bản đồ. Máy ủi đã phá hủy các làng Palestine, lệnh thu hồi đất Palestine, luật hủy bỏ quyền công dân Palestine và xóa sổ quê hương của họ.”
Khi đối mặt với sự thực tàn bạo, ông đã tự hỏi liệu việc trục xuất người Palestine khỏi Lydda có phải là một sự tình cờ hay không, ngay cả khi vụ thảm sát được xem là một hiểu lầm do chuỗi bi kịch tình cờ, hay nó là một kết quả không thể tránh khỏi mà dân tộc ông phải đối diện?
Là một người theo chủ nghĩa phản chiến, Ari Shavit không cố gắng bênh vực cho người Do Thái, mà thay vào đó là tìm kiếm câu trả lời cho những lo ngại về chiến tranh, xung đột chủng tộc, vấn đề định cư, và những gì đã diễn ra trên vùng đất mà ông sinh ra. Từ chuyến hành hương của người Do Thái năm 1897 đến những sự kiện thời sự đầu thế kỷ 21, Ari Shavit đã thực hiện một cuộc hành trình xuyên thời gian và không gian để tiết lộ bức tranh toàn cảnh của bi kịch giữa hai dân tộc và mở ra hộp đen của nhà nước Israel.
“Miền đất hứa của tôi”, như tên của nó đã gợi lên, mang đến cho người đọc một cảm giác về một lời hứa, một hy vọng không màng đến thực tại khắc nghiệt. Có những chương đẹp và lãng mạn về một vùng đất đầy hy vọng, về một dân tộc đang cố gắng tồn tại giữa thảm họa. Nhưng vẫn còn quá nhiều thách thức, quá nhiều nỗi đau trên miền đất này.
Với tác phẩm của mình, Ari Shavit đã thành công trong việc mô tả cả bi kịch và vinh quang, không chỉ của một mà là cả hai dân tộc. Những tài liệu cũ, câu chuyện cá nhân, gia đình cũng như là của dân tộc và thời kỳ. Những câu chuyện được kể lại một cách chân thực, đến mức ta gần như không có thời gian để phán xét hay trách móc, mà chỉ cố gắng tìm kiếm câu trả lời cho những gì đang làm rung chuyển lòng tin đạo đức của một thế hệ sau này.
Khi con tàu nhỏ lướt trên biển Địa Trung Hải, đưa người Do Thái về 'Miền đất hứa' lần đầu tiên, họ đã tự hỏi: ngày Zion thành công, ngày Zion giải phóng một dân tộc, nhưng cũng là ngày mà nó tước đoạt mảnh đất của một dân tộc khác; ngày người Do Thái có nơi an cư, nhưng cũng là ngày họ làm cho một dân tộc khác phải lưu vong?
“Có hơn nửa triệu người Ả-rập, Bedouin và Druze tại Palestine năm 1897. Có 20 thành phố và thị trấn, hàng trăm làng mạc… Làm sao ông tôi có thể không nhận ra điều đó? Rằng một dân tộc khác đang chiếm giữ mảnh đất của tổ tiên mình?”
Thanh Trần
