Buzz
Elizabeth Holmes – CEO của Theranos, tại phòng thí nghiệm của công ty ở Newark, California.
Bí mật máu bẩn: Ảo tưởng, tham vọng, bí mật và sự dối trá trong vụ lừa đảo lớn nhất của Thung lũng Silicon – John Carreyrou (Nhà xuất bản Alpha ấn hành năm 2019)
Khi câu chuyện của Carreyrou được công bố trên Wall Street Journal và dẫn đến hàng loạt cuộc điều tra, các cơ quan chức năng đã buộc phải đóng cửa các phòng thí nghiệm của Theranos vào năm 2016. Gần 1 triệu xét nghiệm tại California và Arizona đã bị hủy bỏ.
Phần lớn các kết quả xét nghiệm đều không chính xác và đã bị hủy bỏ, gây ra thiệt hại lớn cho nhiều người. Một số người phải trải qua các thủ tục không cần thiết và nhận được chẩn đoán sai lệch, gây ra rối loạn tinh thần.
Carreyrou đã chi tiết về mặt khoa học, đạo đức, pháp lý và xã hội của câu chuyện. Mặc dù ông đã đề cập đến một số khía cạnh trong các cuộc điều tra trước đó, lần này ông đã phơi bày nhiều chi tiết tối tăm của Theranos chưa từng được biết đến.
Mục tiêu hấp dẫn của công ty là kiểm tra nhanh chóng một giọt máu cho hàng trăm loại xét nghiệm khác nhau với chi phí chỉ bằng một phần so với các chi phí hiện tại. Máu được thu thập vào các lọ 'nanotainer' – lọ thử máu có kích thước siêu nhỏ, và được xét nghiệm trong một 'miniLab' chẩn đoán – một chiếc máy xét nghiệm mini chỉ có kích thước như một chiếc lò vi sóng, phương pháp này được tuyên bố là đã tạo ra cuộc cách mạng trong ngành Y. Holmes, một người tôn thờ Steve Jobs của Apple, đã mô tả nó là 'chiếc iPod của ngành chăm sóc sức khỏe'.
Nanotainer – 'chiếc iPod của ngành chăm sóc sức khỏe'
Trong cuốn sách 'Máu bẩn', Carreyrou đã phát hiện tài năng và trách nhiệm pháp lý của Holmes. Được thúc đẩy, và với một món quà đặc biệt cho việc bán các ý tưởng, cô đã xây dựng một ban giám đốc với các nhân vật chính trị cấp cao như cựu Ngoại trưởng Mỹ George Shultz và Henry Kissinger, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ William Perry, tướng Thủy quân lục chiến (cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, từ chức cuối năm 2018) James Mattis và cựu Thượng nghị sĩ Sam Nunn.
Holmes đã thuyết phục được các nhà đầu tư, bao gồm cả ông trùm truyền thông Rupert Murdoch, thiết lập quan hệ đối tác với các đại lý siêu thị Safeway và chuỗi cửa hàng dược phẩm Walgreens. Channing Robertson – Giáo sư của Holmes tại Stanford, là thành viên ban giám đốc và cố vấn của công ty.
Sau đó, vào năm 2005, Holmes được Tổng thống Barack Obama mời làm Đại sứ doanh nhân toàn cầu của Hoa Kỳ. Cùng năm đó, Phó Tổng thống Joe Biden cũng ca ngợi cô tại buổi giới thiệu miniLab (sau này Carreyrou đã tiết lộ sản phẩm này hoàn toàn là giả mạo, phòng thí nghiệm mini này không hoạt động vào thời điểm đó).
Theo Carreyrou, trong một thời gian dài, Holmes đã nói dối về nanotainer, về các hợp đồng với ngành dược và các chứng chỉ thử nghiệm. Cô đã báo cáo sai sự thật với Cục Quản lý Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) và cơ quan chính phủ phụ trách quản lý các phòng thí nghiệm xét nghiệm máu – Trung tâm Quản lý Dịch vụ Chăm sóc và Hỗ trợ Y tế (CMS). Cô còn tuyên bố rằng Theranos được sử dụng tại các chiến trường ở Afghanistan để cứu sống các binh lính.
Holmes đã dùng cụm từ 'phát minh quan trọng nhất mà loài người từng tạo ra' để mô tả miniLab. Trong điều kiện tốt nhất, phòng thí nghiệm có thể làm các xét nghiệm miễn dịch sử dụng kênh dẫn vi lưu. Một mẫu máu nhỏ phải được pha loãng gây ra kết quả giả mạo và sai lệch. Các kết quả kiểm tra sau đó được FDA tiến hành đã chỉ ra sự kém cỏi trong việc kiểm soát chất trong phòng thí nghiệm sử dụng thiết bị của Theranos và một số dẫn chứng về kết quả kiểm tra chất lượng thất bại.
Phần còn lại của hàng trăm xét nghiệm thông thường mà phòng thí nghiệm dự kiến cung cấp đã được thực hiện bằng cách sử dụng các thiết bị phòng thí nghiệm thương mại hoặc đã được chuyển đến các cơ sở khác. Đó là bí mật được 'canh phòng' cẩn mật bên trong môi trường làm việc độc hại của Theranos mà 'Máu bẩn' đã phơi bày.
Theranos thậm chí đã đe dọa nghiêm trọng nhân viên và tiến hành các hoạt động gián điệp liên quan đến việc theo dõi tài khoản mạng xã hội của họ. Cuốn 'Máu bẩn' cũng tiết lộ vụ tự tử của một lãnh đạo cũ trong nhóm hóa học của công ty.
Trong 'Máu bẩn', Carreyrou tiết lộ người tố giác Theranos và nỗi lo sợ chính đáng của các nhân viên về việc làm tổn thương bệnh nhân thông qua kết quả phòng thí nghiệm gian lận. Sự kết hợp giữa những người tố giác dũng cảm này và một nhà báo quyết đoán đã tạo ra một cuốn sách hấp dẫn.
Tuy nhiên, cuốn sách này vẫn chưa đúc kết được bài học từ thất bại của Theranos. Làm thế nào một công ty có thể đạt được định giá 9 tỷ đô la dù có nhiều nhân vật có tầm ảnh hưởng, ngay cả khi mọi thứ đang rơi vào bế tắc?
