Buzz
Bất lực ngôn ngữ (aphasia) là một loại rối loạn khi khả năng sử dụng và hiểu ngôn ngữ bị suy giảm hoặc mất đi.
Gần đây, người hâm mộ đã bất ngờ khi ngôi sao nam Bruce Willis thông báo rời bỏ sự nghiệp diễn xuất. Nguyên nhân được tiết lộ là vì ông đã được chẩn đoán mắc bệnh hội chứng bất lực ngôn ngữ. Ban tổ chức giải thưởng Oscar 2022 cũng quyết định hủy giải Diễn Xuất Kém Nhất của Bruce Willis như một biểu hiện sự thương cảm với tình trạng sức khỏe của nam diễn viên.
Bạn có thể chưa từng nghe về bệnh bất lực ngôn ngữ, nhưng nó phổ biến hơn cả bệnh Parkinson, đột quỵ hoặc suy dinh dưỡng. Chỉ tính ở Mỹ, mỗi năm có khoảng 180.000 người được chẩn đoán mắc bệnh này. Trong ngành giải trí, nhiều ngôi sao nổi tiếng khác như Emilia Clarke, Sharon Stone, Randy Travis cũng đã trải qua cơn ác mộng này.
Bạn đã biết gì về hội chứng bất lực ngôn ngữ?
Hội chứng bất lực ngôn ngữ (aphasia) là một loại rối loạn khi khả năng sử dụng và hiểu ngôn ngữ bị suy giảm hoặc mất đi. Những người mắc bệnh này có thể gặp khó khăn trong việc nói, đọc, hiểu, viết và tính toán.
Tuy nhiên, aphasia không ảnh hưởng đến trí thông minh. Họ biết mình muốn nói gì, có ý tưởng và câu chuyện nhưng chúng bị ràng buộc trong tâm trí và không thể được thể hiện như trước đây.
Aphasia có thể kèm theo các rối loạn khác như dysarthria (mất kiểm soát các cơ ở miệng dẫn đến nói chậm hoặc nói ngọng) hoặc apraxia (mất khả năng phối hợp môi/lưỡi để phát âm). Phần lớn người mắc bệnh nằm ở độ tuổi trung niên trở lên, nhưng mọi người đều có thể mắc phải, kể cả trẻ em.
Bất lực ngôn ngữ cũng có nhiều loại khác nhau
Thất ngôn biểu đạt (expressive aphasia)
Thất ngôn biểu đạt, hay còn gọi là rối loạn ngôn ngữ vận động, không trôi chảy hoặc Broca. Tình trạng này ảnh hưởng đến các khu vực phía trước của vỏ não, bao gồm vùng Broca - nơi chịu trách nhiệm tạo tín hiệu ngôn ngữ.
Người mắc bệnh vẫn có khả năng hiểu biết tốt nhưng gặp khó khăn trong việc diễn đạt một cách lưu loát, sắp xếp từ ngữ và câu trúc. Ngay cả với câu đơn giản, họ cần nhiều thời gian xử lý hơn bình thường. Ví dụ, họ có thể nói những cụm từ ngắn, rời rạc như “muốn ăn” hoặc “đi bộ sáng”.
Các từ chức năng (liên từ, giới từ) thường bị bỏ sót, ngữ pháp có thể lộn xộn nhưng người nghe thường vẫn hiểu được ý chính. Cùng với rối loạn ngôn ngữ, một số người có thể bị yếu hoặc liệt nửa người, khiến cho việc giao tiếp trở nên khó khăn hơn.
Rối loạn ngôn ngữ tiếp nhận (comprehensive aphasia)
Không giống như thất ngôn biểu đạt, người mắc chứng rối loạn ngôn ngữ tiếp nhận (hoặc rối loạn ngôn ngữ trôi chảy, Wernicke) không thể hiểu được người khác nói. Điều này là do họ bị tổn thương vùng Wernicke của não - nơi có chức năng phân tích tín hiệu âm thanh nhận được, giúp ta hiểu lời nói, ngôn ngữ.
