Buzz
Những tổn thương từ thời thơ ấu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ trưởng thành theo nhiều cách khác nhau. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng không có giải pháp. Nếu có sự hỗ trợ, việc chữa lành hoàn toàn là khả thi. Giả sử khi còn nhỏ, bạn đã trải qua nhiều rủi ro tâm lý, việc cảm nhận các mối quan hệ sau này có thể trở nên khó khăn. Cảm giác không an toàn luôn hiện hữu, hoặc có thể bạn phải đối mặt với sự lưỡng lự hoặc né tránh. Những cảm xúc này đều là bình thường và hợp lý. Nếu bạn đang trải qua hoặc gặp khó khăn trong các mối quan hệ, hãy nhớ rằng bạn không bao giờ cô đơn và luôn có những người sẵn sàng ở bên.
Ở Hoa Kỳ, hơn 2/3 trẻ em đã trải qua ít nhất một dạng tổn thương, theo SAMSHA. Trên toàn thế giới, mỗi 8 người trưởng thành thì có 1 người từng bị lạm dụng tình dục khi còn nhỏ, và mỗi 4 người thì có 1 người từng bị ngược đãi thể chất (Theo một nghiên cứu năm 2017).
Đúng vậy, tổn thương thời thơ ấu không phải là hiếm gặp như bạn nghĩ. Đôi khi chúng ta có thể cảm thấy khó khăn nhưng việc chữa lành là hoàn toàn khả thi và trong tầm kiểm soát. Kết quả sẽ là những mối quan hệ tốt hơn và cuộc sống chất lượng hơn.
I. Tổn Thương Thời Thơ Ấu Là Gì?
Tổn thương thời thơ ấu là một thuật ngữ phổ biến, ám chỉ mọi trải nghiệm đau buồn đáng kể mà bạn có thể trải qua khi còn nhỏ.
Cơn bão tàn phá
Tay đập mạnh
Âm mưu tình ái
Biến cố thiên tai
Mất đi người quen
Bị bỏ mặc
- Chăm sóc và bảo vệ
- Bất kỳ tình huống đáng sợ khác mà bạn cảm thấy bất lực, hoảng sợ hoặc choáng ngợp
Vì, chúng ta được chăm sóc và phát triển trong nhiều môi trường khác nhau, nên chỉ bạn mới thấu hiểu rõ những gì có thể gây tổn thương cho bạn. Quan trọng nhất là cách bạn nhìn nhận tình huống và cảm xúc của bạn ra sao.
Christie Pearl, một chuyên gia tâm lý được cấp phép và chuyên gia trị liệu EMDR được chứng nhận, cho biết: “Nếu trẻ em được chăm sóc và bảo vệ một cách tận tình, chúng sẽ ít gặp các triệu chứng liên quan đến tổn thương tâm lý hơn”. Bà nói: “Ngược lại, nếu cha mẹ hoặc người chăm sóc không nuôi dưỡng - giáo dục và hỗ trợ một cách tốt nhất, hoặc họ chính là nguyên nhân chính của tổn thương, thì đứa trẻ có thể phải chịu những tác động tiêu cực từ trải nghiệm đó.
Tổn thương có thể trở nên phức tạp hơn khi chúng ta liên tục tiếp xúc với những sự kiện hoặc trải nghiệm đau buồn trong một thời gian dài. Chúng ta tiếp cận với nhiều mối quan hệ tình cảm từ rất sớm. Vì thế, khi những người mà chúng ta tin tưởng, chăm sóc lại làm tổn thương hoặc không xuất hiện, điều đó có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta nhìn nhận mối quan hệ con người.
Tuổi tác cũng đóng vai trò quan trọng. Từ khi mới sinh đến khi học biết đi, bộ não phát triển rất nhanh. Tóm lại, tổn thương tâm lý khi bạn lớn hơn sẽ ít gây ảnh hưởng đến mối quan hệ trong tương lai. Ví dụ, nếu bạn trải qua điều này khi 14 tuổi thay vì 4 tuổi. Ngoài ra, còn nhiều yếu tố khác như cường độ của tổn thương, thời gian và tần suất nó xảy ra.
Ngoài ra, nhớ rằng có những mối quan hệ tốt đẹp khác xung quanh bạn vào thời điểm đó, như những thành viên trong gia đình, giáo viên quan tâm, các nhà lãnh đạo đầy niềm tin hoặc những người lớn khác mà bạn cảm thấy an tâm. Có vô số cách tổn thương trong tuổi thơ có thể ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận và trải qua các mối quan hệ trưởng thành. Dĩ nhiên không phải mọi người, nhưng có thể xảy ra với một số.
1. Đặc điểm nhận biết:
Trải nghiệm ban đầu định hình niềm tin của bạn về thế giới: Nơi đó có thể là an toàn, đáng sợ hoặc nằm ở giữa.
Đây là thời điểm Lý thuyết Gắn kết có thể có tác dụng: cách bạn tạo hoặc tránh sự gần gũi với người khác.
Theo lý thuyết này, các mối quan hệ trưởng thành xung quanh chúng ta thường giống với những mối quan hệ mà chúng ta đã xây dựng ban đầu với những người chăm sóc mình.
Dựa vào điều này, có bốn phong cách tiếp cận xây dựng mối quan hệ với bạn:
1.1. Tạo cảm giác tin tưởng
Những người có đặc điểm này thường rất sẵn lòng xây dựng các mối quan hệ đáng tin cậy và thân thiết với người khác. Họ không ngần ngại trong việc yêu thương hoặc được yêu thương, không tránh né sự gần gũi và thường không hoàn toàn phụ thuộc vào người khác.
1.2. Lo lắng hay quan tâm
Những người tạo ấn tượng đầu tiên như vậy có thể đã trải qua nỗi sợ bị bỏ rơi và cần có sự xác nhận liên tục. Hơn nữa, họ thỉnh thoảng cảm thấy người đồng hành của họ không quan tâm đủ so với những mối quan hệ khác.
1.3. Tendency to avoid
Những người có xu hướng tránh né tùy tiện thường có nỗi sợ về gần gũi cảm xúc. Điều này dẫn đến họ tránh xa người khác hoặc mất lòng tin vào những người quan trọng trong cuộc sống của họ. Vì vậy, họ thường không muốn thể hiện cảm xúc của mình.
1.4. Tránh nỗi sợ hãi
Những người có phong cách gắn bó này có thể khao khát sự chú ý và yêu thương từ những người quan trọng của họ, nhưng đồng thời cũng tránh né sự gần gũi tình cảm từ những người đó. Họ cảm thấy cần được yêu thương và quan tâm, nhưng thường tránh việc phát triển các mối quan hệ lãng mạn thân thiết.
Ba đặc điểm cuối cùng được coi là “kiểu gắn bó không an toàn”. Những điều này có thể đưa ra những thách thức chưa từng có đối với các mối quan hệ xung quanh
Nếu cảm thấy đã xác định được mình thuộc kiểu nào trong ba đặc điểm cuối này, điều quan trọng là phải kiên nhẫn với bản thân khi bắt đầu chữa lành. Những đặc điểm này không phải là lựa chọn có ý thức hàng ngày. Chúng xuất phát từ những trải nghiệm ban đầu nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.
Pearl nói: “Đây không phải là những quyết định có ý thức. Đây là cách não phản ứng để giúp chúng ta thích nghi và tồn tại trong một môi trường không được chăm sóc.'
Và những phản ứng này có thể được rèn luyện và khắc phục.
2. Thách thức về lòng tin:
Việc phải chiến đấu để tin tưởng vào người khác sau khi đã trải qua những trải nghiệm nhất định trong cuộc sống không còn quá xa lạ. Bạn có thể gặp khó khăn khi tin rằng đối tác sẽ luôn ở bên bạn khi bạn cần, hoặc tin vào lời hứa về sự tôn trọng và sự đồng ý từ họ. Đôi khi, bạn có thể nghi ngờ vào tình yêu thương, dù đối tác đã thể hiện điều đó trước mặt bạn.
3. Phong cách giao tiếp:
Những vết thương từ tuổi thơ có thể ảnh hưởng đến cách bạn giao tiếp với người khác khi trưởng thành. Phong cách giao tiếp của bạn có thể phản ánh những trải nghiệm từ quá khứ. Ví dụ, nếu bạn lớn lên trong một gia đình mà thường xuyên có những mâu thuẫn, thì khả năng cao bạn sẽ tái hiện điều đó trong mối quan hệ của mình. Bạn có thể cảm thấy khó khăn khi thể hiện cảm xúc hoặc khi chia sẻ về những sự kiện quan trọng trong cuộc sống của mình.
Một số kiểu giao tiếp liên quan đến cách mà người khác nói chuyện với bạn hoặc cách bạn tương tác với người khác trong thời thơ ấu có thể bao gồm:
- Thái độ thụ động: tránh né, tự cảm thấy lỗi lầm hoặc tự ti
- Thái độ bị động-aggressiveness: không chân thành về cảm xúc và quá tự đặt lên cao bản thân
- Tính hung ác: không phù hợp trong một số tình huống, đổ lỗi, kiểm soát, chỉ đạo và tấn công
Phong cách giao tiếp là điều bạn học và phát triển theo thời gian. Tuy nhiên, bạn cũng có thể từ chối chấp nhận chúng và học cách giao tiếp bằng nhiều phương tiện khác nhau.
4. Tái hiện sự tổn thương:
Trong một số trường hợp, bạn tái hiện và cố gắng củng cố một số mối quan hệ liên quan đến những gì bạn trải qua khi còn nhỏ. Đây được gọi là việc tái hiện sự tổn thương.
Bạn có thể nhận thấy những mẫu câu chuyện của chính mình lặp lại từ khi bắt đầu một mối quan hệ, và tự đặt mình vào tình huống có thể bị tổn thương một lần nữa, cả về thể chất và tinh thần.
Điều này không phải là quyết định mà bạn tự chọn. Đó là một cơ chế tự vệ khiến bản thân cảm thấy quen thuộc với điều gì đó. Đồng thời, đó cũng có thể là một nỗ lực vô thức để tự chữa lành qua việc đối mặt với những thử thách tương tự.
Tiến sĩ Nancy Irwin, một chuyên gia tâm lý học tại Los Angeles, nói: “Nếu vết thương đó vẫn chưa được chữa lành, mọi người vô thức tìm kiếm sự đau đớn mà họ cho rằng là quen thuộc với những người đã biết”.
5. Trí thông minh cảm xúc:
Trí thông minh cảm xúc (EQ) là khả năng nhận biết và điều chỉnh cảm xúc của bản thân và của người khác trong các tình huống khác nhau. Nói cách khác, nó liên quan đến nhận thức và kiểm soát cảm xúc. Những người từng trải qua tổn thương từ tuổi thơ có thể gặp khó khăn hơn trong việc phát triển những khả năng này. Có thể nghĩ đến như sau: Tổn thương từ tuổi thơ đã gây khó khăn cho sự phát triển của tất cả các kỹ năng cần thiết cho EQ.
Một số ví dụ về cách EQ có thể hiển thị trong các mối quan hệ bao gồm:
- Hợp tác và cộng tác
- Hiểu và chia sẻ cảm xúc
- Nhận thức về tâm trạng bản thân
- Biểu hiện cảm xúc một cách tự nhiên
- Nhận diện được suy nghĩ của người khác
- Đánh giá phản ứng cá nhân một cách khách quan
- Kiểm soát bản thân trước khi phản ứng
- Trách nhiệm tự giải thích
- Khả năng kết nối suy nghĩ, cảm xúc và hành vi cá nhân
- Kỹ năng kết nối hành vi với phản ứng cảm xúc của người khác
Những ai trải qua tổn thương thời thơ ấu thường gặp khó khăn trong việc phát triển một hoặc nhiều kỹ năng EQ này. Tuy nhiên, EQ là một bộ kỹ năng có thể học và phát triển ở mọi độ tuổi. Nó giống như một cây kim chỉ nam hỗ trợ bạn chữa lành tổn thương.
6. Tình trạng tâm thần và sức khỏe:
Nghiên cứu cho thấy có một mối liên hệ giữa tổn thương thời thơ ấu và tình trạng tâm thần và sức khỏe, dẫn đến lo lắng và trầm cảm. Đến một mức độ nào đó, tất cả điều này có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội. Chỉ có một số chuyên gia sức khỏe giàu kinh nghiệm mới có thể chẩn đoán được tình trạng này hoặc diễn biến tiếp theo và làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ của bạn.
II. Phương pháp chữa lành:
Chữa lành tổn thương thời thơ ấu là hoàn toàn khả thi. Có nhiều cách bạn có thể bắt đầu quá trình chữa lành để cảm thấy tốt hơn và xây dựng các mối quan hệ gần gũi hơn.
1. Điều trị tâm lý:
Tâm lý trò chuyện, hay còn gọi là điều trị tâm lý, có thể là một phương tiện xuất sắc để xử lý quá khứ của bạn và xem xét cách nó ảnh hưởng đến hiện tại. Sự hỗ trợ từ một chuyên gia về chấn thương sẽ tạo ra sự khác biệt. Họ có thể lắng nghe bạn mà không đánh giá và hướng dẫn bạn từng bước để có các mối quan hệ tốt hơn và nâng cao nhận thức về bản thân.
Giải pháp giảm căng thẳng và tái xử lý chuyển động của mắt (EMDR) được coi là phương pháp điều trị hàng đầu trong chấn thương.
Điều trị hành vi nhận thức (CBT), đặc biệt là việc tái hiện hình ảnh, cũng có thể giúp giải quyết các phản ứng chấn thương cũng như những suy nghĩ và ký ức liên quan đến chấn thương. Thực tế, nghiên cứu cho thấy loại CBT này cũng có thể hữu ích trong việc điều trị chấn thương thời thơ ấu.
Bạn có thể tìm kiếm một chuyên gia về chấn thương thông qua Hiệp hội Quốc tế về Nghiên cứu và Điều trị Chấn thương. Sử dụng công cụ Tìm kiếm Bác sĩ Lâm sàng.
2. Tự chữa lành:
Tự nhận thức cũng có thể là một phương pháp để tự chữa lành. Dưới đây là một số tài liệu xem xét về tổn thương từ các góc độ khác nhau hoặc khám phá các khía cạnh quan trọng của các mối quan hệ:
- “The Body Keeps The Score” của Tiến sĩ Bessel van der Kolk
- “Attached” của Tiến sĩ Amir Levine và Rachel S.F. Heller
- “Keeping the Love You Find” của Tiến sĩ Harville Hendrix
- “Làm thế nào để Trở thành Người lớn trong Mối quan hệ” của David Richo
- “Nếu Bạn Ở trong Văn Phòng Của Tôi, Thì Đã Quá Muộn” của James J. Sexton, ESQ
- “Những Mối Quan Hệ Phi Thường” của Tiến sĩ Roberta M. Gilbert
3. Chăm sóc mối quan hệ:
Bạn có quyền chia sẻ những chi tiết về trải nghiệm của mình hoặc không. Cả hai đều hoàn toàn tùy thuộc vào bạn.
Nếu bạn cảm thấy sẵn sàng chia sẻ, bạn có thể giải thích với những người xung quanh rằng, bạn hiểu rằng tổn thương thời thơ ấu của mình có thể đang ảnh hưởng đến các mối quan hệ xung quanh và bạn đang tích cực nỗ lực để giải quyết vấn đề đó.
Nếu bạn cảm thấy sẵn lòng và an toàn, bạn cũng có thể xem xét chia sẻ câu chuyện của mình với bạn đồng hành hoặc bạn bè để nhận được ý kiến từ họ. Bạn không cần phải tiết lộ tất cả mọi thứ ngay lập tức. Bạn có thể tiến từng bước và quan sát cảm xúc của mình.
Hãy xem xét lời khuyên của Brené Brown: 'Bạn chỉ nên chia sẻ với những người đã có quyền nghe câu chuyện của bạn.' Nhưng hãy nhớ rằng bạn không cần phải chia sẻ tất cả để hàn gắn mọi thứ. Nếu bạn và những người thân yêu của bạn mở lòng hơn trong việc chia sẻ, liệu pháp mối quan hệ cũng có thể là một nguồn lợi tốt để xem xét.
4. Tự chăm sóc bản thân:
Điều quan trọng là bạn phải cố gắng chữa lành tâm hồn của mình khi bạn đang nỗ lực hàn gắn các mối quan hệ xung quanh.
Mặc dù việc hợp tác với một nhà tâm lý được cấp phép có thể giúp ích bạn rất nhiều, bạn cũng có thể muốn tham gia vào một vài hoạt động yêu bản thân để tăng cường quá trình chữa lành của mình.
Có một số lối sống đã được khoa học chứng minh là tốt cho sức khỏe mà bạn có thể xem xét để cải thiện chất lượng cuộc sống của mình.
Một số trong số này bao gồm:
- Chế độ ăn. Nói chung, một chế độ ăn uống cân đối với các thực phẩm giàu dinh dưỡng sẽ giúp bạn cảm thấy khỏe mạnh hơn.
- Tập thể dục. Ít nhất 30 phút tập thể dục mỗi ngày, năm lần mỗi tuần, có thể tăng cường sức khỏe của bạn.
- Thư giãn tâm trí. Các hoạt động như yoga hoặc thiền có thể mang lại sự thư giãn cho não bộ và tâm trí.
- Ngủ. Ngủ từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm có thể giúp giảm thiểu tình trạng sương mù trong não và các cơn đau mãn tính.
- Sự phản xạ. Dành vài phút mỗi ngày để viết nhật ký hoặc xử lý các sự kiện có thể giúp bạn tự nhận biết và điều chỉnh cảm xúc.
Tóm tắt:
Tổn thương thời thơ ấu có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ trưởng thành của bạn, nhưng bạn có thể vượt qua. Quan trọng là nhận ra rằng các thách thức trong mối quan hệ hiện tại không phải là lựa chọn của bạn. Bạn xứng đáng được yêu thương và hạnh phúc. Một số cách bạn học được từ thời thơ ấu có thể chỉ phù hợp trong quá khứ. Sau cùng, chúng đã giúp bạn sống sót. Nhưng có lẽ đã đến lúc để bỏ lại chúng.
