[Tâm Lý] Sức Mạnh Của Sự Tiêu Cực (Nhiều)

Sự Xấu Vẫn (Rất) Mạnh Mẽ Hơn Sự Tốt

Tâm Trí Con Người Thường Phản Ứng Mạnh Mẽ Với Những Điều Xấu Hơn Là Những Điều Tốt.

Tâm trí con người phản ứng mạnh mẽ hơn với những điều xấu hơn là những điều tốt.

Tâm Trí Có Phản Ứng Quá Mạnh Mẽ Trước Những Điều Xấu? Mọi Người Có Đáp Ứng Mạnh Mẽ Hơn Trước Các Mối Đe Dọa Hơn Là Cơ Hội, Trước Thất Bại Hơn Là Thành Công, Trước Sự Từ Chối Hơn Là Chấp Nhận, Trước Những Lời Chỉ Trích Hơn Là Khen Ngợi, V.v.?

Tâm Trí Có Phản Ứng Quá Mạnh Mẽ Trước Những Điều Xấu? Mọi Người Có Đáp Ứng Mạnh Mẽ Hơn Trước Các Mối Đe Dọa Hơn Là Cơ Hội, Trước Thất Bại Hơn Là Thành Công, Trước Sự Từ Chối Hơn Là Chấp Nhận, Trước Những Lời Chỉ Trích Hơn Là Khen Ngợi, V.v.?

Trong quá khứ, tôi nhận ra một mẫu trong nhiều ngành nghề. Nhiều thí nghiệm được chia thành ba phần: một phần tốt (ví dụ: thành công), một phần xấu (thất bại), và một phần kiểm soát trung tính. Thường thì phần kiểm soát trung tính và phần tích cực có tác động gần như nhau đến cảm xúc, suy nghĩ và hành động của mọi người. Điều xấu thường là điều nổi bật.

Gần cuối thế kỷ trước, tôi nhận ra một mẫu chuyện trong nhiều lĩnh vực. Nhiều thí nghiệm được thiết kế với ba ô: một ô tốt (ví dụ: thành công), một ô xấu (thất bại), và một ô kiểm soát trung tính. Thường thì ô kiểm soát trung tính và ô tích cực có tác động gần như nhau đến cảm xúc, suy nghĩ và hành động của mọi người. Điều xấu thường là điều nổi bật.

Được khích lệ và tò mò, tôi tuyển dụng một số cộng sự tài năng để tìm kiếm tài liệu. Chúng tôi nhận thấy hiệu ứng đó lặp đi lặp lại ở nhiều lĩnh vực. Nó tồn tại trong cảm xúc, suy nghĩ, hành vi; tình yêu và mối quan hệ; trải nghiệm hàng ngày; trải nghiệm cực đoan; hoạt động của não; tình dục; việc nuôi dạy con cái; ký ức; và nhiều hơn nữa. Bài báo tổng quan được xuất bản vào năm 2001 với tựa đề “Xấu Mạnh Hơn Tốt”.

Táo bạo và tò mò, tôi tuyển dụng một số đồng nghiệp tài năng giúp tôi tìm kiếm tài liệu. Chúng tôi nhận thấy hiệu ứng đó lặp đi lặp lại ở nhiều lĩnh vực. Nó tồn tại trong cảm xúc, suy nghĩ, hành vi; tình yêu và mối quan hệ; trải nghiệm hàng ngày; trải nghiệm cực đoan; hoạt động của não; tình dục; việc nuôi dạy con cái; ký ức; và nhiều hơn nữa. Bài báo tổng quan được xuất bản vào năm 2001 với tựa đề “Xấu Mạnh Hơn Tốt”.

Gần đây bài viết đã đạt hơn 10.000 lượt trích dẫn. Đối với những người không có kiến thức chuyên môn, trích dẫn là một cách để đo lường tầm ảnh hưởng khoa học. Nó đo lường mức độ mà những nhà khoa học khác viết về công việc của bạn. Một trích dẫn có nghĩa là một bài báo khoa học khác đã liệt kê bài báo của bạn trong phần tham khảo của nó (và đồng thời đề cập đến nó trong nội dung của bài viết).

Gần đây bài báo đó đã vượt qua mốc 10.000 trích dẫn. Đối với những người không rành về chuyên ngành, trích dẫn là một cách để đánh giá sức ảnh hưởng của nghiên cứu. Nó đo lường mức độ mà những nhà khoa học khác viết về công việc của bạn. Một trích dẫn có nghĩa là một bài báo khoa học khác đã liệt kê bài báo của bạn trong phần tham khảo của nó (và đồng thời đề cập đến nó trong nội dung của bài báo).

Hầu hết các bài báo khoa học không bao giờ được trích dẫn. Google Scholar đánh giá mỗi nhà khoa học theo chỉ số “i10”, tức là có bao nhiêu ấn phẩm mà nhà khoa học đó tạo ra đã được đề cập tới trong ít nhất 10 ấn phẩm khác. Đó là thước đo chính cho sự thành công của họ. Thực ra thì đó là đối với cá nhân tôi. Với 726 ấn phẩm, đây mới chỉ là lần thứ hai vượt qua ngưỡng đó. Quay lại thời điểm chúng tôi biên soạn bài đánh giá tổng quan, chúng tôi không hề biết rằng nó lại trở nên phổ biến đến vậy.

Hầu hết các bài báo khoa học không bao giờ được trích dẫn. Google Scholar đánh giá mỗi nhà khoa học theo chỉ số “i10”, tức là có bao nhiêu ấn phẩm mà nhà khoa học đó tạo ra đã được đề cập tới trong ít nhất 10 ấn phẩm khác. Đó là thước đo chính cho sự thành công của họ. Thực ra thì đó là đối với cá nhân tôi. Với 726 ấn phẩm, đây mới chỉ là lần thứ hai vượt qua ngưỡng đó. Quay lại thời điểm chúng tôi biên soạn bài đánh giá tổng quan, chúng tôi không hề biết rằng nó lại trở nên phổ biến đến vậy.

John Tierney và tôi đã xuất bản một cuốn sách hướng đến đông đảo độc giả, mở rộng ý tưởng đơn giản này sang các lĩnh vực khác. Nó giải thích rất nhiều điều xảy ra trong kinh doanh, chính trị, chiến tranh, hôn nhân và chuyện tình cảm, v.v. Khi thực hiện nghiên cứu cho cuốn sách, tôi đã đọc khá nhiều các bài báo khoa học có trích dẫn bài viết gốc để xem liệu các nhà nghiên cứu có tìm ra được những ngoại lệ, thách thức quan niệm cơ bản hay làm rõ được lý thuyết hay không. Có một vài điểm mới thú vị, nhưng phần lớn trong số chúng chỉ đơn giản xác nhận sự tồn tại của mô hình thông thường. Dữ liệu của họ cũng cho thấy sự thiếu sót trội hơn sự hoàn hảo.

John Tierney và tôi đã xuất bản một cuốn sách hướng đến đông đảo độc giả, mở rộng ý tưởng đơn giản này sang các lĩnh vực khác. Nó giải thích rất nhiều điều xảy ra trong kinh doanh, chính trị, chiến tranh, hôn nhân và chuyện tình cảm, v.v. Khi thực hiện nghiên cứu cho cuốn sách, tôi đã đọc khá nhiều các bài báo khoa học có trích dẫn bài viết gốc để xem liệu các nhà nghiên cứu có tìm ra được những ngoại lệ, thách thức quan niệm cơ bản hay làm rõ được lý thuyết hay không. Có một vài điểm mới thú vị, nhưng phần lớn trong số chúng chỉ đơn giản xác nhận sự tồn tại của mô hình thông thường. Dữ liệu của họ cũng cho thấy sự thiếu sót trội hơn sự hoàn hảo.

Tất cả những điều này đã hiện lên trong đầu tôi khi gần đây tôi có đăng hai bài viết về tương lai phát triển của tâm lý xã hội. Lĩnh vực này đã trải qua một số những thay đổi khó khăn và có thể đưa ra các ý kiến trái chiều hoặc lạc quan hoặc bi quan về tương lai của nó. Tôi đã cố gắng hết sức để có thể đứng về một trong số những quan điểm đó.

Tất cả những điều này đã hiện lên trong đầu tôi khi gần đây tôi có đăng hai bài viết về tương lai phát triển của tâm lý xã hội. Lĩnh vực này đã trải qua một số những thay đổi khó khăn và có thể đưa ra các ý kiến trái chiều hoặc lạc quan hoặc bi quan về tương lai của nó. Tôi đã cố gắng hết sức để có thể đứng về một trong số những quan điểm đó.

Là một tổng quát viên, tôi đã có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu các bài viết khoa học về các chủ đề khác nhau và bắt gặp nhiều những tranh cãi và quan điểm trái chiều. Tôi đã rèn luyện bản thân cố gắng nhìn nhận kỹ lưỡng từng khía cạnh. Vì vậy, việc dự đoán tương lai của tâm lý xã hội là một thách thức lớn đối với quá trình rèn luyện này. Tôi đã tìm cách bảo vệ luận điểm theo trình tự cho một tương lai tươi sáng và đen tối.

Là một tổng quát viên, tôi đã có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu các bài viết khoa học về các chủ đề khác nhau và bắt gặp nhiều những tranh cãi và quan điểm trái chiều. Tôi đã rèn luyện bản thân cố gắng nhìn nhận kỹ lưỡng từng khía cạnh. Vì vậy, việc dự đoán tương lai của tâm lý xã hội là một thách thức lớn đối với quá trình rèn luyện này. Tôi đã tìm cách bảo vệ luận điểm theo trình tự cho một tương lai tươi sáng và đen tối.

Tôi nhận ra rằng đây có thể là một cách thú vị để xác thực lý thuyết cho rằng cái xấu trội hơn cái tốt. Tôi cho rằng hầu hết độc giả đều là những nhà tâm lý học xã hội và tất nhiên là họ sẽ nghiền ngẫm cả hai. Tôi đã cẩn thận chỉnh cho hai bài đăng có độ dài (hoặc ngắn) giống nhau và đăng trong cùng một ngày nên đây là một cuộc trận đấu hoàn toàn công bằng. Tuy nhiên, liệu có thêm một số người đọc được tương lai đen tối và bỏ qua khía cạnh tươi sáng, để phù hợp với xu hướng tiêu cực hay không?

Tôi nhận ra rằng đây có thể là một cách thú vị để xác thực lý thuyết cho rằng cái xấu trội hơn cái tốt. Tôi cho rằng hầu hết độc giả đều là những nhà tâm lý học xã hội và tất nhiên là họ sẽ nghiền ngẫm cả hai. Tôi đã cẩn thận chỉnh cho hai bài đăng có độ dài (hoặc ngắn) giống nhau và đăng trong cùng một ngày nên đây là một cuộc trận đấu hoàn toàn công bằng. Tuy nhiên, liệu có thêm một số người đọc được tương lai đen tối và bỏ qua khía cạnh tươi sáng, để phù hợp với xu hướng tiêu cực hay không?

Tôi sửng sốt khi kiểm tra các con số một tuần sau khi chúng được đăng. Bài viết tiêu cực được đọc nhiều gấp bảy (!) lần bài viết tích cực. Rất nhiều người quan tâm đến việc đọc cái xấu hơn là cái tốt - mặc dù chúng được đăng cùng nhau và cả hai đều giới thiệu người đọc tới khía cạnh đối lập để giúp cân bằng lại. (Ngay cả bây giờ, gần ba tháng kể từ sau khi hai bài viết được đăng lên, sự chênh lệch này vẫn thể hiện vô cùng rõ rệt.)

Tôi sửng sốt khi kiểm tra các con số một tuần sau khi chúng được đăng. Bài viết tiêu cực được đọc nhiều gấp bảy (!) lần bài viết tích cực. Rất nhiều người quan tâm đến việc đọc cái xấu hơn là cái tốt - mặc dù chúng được đăng cùng nhau và cả hai đều giới thiệu người đọc tới khía cạnh đối lập để giúp cân bằng lại. (Ngay cả bây giờ, gần ba tháng kể từ sau khi hai bài viết được đăng lên, sự chênh lệch này vẫn thể hiện vô cùng rõ rệt.)

Tôi không biết có bao nhiêu người đã đọc cả hai. (Tôi nghĩ hầu hết mọi người đều sẽ như vậy.) Bạn tôi, Constantine Sedikides đáng kính, người được biết đến không chỉ nhờ trí tuệ sắc sảo mà còn bởi vẻ ngoài vui vẻ, tốt bụng, gần đây đã nói với tôi rằng anh ấy chỉ đọc những bài viết tích cực. Về nguyên tắc, có thể không ai đọc cả hai, điều này sẽ tạo ra sự nhạo báng cho những nỗ lực, tỉ mỉ của tôi nhằm trình bày chúng như hai bài viết có độ dài ngang nhau.

Tôi không biết có bao nhiêu người đã đọc cả hai. (Tôi nghĩ hầu hết mọi người đều sẽ như vậy.) Bạn tôi, Constantine Sedikides đáng kính, người được biết đến không chỉ nhờ trí tuệ sắc sảo mà còn bởi vẻ ngoài vui vẻ, tốt bụng, gần đây đã nói với tôi rằng anh ấy chỉ đọc những bài viết tích cực. Về nguyên tắc, có thể không ai đọc cả hai, điều này sẽ tạo ra sự nhạo báng cho những nỗ lực, tỉ mỉ của tôi nhằm trình bày chúng như hai bài viết có độ dài ngang nhau.

Tại sao lại có sự mất cân bằng này? Một cộng sự của tôi đã suy đoán rằng danh tiếng của tôi với tư cách là một người thúc đẩy tâm lý xã hội lạc quan đã góp phần vào điều đó. Mọi người thực sự chú ý đến những kỳ vọng bị hủy hoại hơn là những kỳ vọng đã được xác nhận, và vì vậy họ có thể ngạc nhiên hơn khi thấy tôi viết một đoạn văn mang màu sắc tiêu cực hơn là tích cực.

Tại sao lại có sự mất cân bằng này? Một cộng sự của tôi đã suy đoán rằng danh tiếng của tôi với tư cách là một người thúc đẩy tâm lý xã hội lạc quan đã góp phần vào điều đó. Mọi người thực sự chú ý đến những kỳ vọng bị hủy hoại hơn là những kỳ vọng đã được xác nhận, và vì vậy họ có thể ngạc nhiên hơn khi thấy tôi viết một đoạn văn mang màu sắc tiêu cực hơn là tích cực.

Nhưng tôi nghi ngờ rằng đó là một yếu tố lớn. Rất có thể, đó là một dấu hiệu khác cho thấy sức mạnh của cái xấu lớn hơn cái tốt.

Nhưng tôi nghi ngờ rằng đó là một yếu tố lớn. Rất có thể, đó là một dấu hiệu khác cho thấy sức mạnh của cái xấu lớn hơn cái tốt.

Tác giả: Roy F. Baumeister