
“Khi yêu ai đó, điều tuyệt vời nhất là làm cho bản thân mình trở nên quan trọng trong cuộc sống của họ.”
“Ở nơi không gian mạnh mẽ, không có chỗ cho nỗi sợ hãi, chỉ có tình yêu thôi”, Hannah Arendt viết trong cuốn sách kinh điển của bà “Tình Yêu và Cách Vượt Qua Nỗi Sợ”. “Sức mạnh nằm ở việc ta giữ bình tĩnh trước những gì sắp xảy ra trong tương lai… Vì vậy, thời điểm tốt nhất để bắt đầu là ngay bây giờ, là hiện thực mà ta đang sống.”
Khái niệm về sự hiện diện này như một liều thuốc giúp tan biến nỗi sợ và những trở ngại trong tình yêu, như trái tim rộng mở của con người, như ý thức lần đầu tiên cảm nhận lưỡi dao của nỗi mất mát gần gũi. Triết lý Phật giáo trong hàng thiên niên kỷ trôi qua đã tiếp tục sống dậy với một khởi đầu mới, trong một thế giới lấp lánh của “Không Sinh, Không Mất, Không Sợ”. Đây là tác phẩm của nhà hoạt động hòa bình, nhà Thiền sư vĩ đại Việt Nam - Thích Nhất Hạnh, người vẫn luôn truyền đạt những thông điệp cao cả và nguồn động viên thông qua những bài giảng của mình, ngay cả khi bước vào tuổi chín mươi.

Phong cách Phật giáo nói chung kết nối cái phức tạp qua sự đơn giản, và với tài năng đặc biệt của mình, Thích Nhất Hạnh đã biến những từ ngữ đơn giản thành những vòng chuỗi tri thức lớn mạnh lan tỏa tình thương vô hạn. Ông viết:
“Mỗi người chúng ta đều mang trong mình một nỗi sợ thường trực sâu thẳm. Chúng ta sợ rất nhiều thứ trong cuộc sống - từ nỗi sợ cái chết, mất mát đến nỗi sợ cô đơn, sự thay đổi. Thực hành thiền giúp chúng ta tiếp cận Sự Bất Biến. Ngay tại đây và ngay bây giờ, chúng ta có thể trải nghiệm sự thoải mái lan tỏa trong hạnh phúc… Khi chúng ta thực hành Phật pháp, chúng ta thấy mọi khía cạnh tinh thần, từ tình thương, từ bi, nỗi sợ hãi, đau khổ đến sự tuyệt vọng - đều bắt nguồn từ bản chất hữu hình. Chúng ta không cần phải sợ bất kỳ điều gì, vì khả năng thay đổi luôn có sẵn khi chúng ta quyết định thay đổi.”
Sự thay đổi chỉ có thể xảy ra qua việc luyện tập kỹ lưỡng - không có thử thách hay phần thưởng nào quan trọng hơn việc biến nỗi sợ thành tình yêu. Bằng cách hòa hợp với lời dạy của mình “yêu mà không biết cách yêu sẽ làm tổn thương người ta yêu”, ông đã tạo ra sự thay đổi này qua bốn câu thần chú “mang lại hiệu lực khi trau dồi hạt giống hạnh phúc trong tâm khảm và những người mình yêu để hòa nhập nỗi sợ, đau thương và cô đơn.”
Không giống như lời cầu nguyện - truyền niềm hy vọng vào một thực thể vô hình nào đó có khả năng thay lời ấp ủ cho một niềm tin, và chỉ mang lại lợi ích một cách ích kỷ (dù cho đó là lợi ích thực sự và mạnh mẽ nhất có thể), tâm lý tự nó sáng tỏ và mài dũa hy vọng của chúng ta bằng ngôn từ - một câu thần chú không đề cập đến bất kỳ ai hay bất cứ thứ gì bên ngoài, hoàn toàn dành cho việc làm sạch đối tượng của hy vọng cho bản chất thuần khiết của nó. Điều này, tự nó biến hy vọng thành ý định khiến mọi chuyện dễ dàng xảy ra hơn - nhưng cũng là cách giúp tự cứu lấy bản thân khỏi sự tự mãn mà Descartes đã khẳng định trong “Mối quan hệ đặc biệt giữa hy vọng và nỗi sợ”. Một câu thần chú vì thế không phải là một hình thức của tư duy huyền bí, vì trong khi có một cảm giác ma thuật với cách mà chúng ta sàng lọc dường như đã thay đổi mọi thứ bằng âm vực của nó, nó là một dạng ma thuật hoàn toàn thực tế, vì đơn giản một câu thần chú chỉ làm nhiệm vụ tỏ rõ, tập trung và hiến dâng ý định, và tất cả những hình thức có ý nghĩa đều bắt nguồn từ những ý định tận tâm và mục đích.

Thích Nhất Hạnh viết:
“Một câu thần chú được tạo ra từ công thức của ma thuật, và khi nó được thốt lên, nó có thể thay đổi hoàn toàn mọi thứ. Nó thay đổi chúng ta cũng như những người khác. Nhưng loại ma thuật này cần được thực hiện trong tâm trí, khi cả linh hồn và cơ thể hòa mình vào một. Mọi thứ mà ta nói trong trạng thái này sẽ trở thành một câu thần chú.”
Trong bối cảnh đầy những khái niệm phức tạp, ông đưa ra bốn câu thần chú về việc chuyển đổi nỗi sợ thành tình yêu, bắt đầu với “Thần chú Dẫn chúng ta đến hiện thực”. Một thế hệ sau khi Simone Weil tuyên bố: “Sự tập trung là hình thức cao quý hiếm có và tinh khiết nhất”, ông viết:
“Món quà quý giá nhất mà bạn có thể đem đến cho người mà bạn yêu thương là sự hiện diện của bạn bên cạnh họ.” Vì thế câu thần chú đầu tiên rất đơn giản - “Gửi người yêu dấu của tôi, tôi sẽ ở bên cạnh mỗi khi bạn cần.”
Mặc dù câu thần chú này nghe có vẻ đơn giản, nhưng ông đã nhắc nhở chúng ta rằng sức mạnh thực sự để thúc đẩy sự hiện diện là nơi tình yêu cư trú - là sức mạnh mạnh mẽ chống lại những sóng dữ trong hàng ngàn lời cầu nguyện và những suy nghĩ lạc quan qua cuộc sống hàng ngày, cuốn chúng ta theo và bỏ mặc chúng ta ở vực sâu để tự mình trỗi dậy, để chỉ còn lại những gì Emerson mô tả là “sức mạnh thổi phồng khoảnh khắc từ nguồn sống của trái tim đến khi nó thổi bay mặt trăng, mặt trời và cả vũ trụ này bằng sự mạnh mẽ của nó.”

Một thế kỷ sau khi Tolstoy khẳng định: “Tình yêu chỉ là hành động thực sự”. Thích Nhất Hạnh nhẹ nhàng nhắc nhở chúng ta rằng tài nguyên vĩ đại nhất trong con tim của chúng ta - nguồn sức mạnh lớn nhất, liều thuốc hữu hiệu nhất cho nỗi sợ - là những điều tốt đẹp nhất trong tình yêu mà chúng ta truyền đi qua hiện thực:
“Khi bạn yêu ai đó, điều tốt nhất bạn có thể làm cho họ là làm cho họ cảm thấy bạn luôn ở đó, bên cạnh họ. Làm thế nào để yêu nếu hình bóng của bạn không hiện hữu sâu trong đôi mắt của họ? Hãy là chính bạn, thưởng thức ánh nhìn ấy và nói rằng “Em yêu à, bạn có biết không? Tôi sẽ ở đây mỗi khi bạn cần.” Cho họ thấy sự hiện diện của bạn. Bạn không cần lo lắng về quá khứ hoặc tương lai, bạn và người bạn yêu sẽ luôn ở trong hiện tại. Đắm chìm trong điều này làm cho tâm hồn bạn đượm bằng lúc linh hồn bạn lắng nghe gần gũi, và khi đó bạn sẽ nhận ra bạn có thể thay đổi đến đâu.”
Sự hiện diện lung linh như vậy là yếu tố quan trọng nhất cho câu thần chú tiếp theo - “Thần chú Khiến ta nhận ra người mình yêu”.
Câu thần chú thứ hai là, “Người yêu ơi, tôi biết em ở đây, điều này khiến tôi cảm thấy an lòng biết bao”.
Bạn đã ở đây và sau đó bạn nhận ra sự hiện diện của người đó trong cuộc sống. Tình yêu toàn diện của bạn đổi lại một người đáng trân trọng yêu bạn cũng như bạn yêu họ. Bạn sẽ ôm họ trong tâm hồn của mình để tâm hồn họ được nảy nở với những bông hoa thơm ngát. Được yêu là khi bạn đầu tiên nhận ra rằng bạn có mặt trong cuộc sống của họ.”
Trong một khoảnh khắc đặc biệt của tình yêu không gian, ông nhắc nhở chúng ta rằng những câu thần chú này có thể được áp dụng mọi nơi, vượt qua mọi rào cản vật chất và kỹ thuật, không cần phải đứng trực tiếp ở đó - mặc dù chúng phải được trải qua, thực sự và chân thành nhưng chúng tồn tại dưới các phương pháp thiền định chứa đựng trong bốn yếu tố của tình yêu được mô tả bởi Đức Phật: tình yêu, lòng từ bi, niềm vui và tự do.
Trong khi câu thần chú thứ ba, “Thần chú Xua tan đi nỗi đau khổ” có thể được mở rộng và sâu sắc hơn thông qua sự hiểu biết của Thích Nhất Hạnh trong “Cái ôm chữa lành”, nó cũng có thể được mở rộng vượt ra ngoài khoảng cách kỹ thuật số:
“Trước khi bạn giúp đỡ ai đó, sự hiện diện toàn tâm của bạn đã mang lại niềm tin cho họ, bởi khi họ đau khổ, họ thực sự cần những người yêu thương bên cạnh. Nếu họ đang trong tình trạng bế tắc nhưng người họ yêu không để ý, nỗi đau đó có thể trở nên nặng nề hơn. Vì vậy, điều bạn có thể làm - ngay lập tức - là chứng tỏ bạn thực sự ở đây bên cạnh họ và thầm nghĩ câu thần chú này trong tâm trí: “Em yêu ơi, tôi biết em đang gặp khó khăn, vì thế tôi ở đây, ngay bên cạnh, luôn sẵn lòng giúp đỡ.” Và có thể, họ sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn một chút.

Sự hiện diện của bạn trong cuộc sống là một điều kỳ diệu, sự hiểu biết của bạn về nỗi đau của họ là một phép màu, và sau đó bạn có thể ngay lập tức cho họ thấy điều này thông qua tình yêu của bạn. Cố gắng hết mình ở đó, vì chính bạn, vì cuộc sống của bạn, vì những người bạn yêu thương. Nhận ra sự hiện diện của những người sống cùng bạn, và cố gắng ở đó khi bất kỳ ai trong số họ cảm thấy bất lực, vì sự hiện diện của bạn thực sự quý giá đối với họ.
Câu thần chú thứ tư và cuối cùng, “Câu thần chú Hướng đến sự khẩn cầu giúp đỡ”, có vẻ như là sự tự quan tâm, nhưng thực tế là một thách thức bản thân mà từ đó tất cả tình yêu và sự hiện diện không vị kỷ bắt đầu bội phát. Thích Nhất Hạnh cũng lưu ý, điều khó nhất thường được giữ lại cuối cùng vì nó cư ngụ trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất của tâm trí của chúng ta, đồng thời đẩy chúng ta ra khỏi vùng an toàn nhất của bản thân:
“Câu thần chú này để phòng khi bạn cảm thấy bất lực và bạn tin rằng điều đó là do người bạn yêu gây ra. Nếu ai đó khác gây ra một sai lầm với bạn, bạn không thể đau đớn như vậy. Khi bạn yêu, bạn phải chấp nhận, và điều cuối cùng bạn muốn là nhận sự giúp đỡ từ họ... Vậy nên bây giờ niềm kiêu hãnh của bạn đang tạo ra một bức tường ngăn cách bạn với việc làm hòa. Theo lời dạy của Đức Phật, tình yêu không hề có chỗ cho sự tự kiêu.
Khi bạn đang gặp khó khăn như vậy, hãy đến với người bạn yêu và nhờ họ giúp đỡ. Đó mới là tình yêu thực sự. Đừng để lòng tự trọng ngăn cản bạn. Vượt qua sự tự cao và luôn tìm đến họ. Đó là bài học mà câu thần chú này muốn dạy bạn. Hãy thực hành cho mình trước khi tâm trí và thân xác bạn hoàn toàn đồng nhất, và trước mặt người đó, hãy nói câu thần chú thứ tư: “Em yêu ơi, em đang gặp khó khăn, liệu em có thể giúp tôi được không?” Nghe có vẻ bình thường nhưng lại không hề đơn giản khi bắt đầu thực hiện.
