[Tâm Trạng] Sự Suy Tàn Tinh Thần của Phép Màu trong “Thế Giới Linh Hồn”

Tâm trạng học là một chuỗi phim mà khi chúng ta quan sát các tác phẩm và nhân vật dưới một góc độ tâm lý. Ở phần này, chúng ta sẽ khám phá sâu hơn vào tâm trí và cuộc hành trình của Chihiro trong vai trò là một anh hùng.

Có những đặc điểm về các bộ phim của Hayao Miyazaki khiến chúng trở nên thực sự dễ chịu và thoải mái, không chỉ về chất lượng đỉnh cao trong từng cảnh quay. “Thế Giới Linh Hồn” là một trong những tác phẩm điện ảnh được yêu thích nhất của Ghibli Studio, thường được trải qua một thời niên thiếu kỳ diệu. Nhưng vì “Thế Giới Linh Hồn” đã dần chuyển từ cảm xúc đơn giản của chúng ta, nó đã khám phá một cách sâu sắc những chủ đề ẩn sau những tưởng tượng bề ngoài. Thực tế, đó là một tác phẩm điện ảnh chứa đựng những hiểu biết sâu sắc về tâm trí. Các kết nối trong các trải nghiệm tâm trí mà Miyazaki đã rút ra không chỉ giải thích sự hấp dẫn của chúng ta đối với các tác phẩm của ông, mà còn truyền đạt mạnh mẽ những thông điệp về sự hàn gắn.

“Thế Giới Linh Hồn” kể về Chihiro, một cô bé với nhiệm vụ cứu cha mẹ của mình sau khi họ bị biến thành lợn. Chihiro cuối cùng phải làm việc dưới quyền của Yubaba, một phù thủy ác độc và là bà chủ của nhà tắm Aburaya. Những người làm việc dưới trướng của Yubaba phải làm việc trong nhà tắm cho đến khi họ nhớ ra tên thật của mình. Nhà tắm là nơi ẩn náu của rất nhiều linh hồn, bao gồm cả những người tốt và xấu, dựa trên văn hóa thần thoại Nhật Bản.

Giống như nhiều tác phẩm của Miyazaki, phần lớn chủ đề được khám phá trong “Thế Giới Linh Hồn” là hành trình của trẻ em vào thế giới của người lớn. Nếu ta nhìn nhận dưới góc độ tâm trạng, ta có thể đánh giá tác phẩm như một biểu hiện của tiềm thức trong Chihiro khi cô bé bước vào một thế giới lạnh lùng và phức tạp của người trưởng thành.

Tiềm thức là một phần không thể thiếu của trí tuệ, chứa đựng những cảm xúc cơ bản, suy nghĩ và động lực ảnh hưởng đến hành vi có ý thức và tâm trạng. Nhà tâm lý học C.G.Jung đã mô tả ý tưởng về các nguyên mẫu. Chúng là hình ảnh và ý nghĩa mang tính biểu tượng đại diện cho tâm trí của chúng ta, thường hiện diện trong giấc mơ, văn học và nghệ thuật.

“Thế Giới Linh Hồn’’ vô cùng phong phú trong những hình ảnh và biểu tượng này, thể hiện sự trưởng thành của Chihiro và vai trò của tiềm thức trong tâm hồn cô bé. Hãy cùng điểm qua một số biến động tâm lý trong bộ phim.

Nguyên mẫu của Đứa Trẻ Thần Thánh

Theo Jung, nguyên mẫu của đứa trẻ anh hùng đại diện cho hành trình của một người để đối mặt với sự trưởng thành. Nguyên mẫu của Đứa Trẻ Thần Thánh là một đứa trẻ có khả năng phi thường, thường là nhân vật chính trong các thần thoại và truyền thuyết.

Trong “Thế Giới Linh Hồn”, Chihiro chính là đứa trẻ ấy. Khi cô bé vượt qua ngưỡng cửa để bước vào thế giới tâm linh, Chihiro đột nhiên bị đưa vào thế giới của người lớn. Nhà tắm của Yubaba là biểu tượng cho điều này, với sự náo nhiệt và hối hả của những người làm việc gợi nhớ đến xã hội hiện tại của chúng ta. Chihiro phải vật lộn để tìm đường trong nhà tắm và với các linh hồn, để tìm ra những gì cô thực sự cần.

Đứa Trẻ Thần Thánh thường được miêu tả như 'Nhỏ tuổi thì thật nhỏ, nhưng lớn lên sẽ to lớn cực kì'. Điều này có nghĩa, Chihiro vẫn là một đứa trẻ, do đó cô bé vẫn ngây thơ và thiếu kinh nghiệm. Tuy nhiên, đứa trẻ thần thánh sở hữu một tiềm năng sẽ biến cô bé thành anh hùng.

Chihiro hoàn toàn phù hợp với nguyên mẫu như thế này. Các linh hồn khác trong nhà tắm đối xử rất tàn nhẫn với cô bé vì cô là con người, ít nhận được sự đồng cảm ngoại trừ Haku, người học việc của Yubaba và Lin, một công nhân trong nhà tắm. Cô bé đối mặt với những nhiệm vụ khó khăn, nhưng cô vẫn mang một gương mặt mạnh mẽ, vì chỉ như vậy cô mới có thể giải cứu cha mẹ khỏi ý định của Yubaba.

Khi linh hồn hôi thối (Okusare) adđến nhà tắm, Yubaba đã giao nhiệm vụ chăm sóc ông ta cho Chihiro, trong khi những người khác chỉ đứng ngoài nhìn cô bé. Với mong muốn làm hài lòng Yubaba, bất chấp sự non nớt của mình, Chihiro đã vượt qua rào cản này trước sự bất ngờ của mọi người.

Cuối cùng thì cô bé vẫn là một đứa trẻ, Chúng ta thường thấy Chihiro kìm nén những giọt nước mắt hoặc khóc lẻ loi khi cô bé nỗ lực hoàn thành mọi trách nhiệm cũng như cảm xúc của mình.

Khi Chihiro đột nhiên bật khóc trong khi ăn, Jung đã nhận xét rằng đây là do cảm xúc bất ngờ thể hiện rõ trên khuôn mặt cô bé. Cô đã quá bận rộn đáp ứng những sự kỳ vọng của mọi người mà không có cơ hội để cảm thấy buồn bã hay kiểm soát cảm xúc của mình.

Điều này đặc biệt gây ấn tượng, vì Miyazaki đã chỉ ra điểm yếu của tất cả mọi người và chúng sẽ bộc lộ ra vào một thời điểm nào đó.

Trong tiềm thức, những cảm xúc đó đi đôi với sự trưởng thành được thể hiện theo nhiều cách khác nhau. Đối với Chihiro, chúng được thể hiện qua nhà tắm của Yubaba.

Nguyên mẫu Linh Hồn

Hãy nhìn vào một yếu tố quan trọng trong hành trình của Chihiro. Jung đã mô tả nguyên mẫu linh hồn mang theo những năng lượng tích cực và tiêu cực, thúc đẩy anh hùng hướng tới mục tiêu của mình. Nguyên mẫu tâm linh đại diện cho những mâu thuẫn và sự phức tạp trong tâm hồn Chihiro, giúp thúc đẩy việc đạt được 'nhận thức cao hơn'.

Nguyên mẫu linh hồn thường liên quan đến sự thay đổi tinh thần của anh hùng. Điều thú vị là Yubaba được mô tả giống như những linh hồn thần thoại khác. Khi Yubaba biến hình thành một bán điểu, bà trông giống như một harpy. Harpies trong thần thoại Hy Lạp là loài chim nửa người nửa chim hung ác, thích ăn cắp thức ăn và con người.

Yubaba lấy đi tên của Chihiro và gọi cô bé là Sen, lấy đi danh tính thật sự của cô. Điều này tương tự như những ý tưởng tâm lý về sự giảm thiểu nhân cách, có nghĩa là sự thay đổi mạnh mẽ của bản thân, nhưng kết thúc với một sự biến đổi, như được sinh ra một lần nữa.

Khi Chihiro nhận lại tên thật và được tự do, cô bé đã chiến thắng. Từ một đứa trẻ nhút nhát, Chihiro trở thành một anh hùng trong tâm hồn của mình.

Yubaba cũng giống như Baba Yaga, một phù thủy độc ác trong thần thoại Slav. Phù thủy thường xấu xa, nhưng đôi khi được coi là ân nhân cho sự nghiệp của anh hùng. Như Jung mô tả về nguyên mẫu tâm linh, cô buộc anh hùng phải đối mặt với nỗi sợ hãi. Yubaba đã thúc đẩy quá trình trưởng thành của Chihiro bằng cách đặt ra nhiều thử thách cho đứa trẻ anh hùng.

Trong khi Yubaba là biểu hiện của linh hồn ác, Haku lại là linh hồn nuôi dưỡng, hỗ trợ Chihiro suốt sứ mệnh của mình. Miyazaki ám chỉ đến văn hóa dân gian Thần Đạo, nơi mà rồng thường đại diện cho sự bảo vệ và trung thành.

Thành công của một anh hùng

Chihiro đã vượt qua “thân phận một con người đơn thuần” ban đầu mà mọi người coi thường, và không chỉ hoàn thành trọn vẹn trách nhiệm giải cứu cha mẹ, mà còn trở thành vị cứu tinh của tất cả mọi người. Nói một cách tượng trưng, Chihiro đã chiến thắng những cảm xúc và nỗi sợ vô thức của mình, đồng thời đạt được sự nhận thức cao hơn khiến cô bé trở nên khác biệt với mọi người.

Thế giới của “Vùng Đất Linh Hồn” là cần thiết để nhìn nhận tâm hồn Chihiro, bởi vì cô bé đã tự mình mở ra sự độc lập và những khó khăn đi kèm với quá trình trưởng thành.

Ở mở đầu, cô bé sợ hãi khi phải bước vào hang động và chạm đến thế giới của thần. Nhưng ở phần kết, cô bé lại nhìn vào thế giới đó với một niềm khao khát.

Sự so sánh của đoạn kết bộ phim với phần mở đầu tiết lộ sự trưởng thành của cô bé từ một đứa trẻ cho tới một người anh hùng. Dõi theo cuộc hành trình của Chihiro cho chúng ta những hiểu biết hơn về thế giới thực tại. Và với một góc nhìn tâm lý, thật dễ chịu khi biết rằng, những thử thách trên con đường của chúng ta là những điều mọi người đều phải đấu tranh theo cách riêng của mỗi người.

“Chiến công chính của một người anh hùng là chiến thắng con quái vật trong bóng tối: đó là chiến thắng tràn đầy sự hy vọng sâu xa và mong đợi của ý thức đối với người vô thức.” 

Sự xuất hiện độc đáo của “Thế giới Linh Hồn” không chỉ nằm ở không gian bí ẩn đầy lôi cuốn. Giống như Chihiro, mỗi người trong chúng ta đều trải qua những thay đổi tinh thần và đối mặt với những thử thách. Các tác phẩm của Miyazaki nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc giữ lại kí ức tuổi thơ, nhưng cũng nhấn mạnh rằng tinh thần anh hùng luôn hiện hữu trong lòng mỗi người.